Жил Дюсепп: Канада саяхатшысы және Квебек тәуелсіздігінің жақтаушысы
Gilles Duceppe
Жил Дюсепп – канадалық саяхатшы, Квебек тәуелсіздігінің жақтаушысы, Bloc Québécois партиясының бұрынғы басшысы. 20 жылдан астам Парламент мүшесі болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық саясаткер (1947 жылы туған)
Canadian politician (born 1947)
Жиль Дюсеп (ʒil dysɛp; 22 шілде 1947 жылы туған) – зейнеткер саясаткер, Квебек егемендігі қозғалысының қолдаушысы және «Квебек блогының» бұрынғы төрағасы. Ол 20 жылдан астам уақыт бойы Канада Парламентінің Төменгі палатасының депутаты болды және үш рет – 1996, 1997-2011 және 2015 жылдары «Квебек блогының» басшысы қызметін атқарды. 1997 жылдың 17 наурызынан 1997 жылдың 1 маусымына дейін Канада Парламентіндегі ресми оппозицияның жетекшісі болды. 2011 жылғы сайлаудан кейін партия төрағасы лауазымынан кетті, онда ол өзінің мандатын Жаңа демократиялық партиядан (ЖДП) Хелен Лавердьерге жоғалтты және партиясы ауыр жеңіліске ұшырады; бірақ төрт жылдан кейін ол 2015 жылғы сайлауға партияны жетектеп қайта оралды. Лавердьерден өз сайлау округінде жеңілгеннен кейін ол тағы да отставкаға шықты.
Gilles Duceppe (ʒil dysɛp; born July 22, 1947) is a retired Canadian politician, proponent of the Quebec sovereignty movement and former leader of the Bloc Québécois. He was a Member of Parliament in the House of Commons of Canada for over 20 years and was the leader of the sovereigntist Bloc Québécois for 15 years in three stints: 1996, 1997 2011 and in 2015. He was Leader of the Official Opposition in the Parliament of Canada from March 17, 1997, to June 1, 1997. He resigned as party leader after the 2011 election, in which he lost his own seat to New Democratic Party (NDP) candidate Hélène Laverdière and his party suffered a heavy defeat; however, he returned four years later to lead the party into the 2015 election. After being defeated in his own riding by Laverdière again, he resigned once more.
Ерте өмір және білім
Дюсппе Монреаль қаласында, Квебек провинциясында Хеленнің (қыздығы Роули) және актер Жан Дюсппенің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның анасының әкесі Джон Джеймс Роули, туғаннан британдық, тегі ирланд, және үйден шыққан бала. Дюсппе бірде британдық тамыры туралы әзілдеп: «Мен Блокқа айналған адаммын» деген. Дюсппе 6-сыныптағы ағылшын тілінен сабақ беретін мұғалімнің, ағылшын тілді оқушыларға артықшылық бергеніне шағымданғаннан кейін, оны шапалақтап ұрғанын айтқан. Дюсппе мұғалімге де соққы бергенін мәлімдеді. Ол 20 жасқа келгенде Рене Левеске мен «Суверенитет қозғалысы» қауымдастығының құрылуының ықпалымен тәуелсіздік жақтасына айналды. Дюсппе Мон-Сен-Луи колледжін бітірді. Содан кейін Монреаль университетінде саяси ғылымдарды оқыды, бірақ оқу бағдарламасын аяқтамады. Монреаль университетінде оқып жүргенде, ол университеттің «Квартир Латын» газетінің бас директоры болды. Жастығында ол коммунизмді қолдады және Маоистік топ болып табылатын Канаданың жұмысшы коммунистік партиясының (ЖКП) мүшесі болды. Кейін Дюсппе ЖКП-ге үш жылдық мүшелігінің абсолютті жауаптарды іздеуден туындаған қателік болғанын айтты. Дюсппе тіпті 1980 жылғы тәуелсіздік ассоциациясы референдумындағы бюллетенін қасақана бұзып, квебектер капитализмге қарсы күресте бірігуге күш салуы керек екенін айтты.
