Кіріспе

Британдық саясаткер және ақын (1809–1885)

Ричард Монктон Милнес, 1-ші барон Хоутон, FRS (19 маусым 1809 – 11 тамыз 1885) – ағылшын ақыны, әдебиеттің демеушісі және әлеуметтік әділдікті ынталы түрде қолдаған саясаткер.

Өмірбаян және білім

Милнес Лондонда, Фрайстон Холл, Каслфорд, Батыс Йоркширдегі Роберт Пембертон Милнестің және Роберт Монктон Арунделлдің 4-ші виконт Галвейдің қызы Арнеттаның ұлы болып дүниеге келді. Оның әжесі Рейчел Слейтер Милнес (туған аты Буск, 1760–1835), сэр Уодсворт Бусктің қызының немересі болды. Милнес жеке білім алып, 1827 жылы Кембридждегі Тринити колледжіне түсті. Ол әдеби ортаға тартылып, сол кезде Альфред Лорд Теннисон, Артур Халлам, Ричард Ченевикс Тренч, Джозеф Уильямс Блейксли және басқалар кірген белгілі Апостолдар клубының мүшесі атанды. 1831 жылы магистр дәрежесін алғаннан кейін Милнес шетелге саяхаттап, Бонн университетінде біраз уақыт оқыды. Ол Италия мен Грекияға барып, 1834 жылы Грекияның кейбір аймалдарындағы саяхатының естеліктерін жариялады, онда өзінің басынан өткендерін баяндады.

Саяси мансап

Милнес 1837 жылы Лондонға оралды және консерватор ретінде Понтефракт округінен парламент депутаты болып сайланды. Парламентте ол авторлық құқық мәселесіне және түзеу мектептерінің жағдайына ерекше қызығушылық танытты. Ол премьер-министр сэр Роберт Пилдің партиясынан жүгері заңына байланысты туындаған даудың нәтижесінде шығып, кейін саяси аренада лорд Палмерстонмен байланысты болды. Оның қарапайым мінезінің арқасында, замандастары оның саяси мансабын одан да көп маңызды деп қараған жоқ. 1848 жылы ол революцияны көру үшін Парижге барды және екі тараппен де байланыс орнатты. Отанына оралғаннан кейін ол 1848 жылғы оқиғалар туралы «Лорд Лансдаунға хат» атты памфлет жазды. Бұл еңбекте ол континенттік либерализмге, әсіресе Италияның Австрияға қарсы күресіне көрсеткен қолдауымен консерваторларды ренжітті. 1848 жылғы Чартисттік көтерілістер кезінде Мэтью Арнольд анасына былай деп жазды: «Мисс Мартиноға айтыңыз, Монктон Милнес арнайы констебль болып ант беруден бас тартты, себебі ол Республика Президенті лауазымын кез келген сәтте қабылдауға дайын болуы керек еді». Милнес өзінің туысы Гарриет Мартиномен әйелдер білімі және АҚШ-тағы құлдық сияқты ортақ қызығушылықтар мен мәселелерді бөлісті. Гарриеттің немересі, педагог Фрэнсис Луптон, Милнестің әкесінің екінші туысы Анна Джейн Луптонның (құрметті Буск) қарындасы болды. Фрэнсистің тағы бір екінші туысы – жергілікті саясаткер Филип Медоус Мартино (1831-1911) болды, ол Милнеспен бірге Ерте Англия Мәтіндері Қоғамына мүше болып қосылды, сондай-ақ оның ұлы, Фрэнсис Мартино Луптон, де жергілікті саясаткер және лорд Теннисон болды. 1863 жылы Палмерстон Милнесті Йорк графтығының Батыс жағындағы Грейт Хоутоннан барон Хоутон титулымен мақұлдады. Джордж У. Э. Расселл оның туралы былай деді: «Жылдар өте келе ол (көптеген адамдардың әдетінше) либералдық көзқарастарынан айырылмады, керісінше, олар күшейді; ол халықтық мүдделерге деген ықыласымен және монополия мен әділетсіздікке қарсы наразылығымен ерекше көзге түсті».

