Кіріспе

Америкалық заңгер және мемлекеттік қызметкер (1905–1958)

Гордон Эванс Дин (28 желтоқсан 1905 – 15 тамыз 1958) – Сиэтлде туған американдық заңгер және прокурор, 1950 жылдан 1953 жылға дейін АҚШ Атом энергиясы комиссиясының (AEC) төрағасы қызметін атқарды.

Алғашқы жылдар

Дин 1930 жылы Оңтүстік Калифорния университетінен заңгерлік диплом алды, ал 1932 жылы Дьюк университетінің заң факультетінде заң магистрі дәрежесін аяқтады. 1934 жылы Дин президент Франклин Делано Рузвельттің «Жаңа саясат» әкімшілігі кезінде АҚШ Әділет министрлігіне қызметке кірді. Дин Бас прокурорлар Гомер С. Каммингс және Фрэнк Мерфинің басшылығымен Қылмыстық істер жөніндегі бөлімде адвокат және баспасөз хатшысы болып жұмыс істеді. Брайен МакМахонның Қылмыстық істер жөніндегі бөлімдегі көмекшісі болып тағайындалғанға дейін Дьюк заң мектебінде оқытумен айналысты. МакМахон Трумэнге Динді ұсынған еді, ол осы кезде сенатор (1944 жылы сайланған), 1946 жылғы «Атом энергиясы туралы» заңның авторы және Конгрестің Атом энергиясы жөніндегі бірлескен комитетінің төрағасы болды. 1949 жылдың тамызынан 1950 жылдың қаңтарына дейін АҚШ үкіметі мен ғылыми қауымдастықта сутек бомбасын үдетілген тәртіппен дамыту мәселесі бойынша қызу пікірталас болды. Осыған байланысты, 1949 жылдың қазан айында Дин Атом энергиясы комиссиясының (АЭК) мүшелерінің ішінде осындай дамуды қолдаған екі комиссарының бірі болды, ал үшеуі оған қарсы болды. АЭК-тің Бас кеңесшілер комитеті (БКК), төрағасы Ж. Роберт Оппенгеймер, сондай-ақ сутек бомбасын дамытуға қарсы болды. Дин БКК есебінің мазмұнын қолдады, ол моральдық принциптерге де сүйенген, бірақ есептің өзіне көнбеді, ғалымға БКК мүшелерінің «колледж профессорларының тобындай» мінез-құлық танытып жатқанын айтты. Ол Дэвид Лилиенталдан кейін комиссияның екінші төрағасы болды, ал тағайындалу қайтадан МакМахонның қолдауымен жасалды. Дин әскери өтініштерге күмәнмен қарады, олардың көбінесе нақты негіздері жоқ, кездейсоқ сандарды талап ететініне сенді. 1954 жылдан бастап Дин Сыртқы қатынастар кеңесінің ядролық қару және АҚШ сыртқы саясаты жөніндегі зерттеу тобын басқарды. Топ құрамына Пол Ниц, Роберт Боуи, Дэвид Рокфеллер және генерал-лейтенант Джеймс М. Гэвин кірді. Генри Киссинджер 1955 жылы зерттеу тобының директоры болып қосылды. Дин 1956 жылы Рокфеллер бауырларының арнайы зерттеу жобасының халықаралық қауіпсіздік мақсаттары мен стратегиясы жөніндегі тобына да қатысты.

Өлім

Дин 1958 жылғы 15 тамызда коммерциялық авиация апатында қаза тапты, ол жүрген Northeast Airlines Convair CV 240 ұшағы Нантакет әуежайына қонған кезде құлап кетті.

Шығармалары

Генри А. Киссинджердің «Ядролық қару және сыртқы саясат» кітабына кіріспе. Нью-Йорк: Сыртқы қатынастар жөніндегі кеңес үшін Harper & Brothers баспасынан жарық көрген (1957), т. VII-X.