Duceppe was born in Montreal, Quebec, the son of Hélène (née Rowley) and actor Jean Duceppe. His maternal grandfather was John James Rowley, British by birth, Irish by descent, and a home child. Duceppe once joked about his British roots, saying, "I'm a bloke who turned Bloc." Duceppe has told the story of an anglophone Grade 6 teacher slapping him after he complained about preferential treatment being given to anglophone students. Duceppe claimed he slapped the teacher back. He became a sovereigntist by the age of 20, inspired by René Lévesque and the founding of the Mouvement Souveraineté Association. Duceppe completed his high school studies at the Collège Mont Saint Louis. He then studied political science at the Université de Montréal but did not complete his program of study. While attending the Université de Montréal, he became general manager of the school's newspaper, Quartier Latin. In his youth, he advocated communism, and held membership in the Workers' Communist Party of Canada (WCP), a Maoist group. Duceppe later claimed that his three year membership in the WCP was a mistake brought on by a search for absolute answers. Duceppe even went so far as to intentionally spoil his 1980 sovereignty association referendum ballot arguing that Québécois should instead focus their efforts on staying united to fight capitalism.
Квебек блогының басшылығы
1996 жылы Люсьен Бушар Квебек партиясының басшысы болу үшін Блок жетекшісі лауазымынан бас тарғанда, Дюсеп партияның уақытша басшысы болды. Мишель Готье сол жылдың соңында ресми басшы болып сайланды. Дегенмен, Готье Квебек пен ағылшын тілді Канадада жеткіліксіз танымал болғандықтан және оның әлсіз басшылық қабілеттерінен кейін, 1997 жылы партия оны лауазымынан шеттетуге мәжбүр болды. Дюсеппе өткен басшылық сайысында жеңіске жетіп, Квебек блогының ресми басшысы және Оппозиция жетекшісі болды. 2000 жылғы сайлауда Блок қолдауын жоғалтып, бар болғаны 38 мандатты иеленді. Осы кезеңде сыншылар Дюсеппені тиімсіз үгітші деп сынады, бірақ оның басшылығына күдік тудырмады. Дюсептің блогы Стивен Харпердің консерваторлары мен Джек Лейтонның НДП партиясымен бірлесіп, 2005 жылдың 28 қарашасында премьер-министр Пол Мартиннің азшылық үкіметіне сенімсіздік білдіру жөніндегі резолюцияны қабылдады. Нәтижесінде 2006 жылғы федералды сайлауда Блоктың көптеген өкілдері Дюсептің танымалдылығы мен Квебектегі Федералды Либералдық партияның беделінің төмендеуі Квебек сайлаушылары арасында Блок үшін символдық көпшілік дауысқа қол жеткізуге мүмкіндік береді деп сенді. Көптеген Квебек тәуелсіздігін жақтаушылар Блоктың 2006 жылғы федералды сайлаудағы сәтті өтетіні тәуелсіздік қозғалысын жандандырады және 2007 жылы өтетін деп күтілген Квебек провинциялық сайлауынан кейін тәуелсіздік туралы жаңа референдумға жол ашады деп ойлады. Бірақ шындығында консерваторлар мен федералисттердің соңғы күшеюі Блоктың дауыс үлесін 43%-дан төмен деңгейде ұстап тұрды, нәтижесінде Блок 51 мандатты ғана жеңіп алды. Консерваторлардың Квебек пен Онтариодағы жеңісі партияға Харперді премьер-министр етіп, Либералдық партияның Пол Мартинін орнына азшылық үкімет құруға жеткілікті мандатты қамтамасыз етті. Сайлау күнінің көңіл көтермейтін нәтижелері Квебектегі тәуелсіздік көзқарасын қолдайтындардың санына күмән тудырды. 2007 жылдың 26 наурызында өткен Квебек провинциялық сайлауда Квебек партиясы Квебек Ұлттық Ассамблеясында үшінші орынға түсіп, биліктегі Квебек Либералдық партиясы мен оппозициялық Квебек Демократиялық әрекетінен қалып қойды. Осы көңіл көншітпейтін нәтижеден кейін PQ басшысы Андре Буасклер 2007 жылдың 8 мамырында отставкаға кететінін жариялады. Дюсеп 2007 жылдың 11 мамырында ПК басшылығына үміткер болатынын растады, бірақ келесі күні жарыстан бас тартты. Бас тартқаннан кейін Дюсеп екі рет басшылыққа үміткер болған Полин Маруаға қолдау көрсектерін білдірді.
