Кіріспе

Ковентри Керси Дайтон Патмор (23 шілде 1823 – 26 қараша 1896) – ағылшын ақыны және әдеби сыншысы. Ол ең белгілі "Үйдегі періште" атты поэзия кітабымен танымал, бұл Виктория дәуіріндегі бақытты неке туралы идеалды көрсететін повесть поэмасы. Жастығында Патмор Лондондағы Британ мұражайында жұмыс істеген. 1844 жылы оның алғашқы өлеңдер жинағы жарық көргеннен кейін ол Прерафаэлиттер бауырластығының мүшелерімен танысты. Бірінші әйелінің қайтысынан кейін, оның қайғысы поэзиясының маңызды тақырыбына айналды.

Жастық шақ

Автор Питер Джордж Патмордың үлкен ұлы Ковентри Патмор Эссекс графтығындағы Вудфордта дүниеге келді және жеке білім алды. Бала әкесі Питермен тығыз қарым-қатынаста болды және әдебиетке ерте қызығушылық танытты. Ковентри Патмордың бастапқы мақсаты суретші болу еді; ол 1838 жылы Өнерлер қоғамының күміс палитрасын жеңіп алды. 1839 жылы оның отбасы Патморды Францияға, мектепке алты айға жіберді, сол жерде ол өлеңдер жаза бастады. Англияға оралғаннан кейін Питер Патмор ұлының жастық шағындағы өлеңдерін басып шығаруды жоспарлады; бірақ Ковентри Патмор ғылымға қызығып, өлең жазуды тоқтатты. 1846 жылы Ричард Монктон Милнстің көмегімен Ковентри Патмор Британ музейінің баспа кітаптар бөліміндегі қосымша көмекші болып тағайындалды. Ол бұл қызметте келесі 19 жыл бойы жұмыс істеді, ал бос уақытын өлең жазуға арнады. 1847 жылы Патмор Эмили Аугуста Эндрюсқа үйленді.

Бағалау

Патмордың өлеңдерінің жинақталған басылымы 1886 жылы екі томдық болып жарық көрді, автордың епитафисі ретінде табиғатына сай келетін алғы сөзбен. "Мен аз жаздым", - делінген онда, "бірақ бұл менің ең жақсы туындыларымның бәрі; айтарым болмағанда ешқашан сөз қозбадым, ал сөздерімді шындыққа айналдыру үшін уақыт пен еңбекті аяған жоқпын. Мен болашақ ұрпақты құрметтеймін, егер әдебиетке қызығатын ұрпақ болса, олар да мені құрметтейтін болады деп үміттенемін". Осы мәлімдемеге жатқан шындық пен оның қарапайымдығынан көрінетін юмордың жоқтығы, Патмордың ерте шығармаларының екі маңызды ерекшелігін көрсетеді. Оның стилі мен ниеті бірігіп, үйлесім тапқанда, бұл ерекшеліктер іштей бірігіп, жарасымды болды. Ертеде бақытты махаббатты жырғаған ол, кейін жоғалтудың қайғысын тақырыбына айналдырды. Махаббат, өлім және мәңгілік туралы терең әрі рухани ойлар, оның ең жақсы туындысы – «Белгісіз Эрос» одаларында керемет поэтикалық бейнелер мен ерекше формада жеткізілген. Бұл жинақта тек үзінділер ғана емес, жоғары ойлардың бай әрі қадірлі үнмен айтылған толық өлеңдер де бар. Оның шығармаларына руханият сыйырған, өлеңдері жарқырап, жанға тиеді. Қысты мадақтаған ұлы туындысы, «Кету» одасының салтанатты әрі әдемі үлгісі, «Ойыншықтар» өлеңінің қарапайым, бірақ терең сезімділігі – бұл ағылшын поэзиясында теңдесі жоқ туындылар. Оның кейбір консервативті саяси көзқарастары, оның одаларында да көрініс тапқан, бүгінде оларға онша мақтау айтылмайды, бірақ олар, оның эсселері сияқты, ойлы және өте белсенді сананы көрсетеді деп айтуға болады. Патмор – бүгінде көбіне танылмаған, бірақ ең бағаланатын викториялық ақындардың бірі. Оның ұлы Генри Джон Патмор (1860–83) де ақын болған.

Шығармалары

Өнердегі принциптер. Лондон: Джордж Белл және ұлдары, 1889. Саясаттағы батылдық және басқа эсселер. Лондон: Оксфорд университетінің баспасы, 1921.

Мақалалар

"Дорсет ақыны Уильям Барнс", "Кітапхана журналы", 2-том, 1886 жылғы қараша / 1887 жылғы наурыз. "Ерекшелік", "Эклектикалық журнал", 52-том, 1890 жыл. "Үш эссе", "Эклектикалық журнал", 56-том, 1892 жылғы шілде/желтоқсан.