Кіріспе
Ғимараттардың ішкі қабырғаларын жабу және әсемдеуге қолданылатын материал.
Қалпақ қағаз тұрғын және қоғамдық ғимараттардың ішкі қабырғаларын әсемдеу үшін қолданылады. Ол әдетте рулон түрінде сатылады және қабырғаға қабырға қағазын жабыстыруға арналған желіммен жабыстырылады. Қалпақ қағаздары тегіс емес беттерді және қабырғаның ұсақ кемшіліктерін жабуға көмектесетін "қаптау қағазы" түрінде, текстуралы, тұрақты қайталанатын өрнекпен немесе бірнеше параққа жүргізілетін қайталанбайтын үлкен өрнекпен болуы мүмкін. Тұтас өрнекті құру үшін қайталанатын ең кішкентай тіктөртбұрыш өрнек қайталануы деп аталады. Қалпақ қағазын басып шығару тәсілдеріне беттік баспа, ротогравюра, силкиграфия, ротациондық баспа және цифрлық баспа жатады.
Қазіргі заманғы қабырға қағазы
Қазіргі заманғы обойлар қабырғаға тік ілінетін ұзын рулондар түрінде жасалады. Бейнелі обойлар үлгісі қайталанатындай етіп жоспарланады, осылайша бір рулондан кесілген бөліктерді біріне-бірі жалғастырып, екі бөліктің қосылған жерін анық байқамайынша іліп қоюға болады. Үлкен, күрделі бейнелерден құралған үлгілерде бұл әдетте екінші бөлікті үлгінің жартысына дейін жылдыру арқылы қол жеткізіледі. Мысалы, егер үлгі рулон бойынша 24 дюйм сайын қайталанса, келесі бөлік алғашқы бөліктен 12 дюйм төмен басталып кесіледі. Бұл үшін үлгінің рулон бойында көлденең қайталану санының маңызы жоқ. Бір үлгі бірнеше түрлі түс схемаларында шығарылуы мүмкін.
Тарих
Негізгі тарихи әдістер: қолмен бояу, ағаштан жасалған баспа (жалпы алғанда ең көп таралған), штамптау және машинамен басып шығарудың әртүрлі түрлері. Алғашқы үшеуінің барлығы 1700 жылға дейін сонада. 1763 жылы пейзаж суретшісі Жан Батист Пиллемент жылдам түс қолдану әдісін ашты. Осы сияқты қолмен кескен обойлар қолмен ойылған блоктардан жасалады және 18-ғасырлық дизайндарда ежелгі сәулет, экзотикалық пейзаждар мен шаруалардың панорамалық көріністері, сондай-ақ стильді гүлдер, адамдар мен жануарлардың қайталама үлгілері бар. 1785 жылы Кристоф Филипп Оберкамп обой парақтарына түсті бояу басуға арналған алғашқы машинаны ойлап тапты. 1799 жылы Луи Николас Роберт үздіксіз қағаз өндіретін машинаны патенттеді, ол Fourdrinier машинасының алға басушысы болды. Қабырға қағаздарының үздіксіз ұзындығын өндіру мүмкіндігі жаңа дизайн мен әдемі түстердің Еуропаның тұрғын бөлмелерінде кеңінен танылуына жағдай жасады. 18-ғасырда Англияда белсенді обой өндірушілерінің қатарында Джон Баптист Джексон болды. Америкада 18-ғасырда құрылған фирмалардың арасында: J. F. Bumstead & Co. (Бостон), Уильям Пойнтелл (Филадельфия), Джон Ругар (Нью-Йорк). Бұл әйгілі «papier peint» обойы әлі күнге дейін Хэм Хаус, Пибоди, Массачусетс штатында сақталып тұр. Бұл сол кездегі ең ірі панорамалық обой болды және панорамалық обойлардағы француз индустриясының дамуын белгіледі. Дюфор осы обойлерді сатудан бірден табысқа жетіп, Америкамен қарқынды сауда жасады. Қазіргі уақытта танымал неоклассикалық стиль Шарведің талғамды дизайндарымен Федералды кезеңдегі үйлерге өте жақсы үйлесті. 18-ғасырғы көптеген обойлер сияқты, панорама да дадоның үстіне ілу үшін арналған. Жозеф Дюфур және Сие (1797–1830) сияқты француздық панорамалық көрікті және trompe l'œil обойларын өндірушілер, сондай-ақ Зубер және Сие (1797–қазіргі уақытқа дейін) және Артур және Роберт өнімдерін Еуропа мен Солтүстік Америкаға экспорттады. Зубер және Сие фирмасының 1834 жылғы «Солтүстік Америка көріністері» дизайны Ақ үйдің дипломатиялық қабылдау бөлмесінде ілінген. 19-ғасырда Францияда құрылған фирмалардың арасында: Desfossé & Karth. Қазіргі күнге дейін сақталған ең көне американдық обой үлгілерінің кітабы М.А. Стурбридждегі Олд Стурбридж ауылының қорында сақталады. Ол 1821–1828 жылдар аралығында Коннектикут штатының Хартфорд қаласында орналасқан Janes & Bolles фирмасымен өндірілген.