In 1996, when Lucien Bouchard stepped down as Bloc leader to become leader of the Parti Québécois, Duceppe served as interim leader of the party. Michel Gauthier eventually became the official leader later that year. However, Gauthier's lack of visibility in both Quebec and English Canada coupled with his weak leadership resulted in the party forcing him out in 1997. Duceppe won the ensuing leadership contest and became the official leader of the Bloc Québécois and Leader of the Opposition. The Bloc lost more support during the 2000 election, winning just 38 seats. Over this period, critics derided Duceppe as an ineffectual campaigner, though no serious challenge to his leadership emerged. Duceppe's Bloc, along with the Stephen Harper's Conservatives and Jack Layton's NDP, worked together on November 28, 2005 to pass a motion of no confidence in the minority Liberal government of Prime Minister Paul Martin after findings in the Sponsorship Scandal. In the resultant 2006 federal election, many Bloc insiders believed that Duceppe's popularity, combined with the unpopularity of the federal Liberal Party in Quebec, would push the Bloc Québécois over the symbolic majority vote mark among Quebec voters. Many Quebec separatists felt that a strong performance by the Bloc in the 2006 federal election would boost the sovereignty movement and perhaps set the stage for a new referendum on secession after the anticipated Quebec provincial election expected in 2007. In actuality, a late surge in Conservative and federalist support kept the Bloc's share of the popular vote below 43% giving the Bloc only 51 seats. The Conservatives' gains in Quebec, as well as Ontario, gave the party enough seats to form a minority government with Harper as prime minister, replacing the Liberals' Paul Martin. The unimpressive and lackluster results on election night called into question the level of separatist support in Quebec. In the March 26, 2007 Quebec provincial election, the Parti Québécois found itself reduced to third place in the National Assembly of Quebec, behind both the governing Quebec Liberal Party and the opposition Action démocratique du Québec. Following this disappointing result, the PQ leader, André Boisclair, announced his resignation on May 8, 2007. Duceppe confirmed on May 11, 2007, that he would seek the PQ leadership but the next day he withdrew from the race. After his withdrawal, Duceppe announced that he would support two time leadership hopeful Pauline Marois.
2008 жылғы федералды сайлау
2008 жылғы федералды сайлауда Дусеп Квебек блогын 49 орынға жеткізді, бұл сайлауға дейін болған 48 орыннан бір орынға артық. Бірақ Блоктың жалпы дауыс берудегі үлесі тағы да төмендеп, 38%-ға дейін жетті, бұл 1997 жылдан бергі ең төмен көрсеткіш. Сайлаудан кейін либералдар мен Жаңа демократиялық партия Блок Квебеконың қолдауымен азшылық коалициялық үкімет құруға келісті, бұл азшылық консервативтік үкіметті құлатуға әкелуі мүмкін еді. Алайда, генерал-губернатор дауыс беруге дейін парламентті жабық деп жариялауға келісті. Парламент жабық жарияланғаннан кейін либералдар жетекшілікті ауыстырып, коалициялық келісімнен бас тартып, консервативтердің бюджетін қолдады. Бірақ Дусептің блогы мен Джек Лейтонның Жаңа демократиялық партиясы консервативтерге қарсы дауыс беруде бекінді.
In the 2008 federal election, Duceppe led the Bloc Québécois to 49 seats, up one from its pre dissolution standing of 48. However, the Bloc's share of the popular vote fell again, to 38%, its lowest result since 1997. After the election, Liberals and NDP reached a deal form a minority coalition government with support from the Bloc Québécois, which would have toppled the minority Conservative government, however the Governor General agreed to prorogue parliament before the vote could take place. After prorogation, the Liberals underwent a change in leadership and distanced themselves from the coalition agreement and supported the Conservatives' budget. However Duceppe's Bloc and Jack Layton's NDP remained committed to voting against the Conservatives.
