Гастон Паристің өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Француз тарихшысы және роман тілдері ғылымының маманы (1839–1903) француз фотографы Бруно Паулин Гастон Париж (9 тамыз 1839 – 5 наурыз 1903) – француз әдебиет тарихшысы, филолог және роман тілдері ғылымы мен ортағасырлық француз әдебиеті саласында маманданған ғалым. Ол 1901, 1902 және 1903 жылдары Әдебиет бойынша Нобель сыйлығына ұсынылған.

Өмірбаян

Гастон Париж шілде монархиясы тұсында Авенейде (Марна) дүниеге келді, ол француз ортағасырлық әдебиетінің көрнекті француз ғалымы Паулин Париждің (1800–1881) ұлы еді. Бала кезінде Гастон ежелгі француз романдарын өлең және әңгіме ретінде бағалауды үйренді, ал роман әдебиетін зерттеуге деген осы ерте ынтасы Неміс конфедерациясындағы Бонн университетінде (1856) және сол кезде Екінші француз империясының билігінде болған Эколь-Националь де-Шартедегі оқу курстары арқылы берік негізге орнатылды. Париж жеке мектепте француз грамматикасын оқытты, кейін 1872 жылы әкесінің орнын басып, Collège de France-та ортағасырлық француз әдебиеті профессоры болды. 1876 жылы ол Académie des Inscriptions et Belles Lettres қатарына қабылданды, ал 1896 жылы Académie Française-ге сайланды; 1895 жылы ол Collège de France директоры болып тағайындалды. Ол Еуропа бойынша роман әдебиетінің белгілі ғалымы ретінде танылды. Боннда ол нақты зерттеудің ғылыми әдістерін үйренді, бірақ дәл филолог ғана емес, сонымен қатар зор ой-қиялы мен кең көзқарасы бар әдеби сыншы болды және ортағасырлық француз әдебиетін зерттеуге ерекше қабілетін жұмсады. Оның «Святой Алексидің өмірі» (1872) жаңа көтеріліс жасады және ортағасырлық мәтіндерді редакциялаудың болашақ үлгісін ұсынды. Бұл еңбекке 12, 13 және 14 ғасырлардағы түпнұсқа мәтін мен оның түрлі нұсқалары енді. Ол «Histoire littéraire de la France» еңбегіне көп үлес қосты, ал Пол Мейермен бірге роман әдебиетін зерттеуге арналған академиялық журнал «Romania» жариялады. 1877 жылы Гастон Париж Упсала университетінің 400 жылдығына Швецияға шақырылды, онда ол құрметті доктор дәрежесін алды. Ол үйге қайтар алдында норвегиялық философ Маркус Якоб Монрадтың мерекелік шарасына қатысу үшін Кристианияға (Осло) да барды. Осло университетінде Гастон Париж екі халық аңызын жинаған Асбьёрнсен мен Мо туралы лекция оқыды, оларды ол ағайынды Гриммдерден кейін осы жанрдың ең жақсы орындаушылары деп есептеді. 1902 жылдың тамызында ол неміс «Pour le Mérite» орденін (азаматтық класы) алды. Парис 1903 жылы Канн қаласында қайтыс болды.

Gaston Paris was born under the July Monarchy at Avenay (Marne), the son of Paulin Paris (1800–1881), an important French scholar of medieval French literature. In his childhood, Gaston learned to appreciate Old French romances as poems and stories, and this early impulse for the study of Romance literature was placed on a solid basis by courses of study at the University of Bonn (1856), in the German Confederation, and at the École Nationale des Chartes, at the time under the rule of the Second French Empire. Paris taught French grammar in a private school, later succeeding his father as professor of medieval French literature at the Collège de France in 1872; in 1876 he was admitted to the Académie des Inscriptions et Belles Lettres, and in 1896 to the Académie Française; in 1895 he was appointed director of the Collège de France. He won a reputation as a renowned scholar of Romance literature throughout Europe. In Bonn he had learnt the scientific methods of exact research, but besides being an accurate philologist he was a literary critic of great acumen and breadth of view, and brought a singularly clear mind to bear on his favourite study of medieval French literature. His Vie de saint Alexis (1872) broke new ground and provided a model for future editors of medieval texts. It included the original text and the variations of it dating from the 12th, 13th, and 14th centuries. He contributed largely to the Histoire littéraire de la France, and with Paul Meyer published Romania, an academic journal devoted to the study of Romance literature. In 1877 Gaston Paris was invited to Sweden for the 400th anniversary of the Upsala University, where he was made an honorary doctor. Before returning home he also visited Kristiania (Oslo) to take part in a celebration of the Norwegian philosopher Marcus Jacob Monrad. At the University of Oslo Gaston Paris also held a lecture about the two folktale collectors, Asbjørnsen and Moe, which he believed to be, besides the Brothers Grimm, the best re tellers of the genre. He received the German Order Pour le Mérite (civil class) in August 1902. Paris died in Cannes in 1903.