Жон де Вер, Оксфорд графының 13-ші титулы: Англия тарихындағы сардар

Кіріспе

Ақсүйек және әскери қайраткер (1442–1513)

Джон де Вер, Оксфордтың 13-ші графы (8 қыркүйек 1442 – 10 наурыз 1513), Джон де Вердің, Оксфордтың 12-ші графының және Норфолк герцогы Джон Говардтың (екінші жаратылысы) бірінші туысы Элизабет Говардтың екінші ұлы, Англияның Розалар соғысы кезінде Ланкастерліктердің маңызды қолбасшыларының бірі болды. Ол Босворт шайқасында Генрих VII әскеріне басшылық етті, және екі жыл өткен соң Генрихтің әскерін Сток шайқасындағы жеңіске жетектіді. Ол патшаның үкіметіндегі көрнекті тұлғалардың біріне айналды.

Ерте өмір

Джон де Вер, Оксфордтың 13-ші графы, 1442 жылдың 8 қыркүйегінде, Оксфордтың 12-ші графы Джон де Вердің (1408 жылдың 23 сәуірі – 1462 жылдың 26 ақпаны) және оның әйелі Элизабет Говардтың (шамамен 1410–1474), сэр Джон Говард пен Джоан Уолтонның қызы, екінші ұлы ретінде дүниеге келді. 1462 жылдың ақпан айында 12-ші граф, оның үлкен ұлы Обри де Вер, және 12-ші графтың бұрынғы саяси қарсыласы, Норфолк аймағындағы және қазір Ланкастерлік адал серігі Томас Тудденхэм, король Эдуард IV-ке қарсы сөз байласыпты деген айыппен Джон Типтофт, Вустердің 1-ші графы, Англияның констеблінің алдында мемлекетке қарсы қылмыс жасады. 12-ші графтың басы 1462 жылдың 26 ақпанында Тауэр төбесінде шабылып, Лондондағы Остин монахтарының шіркеуіне жерленді. Оның ұлы Обридің де басы алты күн бұрын сол жерде шабылған еді. Ланкастерлік отбасылармен келісімді саясатты ұстанған король Эдуард Джон де Верге әкесінің орнын басуға рұқсат берді және 1464 жылдың 18 қаңтарында оған әкесінің жерлеріне кіруге лицензия берді. 1465 жылдың 26 мамырында ол Эдуард IV-нің әйелі Элизабет Вудвилдің таққа отыруында ванна рыцары болды және кеңсе иесі Уорвик графы болмаған кезде Лорд Ұлы Чемберлен және королеваның Чемберлені ретінде рәсімге қатысты. Алайда, 1468 жылдың қараша айында ол Тауэрге қамалып, Ланкастерліктермен корольға қарсы сөз байласыпты деген күдікпен айыпталды. Ол 1469 жылдың 7 қаңтарына дейін босатылған болуы мүмкін, ал сол жылдың 5 сәуірінде жалпы кешірім алды. Бірақ 1469 жылдың шілде айының басында Оксфорд өзінің қайын інісі Уорвик графы мен король Эдуардтың інісі Кларенс герцогы басқарған наразы Йоркистерге қосылып, Эджкот жорығына қатысты. 1470 жылдың 12 наурызында Лосекот алаңында жеңілгеннен кейін ол Генрих VI патшаның әйелі Анжудың Маргарет сарайына қашып кетті. 1470 жылдың қыркүйегінде ол Уорвик пен Кларенске Англияға шабуыл жасап, Генрих VI-ны таққа қайта отырғызды, ал 13 қазанда Генрихтің алдында Мемлекеттік қылышты Сент-Пол шіркеуіне дейін алып жүрді. Ол Англияның Лорд-констеблі болып тағайындалды және 1462 жылы Оксфордтың әкесі мен ағасын соттаған Вустер графының өзі соттаған мемлекетке қарсы қылмыс үшін 15 қазанда сотталды. 