2011 жылғы федералды сайлау және отставка
2011 жылы Блок либералдар мен Жаңа демократиялық партиямен бірігіп, консервативті үкіметті Парламенттің қадірін түсірген деп таныды, себебі үш оппозициялық партияның барлығы консервативтердің бюджетін қабылдамайтындарын мәлімдеді, осыдан кейін премьер-министр Харпер парламентті тарату туралы өтініш берді. Блок провинция үшін 5 миллиард доллар талап етті, соның ішінде 1998 жылғы қаңтардағы Солтүстік Америка мұз даулынан келген зиянды өтеу және «Квебек Нордикс» хоккей командасын қайтару үшін жаңа хоккей аренасына 175 миллион доллар бөлді, бірақ консервативтер бұл талапты бірден қабылдамады. 2011 жылғы федералды сайлауда Блок 47 мандатының 43-ін жоғалтты – оның ішінде 1993 жылғы табысынан бері сақтап келген көптеген мандаттары, нәтижесінде тек төрт депутаттан ғана тұратын шағын фракцияға айналып, ресми партия мәртебесінен айырылды. Бұл қолдаудың көп бөлігі НДП-ға көшті, ол төртінші орыннан екінші орынға көтеріліп, ресми оппозиция атанды, негізінен Квебек қаласында 59 мандатты жеңіп алды, соның ішінде Квебек қаласы мен Монреальдің шығыс бөлігіндегі Блоктың негізгі өкілдік еткен аймақтарына ие болды. НДП, сайлауға провинциядағы жалғыз сайланған өкілі – Оутремонт депутаты Том Малкейрмен қатысты, сайлау кампаниясының соңғы апталарында Блок есебінен НДП көшбасшысы Джек Лейтонның харизматикалық тұлғасы мен солшыл ұлтшылдық саясатының арқасында үдеп өсті, ал Блок «жылдар бойы Квебек мүддесін қорғады, бірақ тәуелсіздік күресі енді аса маңызды емес». Дюсепке НДП өкілі Хелен Лавердиер 5400 дауыс айырмасымен жеңіліс сыйлады. Блоктың күйреуіне байланысты жауапкершілікті мойындаған Дюсеп сайлау қорытындысы нақтыланғаннан кейін көп ұзамай Блок басшысы лауазымынан кетуін жариялады. Дегенмен ол «Квебек мемлекет болғанша» тынығуға ант берді.
In 2011, the Bloc cooperated with the Liberals and NDP to find the Conservative government in contempt of Parliament, after all three opposition parties indicated that they would not accept the Conservatives' budget, leading Prime Minister Harper to request the dissolution of parliament. The Bloc demanded $5 billion for the province, including compensation for damages from the January 1998 North American ice storm and $175 million towards a new hockey arena to bring back the Quebec Nordiques, which the Conservatives dismissed outright. In the resultant 2011 federal election, the Bloc lost 43 of their 47 seats—including many seats they'd held since their 1993 breakthrough—cutting them down to a rump of four MPs and losing official party status. Much of that support bled to the NDP, who ascended from fourth place to second place to become the Official Opposition, largely by winning 59 seats in Quebec which included a sweep of the Bloc's heartlands in Quebec City and eastern Montreal. The NDP, which entered the election with Outremont MP Tom Mulcair as their only elected representative in the province, had surged in the last weeks of the campaign at the expense of the Bloc due to NDP leader Jack Layton's charismatic personality and leftist nationalism policies, while Bloc "over the years defend[ed] Quebec's interests, but the sovereigntist agenda is no longer very relevant". Duceppe lost his own seat to NDP challenger Hélène Laverdière by 5,400 votes. Accepting responsibility for the Bloc's crushing defeat, Duceppe announced his pending resignation as Bloc leader soon after the result was beyond doubt. He remained defiant, however, vowing not to rest "until Quebec becomes a country".
