Кіріспе

Интимдік дене мүшелерін жұртқа көрсету

Экзибиционизм – бұл адамның интимдік мүшелерін, мысалы, көкірек, жыныс мүшелері немесе жамбасын, қоғамда немесе жартылай қоғамдық жерде көрсету амалы. Бұл әрекет достар немесе таныстар тобының алдында, немесе бейтаныс адамдарды көңілді ету, сексуалдық қанағат алу немесе оларды таң қалдыру ниетімен жасалуы мүмкін. Егер адам тек жақын серігіне ғана өзін көрсетсе, бұл экзибиционизм деп есептелмейді. Заң бойынша, мұндай әрекет әдепсіздік немесе өз денесін көрсету деп аталуы мүмкін, сондай-ақ басқа да терминдер қолданылуы мүмкін.

Тарих

Әйелдердің қоғамдық өзіндік көрсетуі (экзибиционизмі) классикалық дәуірден бері тіркеліп келеді, көбінесе әйелдер ерлер тобын белгілі бір қоғамдық әрекет жасауға ықпал етеді немесе оларды оған итермелейді. Ежелгі грек тарихшысы Геродоттың "Тарих" атты еңбегінде б.з.б. V ғасырдағы өзіндік көрсету мінез-құлқы туралы айтылады. Геродот былай деп жазады:

Клиникалық мағынадағы өзіндік көрсетуге ұқсайтын жағдай 1550 жылы Венециядағы құдайға қарсы комиссияның баяндамасында тіркелген. Джон Уилмот, Рочестердің 2-графы Англиядағы еркіндікке құмар еркектердің бірі болды және өзінің өзіндік көрсетуімен танымал еді. Ұлыбританияда 1824 жылғы Vagrancy Act-тің қайта қаралуының 4-ші жобасына "немесе өз денелерін ашық және әдепсіз көрсету" деген қосымша тармақ енгізілді, бұл оның нақты анықталмаған шегінен туындаған қиындықтарға себеп болды. Парламентте осы мәселе бойынша өткен талқылау барысында сол кездегі ішкі істер министрі Роберт Пил "адамды әдепсіз көрсетуден артық қылмыс жоқ, және бұл паркте кеңінен таралған" деп мәлімдеді. Смартфондар мен планшеттер сияқты жаңа технологиялардың пайда болуы кейбір өзіндік көрсетушілерге әдістерін өзгертуге, мысалы, жалаңаш селфилер жасауға мүмкіндік берді.

Психологиялық аспектілер

Экзибиционист терминін алғаш рет 1877 жылы француз дәрігері және психиатры Шарль Ласег қолданды. Дегенмен, одан бұрынғы түрлі медициналық-криминалистикалық мәтіндерде жыныс мүшелерін ерікті түрде көрсету туралы айтылған. Егер эксгибиционистік жыныстық қызығушылық келісімсіз адамға қатысты болса немесе адамның өмір сапасына немесе қалыпты қызмет етуіне бөгет келтірсе, онда оны Психикалық аурулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығының бесінші басылымында (DSM 5) эксгибиционистік бұзылыс деп диагностикалауға болады. DSM бойынша, ерлер арасында эксгибиционистік бұзылыстың ең жоғары көрсеткіші 2%-4% құрайды. Әйелдерде бұл бұзылыс сирек кездеседі. Швецияда жүргізілген сауалнамада әйелдердің 2,1%-ы және ерлердің 4,1%-ы жыныс мүшелерін бейтаныс адамға көрсетуден сексуалдық қозғынқылық сезінгенін мойындады. Бір зерттеу тобы 185 эксгибиционистен: "Егер сіз жеке мүшелеріңізді көрсетсеңіз, сіз қарсы әрекетті қалай күтер едіңіз?" деп сұрады. Ең көп таралған жауап: "Сексуалдық қатынасқа түсуге ниетті" (35,1%), одан кейін "Ешқандай реакцияның қажеті жоқ" (19,5%), "Олар да өздерінің жеке мүшелерін көрсетсін" (15,1%), "Сыйлық ретінде қабылдасын" (14,1%) және "Кез келген реакция" (11,9%) болды. Экзибиционистердің өте аз бөлігі "Ашу мен жиреншік сезімін" (3,8%) немесе "Қорқуды" (0,5%) таңдады.