Англия
Наполеон соғыстары кезінде Еуропа мен Ұлыбритания арасындағы сауда тоқтап, нәтижесінде Ұлыбританиядағы қағаз өнеркәсібінің біртіндеп құлдырауына әкелді. Бірақ, соғыс аяқталғаннан кейін Еуропада британдық тауарларға, соның ішінде арзан, түрлі-түсті қағазға үлкен сұраныс туды, себебі соғыс кезінде олар қолжетімсіз болған. 1813 жылы Ұлыбританияда бумен жұмыс істейтін баспа машиналарын енгізу өндірушілерге қағазды жаппай өндіруге және бағасын төмендетуге мүмкіндік берді, осылайша ол жұмысшы табына қолжетімді болды. XIX ғасырда қағаз өте танымал болды, жұмысшы сыныбының тар және қараңғы бөлмелерін жарықтандырудың арзан әрі тиімді тәсілі ретінде қарастырылды. Ол орта таптың көптеген үйлерінде кеңінен қолданылатын болды, бірақ қоғамдық ғимараттар мен кеңселерде сирек қолданылды, мұндай орындарда әдетте әсемдікке баса назар аударылмайтын. Ғасырдың екінші жартысында Линкруста мен Анаглипта, қағаз емес, бірақ олармен бәсекелес болды, әсіресе қабырғаның төменгі бөлігінде. Оларды бояуға және жууға болады, сонымен қатар олар берік болды, бірақ қымбатқа түсті. 19-ғасырда Англияда құрылған қағаз өндіруші фирмалар: Джеффри & Co.; Shand Kydd Ltd.; Артур Сандерсон & Sons; Тауншенд & Паркер. Дизайнерлер қатарында Оуэн Джонс, Уильям Моррис және Чарльз Войси болды. Әсіресе, Моррис & Co және басқа да Өнер және қолөнер қозғалысы дизайнерлерінің көптеген 19 ғасырғы дизайндары бүгінгі күнге дейін өндірісте сақталып келеді.
20 ғасыр
ХХ ғасырдың басында қағаз түспара Батыс әлеміндегі ең танымал тұрмыстық заттардың біріне айналды. АҚШ-тағы өндірушілердің қатарында Sears компаниясы болды; дизайнерлердің арасында Энди Уорхол есімдері кездеседі. 1930 жылдан бері қағаз түспара сәнге кіріп, сәннен шығып отырады, бірақ жалпы тенденциясы – қағаз түспаралы қабырға жабындарының қарапайым боялған қабырғаларға қарағанда үлесі азайып келеді.
21 ғасыр
ХХІ ғасырдың басында қағазды қабырға безендіргіштері жарық беру мүмкіндігіне ие болып, жарық пен кристалдар арқылы көңіл-күйді және атмосфераны күшейте түсті. Лондондық Meystyle компаниясы LED шамдары енгізілген қағазды қабырға безендіргішін ойлап тапты. Цифрлік басып шығару технологиясының дамуы дизайнерлерге бұрынғы қалыптарды бұзып, жаңа технология мен өнерді үйлестіріп, қағазды қабырға безендіргіштерін жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік берді.
Тарихи жинақтар
Тауар қағазының тарихи мысалдары Германиядағы Deutsches Tapetenmuseum (Кассель) сияқты мәдени орындарда, Франциядағы Musée des Arts Décoratifs (Париж) және Musée du Papier Peint (Риксхейм) музейлерінде, сондай-ақ АҚШ-тағы Смитсоновский Купер Хьюит, Тарихи Жаңа Англия, Метрополитен өнер мұражайы, АҚШ Ұлттық парктер қызметі және Винтертурда сақталып келеді. Уильям Моррис және басқа ағылшын тауар қағазы компанияларының түпнұсқа дизайндары Уокер Гринбанк қорында бар.