Әдеби мансап және қызығушылықтары

Милнстің әдеби мансабына діни мәселелер жиі әсер еткен. Ол 1841 жылы Джон Генри Ньюман жоғары бағалаған трактат жазды. Ол «Эсселер мен шолулар» тақырыбындағы пікірталасқа қатысып, 1841 жылы жарық көрген «One Tract More» трактатындағы позицияны қорғады. 1838 жылы «Континентте тұру туралы естеліктер» және «Көп жылдық өлеңдер» атты екі томдық өлеңдер жинағын, 1840 жылы «Халыққа арналған өлеңдерді» және 1844 жылы «Пальма жапырақтарын» жариялады. Сонымен қатар, 1848 жылы Китстің өмірі мен хаттары туралы еңбек жазды, оның материалдарын көбінесе ақынның досы Чарльз Армитаж Браун ұсынды. Мильнстің балладалары сол заманғы ең танымал туындылардың бірі болды. 1868 жылы лорд Хоутон Корольдік қоғамға сайланды. 1870 жылы ол Америкалық антикварлық қоғамның мүшесі болып сайланды. Оның ізгілігіне қарамастан, ол эротикалық әдебиеттердің беспрецеденттік жинағына ие болған, оны Британ кітапханасына мұра қалдырды, бірақ оның өмірінде бұл жинақтың бар екенін азау адамдар білген. Өмірбаянының авторы Саундерс айтқандай, «көптеген жақсы және кейбір осыдан бейіңдеу талғамдары болған» Мильнс, қамшы салу тақырыбындағы «Родиад» атты порнографиялық поэманың авторы болды. Алайда, оның ең басты ерекшелігі – басқалардағы әдеби құндылықты сезінуі және оны дамытуға жәрдемдесуі. Ол өз заманының ең данышман адамдарымен араласты, олардың көптегенін алғаш рет осы кісі мақтап, таныстырды. Оның беделі, негізінен, қоғамдағы ықпалды тұлға ретінде және әдеби мәселелер бойынша қоғамдық пікірді қалыптастыруда, талантты достарының кең шеңберімен байланысты атқарған рөліне негізделген. Ол Теннисонға зейнетақы тағайындауға көмектесті және аболиционист ретінде Ральф Уолдо Эмерсонды Ұлыбританияда танытуға септігін тигізді. Ол Альгернон Чарльз Суинберннің ерте жақтастарының бірі болды және Дэвид Грейге «Лагги» кітабына алғысөз жазу арқылы көмектесті. Ковентри Патморға Британ мұражайында жұмыс табуға көмектесті. Ол – дәстүрлі мағынада әдебиеттің меценаты болды, өзінің мәртебесін ешқашан жеміссіз пайдаланбады.

Әйелдер құқықтары

Ол әйел жазушылардың көркемдік шеберлігіне тәнті болды және Манчестердегі Гаскелл отбасының жақын досы болды. Әйелдер құқығын қолдаушы ретінде, 1871 жылы ол Ұлттық әлеуметтік ғылымдарды дамыту қауымдастығының Лидс комитетінде вице-президент болып қызмет етті, ал 1873 жылы қауымдастықтың президенті болды. Ол романист Элизабет Гаскеллдің қызы Метаны Манчестер әйелдерінің білім беру қауымдастығының өкілі және әйелдердің жоғары білімін дамыту жөніндегі Солтүстік Англия кеңесіндегі жұмысында қолдады. The Spectator газеті Метаның 1913 жылғы қазасы туралы жариялаған мақаласында: "Лорд Хоутон бірде Манчестердегі Плимут-Гроувтегі Гаскеллдер үйіндегі әңгіме мен қоғам әдебиетке құштар адамдар үшін сол қаладағы өмірді шыдамды ететін жалғыз нәрсе еді" деген пікірін білдірген.