1471 жылдың наурыз айында ол Эдуард IV әскерінің Норфолкке қонуына жол бермеді және сол жылдың 14 сәуірінде Барнет шайқасында оң қанатқа қолбасшылық етіп, Лорд Гастингстің күштерін жеңді. Бірақ Оксфордтың әскері тонауға кіріскенде шайқастың алғашқы табысы апатқа айналды. Оксфорд өзінің әскерін қайта шайқасқа бастады, бірақ олар тұманнан адасып, кенеттен өз армиясына тап болды, олар Вер жұлдызын Эдуардтың күн нұрымен шатастырып, оларға жебелермен қарсы шабуыл жасады. Осы кезде Оксфорд пен оның адамдары "Сатушылық! Сатушылық!" деп айқайлап, қашып кетті. Осы жеңілістен кейін Оксфорд 40 адаммен Шотландияға қашып кетті, оған екі ағасы Джордж пен Томас Вер және виконт Бомонт еріп барды. Одан ол Францияға барып, кемелер жинап, қарақшылықпен айналысты. 1471 жылы Англиядан кеткеннен кейін оған ешкім қарсы шықпаса да, оның жері тәркіленді, ал әйелі Маргарет үлкен қаржылық қиындықтарға ұшырады. 1473 жылдың 28 мамырында Оксфорд Эссек графтығындағы Сент-Осифке сәтті қонбауға тырысты. 1473 жылдың 30 қыркүйегінде ол Корнуоллдағы Сент-Майкл тауына иелік етті, онда оны бірнеше ай бойы Джон Фортеск қоршап алды. Оның көптеген әскерлері дезертирлік жасағаннан кейін және ол бетінен жебемен жарақат алғаннан кейін, Оксфорд 1474 жылдың 15 ақпанында екі ағасы мен Бомонтпен бірге берілуге мәжбүр болды. Оксфорд Кале қаласына жақын Хаммес қамауында тұтқындалды және 1475 жылдың басында мемлекетке қарсы қылмыс жасады. Осы уақытта оның анасы, 12-ші графтың жесірі, Глостер герцогына өз мүлкін беруге мәжбүр болды. 1478 жылы Оксфорд Хаммес қабырғаларына көтеріліп, орға секірді, бірақ бұл қашу әрекеті ме, әлде өзін-өзі өлтіру әрекеті ме екені белгісіз. Жаңа король Ричард III оны 1484 жылдың 28 қазанында Англияға көшіруге бұйрық берді, бірақ көшіруге үлкермес бұрын Оксфорд қашып кетті, Хаммес капитаны сэр Джеймс Блоунтты Ричмонд графына қосылуға көндірді. Ричмонд бұл оқиғадан "керемет қуанды". Оксфорд дереу Хаммесге қайтып, гарнизонды Ричмондқа қосылуға шақырды. Оксфорд, Оксфорд кенесі деп аталатын құрама арқылы садақшылар мен Генрихтің авангардына қолбасшылық етті, ол Босворт шайқасында Ричардтың әскеріне жебе пішіндей еніп, Ричмондтың авангардын қатал шайқаста ұстады, онда Джон Говард, Норфолк герцогы және Оксфордтың анасының бірінші туысы Ричард III авангардын басқарып отырған. Босворттағы Тюдорлардың жеңісін тойлау үшін Оксфорд Лавенхэмдегі Сент-Петр және Сент-Пол шіркеуінің құрылысын тапсырды.