Шығындар туралы мәлімдемелер
2012 жылдың қаңтар айында Дусепке өзінің парламенттік кеңсесіне бөлінген қаражатты жеті жыл бойы «Квебек блогының» бас менеджеріне жалақы төлеуге пайдаланғаны үшін айыпталды. Дусепп ақпан айында Палатаның Ішкі экономика жөніндегі кеңесінде куәлік бергенде қандай да бір құқық бұзушылық жасағанын жоққа шығарды. 2012 жылдың қарашасында партиялық Палатаның Ішкі экономика жөніндегі кеңесі Дусепп қаражатты дұрыс пайдаланбағанын анықтады. Дегенмен, кеңес бұл ақша жұмсалған кезде қағидалар өзгертілгендіктен, тәртіптік шаралар қолдана алмайды.
In January 2012, Duceppe was accused of having used funds designated for his parliamentary office to pay the Bloc Québécois' general manager over a seven year period. Duceppe denied any wrongdoing when testifying before the House of Commons Board of Internal Economy in February. In November 2012, the partisan House of Commons Board of Internal Economy found that Duceppe misused funds. However, the board cannot take disciplinary action as the money was spent before the by laws around the issue were changed.
Зейнеткерлікке шығу және саясатқа қысқа уақытқа оралу
Дюсеп парламенттен кеткеннен бері саяси сарапшы болып жұмыс істейді. 2014 жылы ол жаңадан сайланған Блок төрағасы Марио Болиеудің сөздерін сынады, онда Болиеу Дюсеп басқарған Блокты егемендікке қадамдық стратегиямен қол жеткізуге тырысқан жеңілісшіл деп сипаттады, ал "nous vaincrons" (біз жеңеміз) деген сөз тіркесін қолдануын, бұл Квебек Азаттық фронтының жарымәскери ұраны болғанын атап өтті. Екі жылдық төмендеу мен ішкі дағдарыстардан кейін, 10 маусымда 2015 жылы Дюсептің Блокты сайлауға қайта жетекшілік етуі және оның ізбасары Марио Болиеудің төрағалықтан бас тартуы, бірақ партия президенті қызметін сақтап қалатыны жарияланды. Партия басшылығы 9 маусымда 2015 жылы Дюсептің қайта оралуын жеңілдету үшін президенттік және партия төрағасының лауазымдарын бөлуге келісті. Бұл өзгерістер 1 шілдеде партияның бас кеңесімен бекітілді. 1 тамызда 2015 жылы Дюсептің алдағы федералдық сайлауда бұрынғы Лориер-Сент-Мари округінен сайлануға ниеттенгені және сайлау жарияланғаннан кейін дереу баспасөз мәслихатында бұл туралы хабарлайтыны мәлім болды, ол 2 тамызда өтті. Алайда, 19 қазан 2015 жылғы сайлауда партиясы екі орыннан 10 орынға жеткенімен, Дюсеп өзінің округінде жеңіліске ұшырады және бірнеше күннен кейін төрағалықтан кетіп қалғанын мәлімдеді. Дюсептің ұлы Алексис Брунель Дюсеп 2019 жылғы федералдық сайлауда парламентке сайланды.
Duceppe has worked as a political analyst since his departure from parliament. In 2014, he denounced comments made by newly elected Bloc leader Mario Beaulieu in which he seemingly dismissed the Bloc under Duceppe as having followed a gradualist strategy for achieving sovereignty which Beaulieu characterised as defeatist and for invoking the phrase "nous vaincrons" (we will vanquish), which was a slogan employed by the paramilitary Front de libération du Québec. After two years of further decline in the polls and internal divisions, it was announced June 10, 2015 that Duceppe would be returning to lead the Bloc into the campaign while his successor, Mario Beaulieu would relinquish the leadership but remain party president. The party executive agreed on June 9, 2015, to split the positions of president and party leader in order to facilitate Duceppe's return. The changes were ratified by the party's general council on July 1. On August 1, 2015, it was reported that Duceppe had decided to contest his former riding of Laurier Sainte Marie in the upcoming federal election and that he would announce this in a press conference shortly after the election was called, which occurred on August 2. However, while leading his party to a win of 10 seats in the October 19, 2015 election, up from two, Duceppe was personally defeated in his riding and announced his resignation as leader several days later. Duceppe's son Alexis Brunelle Duceppe was elected to parliament in the 2019 federal election.