Кіріспе

Құс түрі, Австралия түрі. Ағаш қазы немесе Каролина қазы (Aix sponsa) – Солтүстік Америкада кездесетін қаздың бір түрі. Аталық ағаш қазы Солтүстік Американың ең әдемі түсті су құстарының бірі. Оның денесі ересек маллардтың үштен екі бөлігінен кіші. Ол Азия мандарин қазымен (Aix galericulata) бір туыс. Аталықтарының дауысы – көтеріліп келе жатқан сыбызғы, «jеееее»; ал аналықтары қорқып ұшқанда ұзақ, көтеріліп келе жатқан шылау, «do weep do weep» деп шығарады, сондай-ақ ескерту үшін өткір «cr r ek, cr e ek» дыбысын жасайды. Олар көбінесе суға жақын ағаштардың қуыстарында ұялайды, бірақ сулы жерлердегі ұя салынған қораптарды да пайдаланады. Жыртқыш құстар сияқты басқа түрлер де ұялауға арналған қуыстар үшін олармен бәсекелесе алады, сондай-ақ сұр күмісқұйрықтар сияқты сүтқоректілер де ағаш қазына арналған ұя қораптарын иеленуі мүмкін. Осының салдарынан ағаш қаздары су көзінен бір шақырымға дейін қашықтықта ұялай алады. Аналықтары ұяларын қауырсын және басқа жұмсақ материалдармен төсейді, ал биіктікте орналасу ракун, сұр соқа және бүркіт сияқты жыртқыштардан қорғаныш береді. Аналықтары әдетте жетіден он бесқа дейін жұмыртқа салады, олардың инкубациясы шамамен тридцать күнге созылады.

Тарату

Құстар оңтүстік ареалының кей бөліктерінде жыл бойы қоныстанады, бірақ солтүстік популяциялары қысқа оңтүстікке көшіп барады. Табиғи таралған аймағын ескере отырып, бұл түр Батыс Еуропаға табиғи түрде келуі мүмкін, және Корнуолл, Шотландия және Силли аралдары сияқты жерлерде осы құстардың кездесуі тіркелген. Кей бақылаушылар мұның жабайы құстарға қатысты болуы мүмкін деп санайды. Дегенмен, ағаш үйректердің тұтқында кең таралғандығын ескере отырып, олардың қайдан келгенін анықтау өте қиын. Дублинде шағын жабайылап кеткен популяциясы бар.

Қорғау

19 ғасырдың соңында орман үйрегінің саны күрт азайды. Бұған олардың мекендеу ортасының жоғалуы және еті мен қауырсыны үшін Еуропадағы әйелдердің қалпақтарына аң аулау себеп болды. 20 ғасырдың басында орман үйректер сирек кездесіп, көптеген аймақтарда жоғалуға жақын болды. 1916 жылы жасалған Көшпенді құстар туралы шартқа және 1918 жылғы АҚШ Көшпенді құстар туралы заңының қабылдануына байланысты орман үйректер қайтадан көбейе бастады. Аң аулау ережелерін күшейту және орманды және батпақты жерлерді қорғау арқасында 1920 жылдардан бастап орман үйректердің саны қалпына келді. 1930 жылдардан бастап ұя салуға арналған қораптарды орнату орман үйректерді сақтауға қосымша көмектесті. Жер иелері, сондай-ақ саябақтар мен қорықтардың басшылары көлдердің, тоғандардың және өзендердің жанына орман үйректерге арналған ұя салу қораптарын орнату арқылы олардың көбеюіне көмектесе алады. Миннесота штатындағы Фулда қаласы орман үйрегін бейресми талисман ретінде қабылдаған, ал аймақта көптеген ұя салу қораптарын кездестіруге болады. Солтүстік Америка бобрының (Castor canadensis) санының өсуі орман үйректердің ареалындағы популяцияның қалпына келуіне де көмектесті, өйткені бобрлар орман үйректер үшін өте қолайлы орманды батпақты жерлерді жасайды.