John de Vere, 13th Earl of Oxford, was born on 8 September 1442, the second son of John de Vere, 12th Earl of Oxford (23 April 1408 – 26 February 1462), and his wife Elizabeth Howard (c. 1410–1474), the daughter of Sir John Howard and Joan Walton. In February 1462 the 12th Earl, his eldest son, Aubrey de Vere, and Sir Thomas Tuddenham, the 12th Earl's former political opponent in Norfolk and now a fellow Lancastrian loyalist, were convicted of high treason before John Tiptoft, 1st Earl of Worcester, Constable of England, for plotting against King Edward IV. The 12th Earl was beheaded on Tower Hill on 26 February 1462, and buried in the church of Austin Friars in London. His son Aubrey had been beheaded on the same scaffold six days earlier. Pursuing a conciliatory policy with Lancastrian families, King Edward allowed John de Vere to succeed his father, and on 18 January 1464 granted him licence to enter on his father's lands. On 26 May 1465 he was created a Knight of the Bath at the coronation of Edward IV's wife, Elizabeth Woodville, and officiated at the ceremony as both Lord Great Chamberlain, in the absence of the then office holder, the Earl of Warwick, and as Chamberlain to the queen. In November 1468, however, he was committed to the Tower, and confessed to plotting with the Lancastrians against the King. He was likely released before 7 January 1469, and received a general pardon on 5 April of that year. However, by early July 1469, Oxford had joined the discontented Yorkists led by his brother in law, the Earl of Warwick, and King Edward's brother, the Duke of Clarence, for the Edgcote campaign. Following the loss at Losecoat Field on 12 March 1470, he fled overseas to the court of King Henry VI's wife, Margaret of Anjou. In September 1470 he joined Warwick and Clarence in the invasion of England which restored Henry VI to the throne, and on 13 October bore the Sword of State before Henry in a procession to St Paul's. He was appointed Lord High Constable of England, and as such on 15 October tried and condemned for high treason by the same Earl of Worcester who had in 1462 condemned Oxford's own father and brother. In March 1471, he prevented Edward IV's army from landing in Norfolk, and was in command of the right wing at the Battle of Barnet on 14 April of that year, defeating the forces of Lord Hastings. However, this early success in the battle turned to disaster when Oxford's forces began pillaging. Oxford led his men back to the fight, but:

they lost their way in the fog and suddenly emerged on their own army, who mistook the Vere star for Edward's sun in splendour, and met them with a flight of arrows. Whereupon Oxford and his men cried "Treasoune! treasoune" and fled. After this defeat Oxford escaped to Scotland with 40 men, accompanied by his two brothers, George and Thomas Vere, and the Viscount Beaumont. From there he went to France, where he collected ships and engaged in privateering. Although he was not attainted after leaving England in 1471, his lands were confiscated, and his wife, Margaret, is said to have been subjected to great financial hardship. On 28 May 1473, Oxford attempted an unsuccessful landing at St Osyth in Essex. On 30 September 1473, he seized St Michael's Mount in Cornwall, where he was besieged for some months by John Fortescue. After most of his men had deserted and he had been wounded in the face with an arrow, Oxford was eventually compelled to surrender on 15 February 1474, along with his two brothers and Beaumont. Oxford was imprisoned at Hammes Castle near Calais, and was attainted early in 1475. At this time his mother, the 12th Earl's widow, was forced to surrender her property to the Duke of Gloucester. In 1478 Oxford scaled the walls of Hammes and leapt into the moat, though whether this was an attempt at escape or suicide is unclear. The new king, Richard III, ordered his transfer to England on 28 October 1484, but before the transfer could be effected Oxford had escaped, having persuaded the captain of Hammes, Sir James Blount, to go with him to join the Earl of Richmond. It is said that Richmond was "ravished with joy incredible" at this event. Oxford immediately returned to Hammes to bring the garrison there to join Richmond. Oxford commanded the archers and Henry's vanguard using the formation called the Oxford Wedge, which penetrated Richard's army in the shape of an arrow at the Battle of Bosworth, and held Richmond's vanguard in fierce fighting in which John Howard, the Duke of Norfolk and the first cousin of Oxford's mother, who was leading the vanguard of Richard III, was killed. To celebrate the Tudor victory at Bosworth, Oxford commissioned the building of the church of St. Peter and St. Paul, Lavenham.

Генрих VII-нің тұсында қызмет ету

Ганнның айтуынша, Оксфорд Генрих VII режиміндегі ең маңызды адамдардың бірі ретінде тез танылды. Оның кінәсі алынып, ол өзінің иеліктері мен титулдарына қайта ие болды, сондай-ақ көптеген лауазымдар мен сыйлықтар алды, оның ішінде 21 қыркүйекте Лорд-адмирал, Тренттен оңтүстікке қарай Ланкастер герцогтығының бас стюарды және 22 қыркүйекте Лондон мұнарасының констеблі қызметтеріне тағайындалды. Ол сонымен қатар "Гвардияның жас сарбаздарының" алғашқы капитаны болды. Ол Тағы кеңесіне ант берді және Англияның мұрагерлік Ұлы Чемберлейні ретінде мойындалды. Ұлы Чемберлейн ретінде ол Генрих VII мен Йорктан Елизаветаның тәж кию рәсімдерін өткізді, тәж кию кезінде корольдің мантиясын алып жүрді және тәж кию банкетінде корольдың басына тәж кигізді. 1486 жылға қарай ол "Жартер" орденімен марапатталды. Ол көптеген маңызды сарайлық шараларға қатысты және 1486 жылы корольдің үлкен ұлы, Уэльс принці Артурдың куәсі болды, оған сыйлық ретінде екі табақ және сынақ кесесінен тұратын жиынтық сыйлады, бәрі де алтынмен жалатылған. Оксфордтың әскери жолы да аяқталған жоқ. 1487 жылы ол Розалар соғысының соңғы шайқасы – Стоукте авангардты басқарды, 1492 жылы Пикардияда болды, ал 1497 жылы Блэкхитте Корнуолл көтерілісшілеріне қарсы қолбасшылардың бірі болды. Ол 1499 жылғы 21 қарашада Уорвик графының ісін қарағанда Лорд-Гардион ретінде төрағалық етті. 1499 жылға қарай Оксфордтың жылдық жер кірісі 1600 фунт стерлингке жетті. Ол корольді өзінің жетістіктерімен үнемі қызықтырды. Алайда, сэр Фрэнсис Бэконның Генрих VII графқа патшаны қарсы алу үшін рұқсат етілгеннен артық адамдарды жинағаны үшін үлкен айыппұл салғаны туралы айтқан әңгімесі, көбінесе шындықтан алыс.

Соңғы жылдар

Генрих VIII патша таққа отырғанда, Оксфорд бұрынғысынша жоғары құрметке ие болды және тәж кигізу салтанатында Лорд Ұлы Чемберлен қызметін атқарды. Ол Эссекс округындағы Вивенхоу және Хедингэм қалаларында тұрды, соңғысының 12 ғасырдағы бекінісіне қосымша жаңа үлкен зал және бірнеше мұнаралар салдырды. Оның жарысқа арналған шлемі Флоренциядағы Барджелло мұражайында сақталуда. Ганнның сөзіне сүйенсек, ол 'тамаша шіркеу хорын ұстады' және 1489 жылы Кэкстоннан "Аймонның төрт ұлы" атты кітапты басып шығарды. Оксфордта сондай-ақ 1492–1499 жылдар аралығында өнер көрсеткен театр труппасы болды. Оксфорд 1513 жылдың 10 наурызында Хедингэмде қайтыс болды және 24 сәуірде Кольн аббаттығында жерленді. Оның екі некесінен де баласы болған жоқ, ал оның орнына немере інісі Джон де Вэр, Оксфордтың 14-ші графы тағайындалды. Ол 12-ші графтың үшінші ұлы, сэр Джордж Вэрдің екінші, бірақ жалғыз тірі баласы және оның әйелі Маргарет Стаффорд, Уильям Стаффордтың қызы және мұрагері болды.