Түрлері мен өлшемдері
Шығарма әдістері бойынша, обой түрлеріне боялған обой, қолмен басылған ағаш қалыпты обой, қолмен басылған трафарет обой, машинамен басылған обой және үйірме обой кіреді. Көптеген обой жиектері ұзындығымен сатылады және ені әртүрлі болғандықтан, беттік ауданы есепке алынбайды, бірақ кейбіреулерін кесу қажет болуы мүмкін. Тұрғын үйлерде ең көп қолданылатын және әдетте ең экономикалық қабырға жабыны – алдын ала желімделген винилмен қапталған қағаз, оны көбінесе "қайта алып тастауға болатын" деп атайды, бірақ бұл шатастыруға болады. Матамен нығайтылған винил кең таралған және берік. Жеңіл винилдерді ұстау және жабыстыру оңай. Қағазбен нығайтылған винилдер әдетте қымбат, жабыстыру қиын және кесілмеген ені кеңірек болады. Фольга обой әдетте қағаз негізде жасалады және (сирек жағдайда) өте кең болуы мүмкін, оны ұстау және жабыстыру өте қиын. Тоқыма обойларға жібек, зығыр, шөп мата, жіп, ратан және нақты басылған жапырақтар жатады. Дыбысты азайту үшін дыбыс өткізбейтін қабырға кілемдері бар. Арнайы қабырға жабындары жоғары бағамен сатылады және көбінесе ең аз тапсырыс көлемі болады. Мата арқалықпен жасалған қатты винил – ең көп таралған коммерциялық қабырға жабу материалы және зауыттан шамамен кесілмеген күйімен келеді, монтаждаушы оны жабыстырып, екі рет кеседі. Осы типтің өнімдері зауытта шамамен бір жарым метрге дейін алдын ала кесіледі.
Өзгелерге арналған баспа
Жаңа цифрлық сиямен басып шығару технологиялары, ультракүлгін (УФ) сәулелермен кептірілетін бояуларды пайдалана отырып, жекелеп дайындалған қабырға қағаздарын жасау үшін қолданылуда. Өте аз көлемде өндіріс жасауға болады, тіпті бір қабырға үшін де. Фотосуреттер немесе цифрлық өнер бос қабырға қағазына басылады. Мұндай жабдықтар көбінесе корпоративтік вестибюльдерге, мейрамханаларға, спорт залына және үйлердің ішкі кеңістігіне орнатылады. Бұл дизайнерге кеңістікке қажетті нақты көрініс пен атмосфераны беруге мүмкіндік береді.
Жоғары технология
21-ғасырдың басында әзірленіп жатқан немесе нарыққа еніп келе жатқан жаңа қабырға қағаздарының түрлеріне, жеке құпияны сақтау мақсатында, белгілі бір ұялы телефон және Wi-Fi сигналдарын тоқтатып тастайтын қабырға қағаздары кіреді. Бұл қабырға қағаздары күміс сиямен жабылады, ол сигналдарды сыртқа жіберуге кедерес келтіретін кристалдар құрайды.
Сейсмикалық
2012 жылы Карлсруэ технология институтының қатты құрылыс және құрылыс материалдары технологиясы институтының ғалымдары жер сілкінісі кезінде кірпіш қабырғаның қирауын болдырмайтын обой жасағандарын мәлімдеді. Обой бірнеше бағытта шыны талшықтарымен күшейтілген және құрғағанда кірпіш қабырғамен берік байланыс құратын арнайы желім қолданылады.
Көркемдік көркемдік көркемдік
Гонконгтың ең белгілі суретшілерінің бірі Цан Кин Вах, Уильям Морристің гүлдік суреттерін еске түсіретін, сөздерден құралған қабырға безендіру инсталляцияларын жасап, осы арқылы өзінің ерекше стилін қалыптастырды.
Орнату
Бояу сияқты, қабырға қағазы да жабыстыру алдында дұрыс дайындалған бет қажет етеді. Сонымен қатар, қабырға қағазы барлық жайларға қолайлы емес. Мысалы, ванна бөлмесіндегі қабырға қағазы артық будың салдарынан тез бүлінуі мүмкін (егер арнайы лакпен жабылмаса). Дұрыс дайындыққа гипсте немесе алебастрдегі кез келген кемшіліктерді жөндеу, сондай-ақ, түсірілген материалдарды немесе ескі желімдерді алып тастау кіреді. Жұқа қағазды және нашар сапалы қабырғаларды жақсырақ жабу үшін, қабырғаны алдымен қаптау қағазымен көлденең жабуға болады. Қабырға қағазын тапсыру үшін бөлменің өлшемдерін (ұзындығы, ені және биіктігі), сондай-ақ терезелер мен есіктердің санын дәл анықтау қажет. Суретінде үлкен қайталамалар немесе бөліктер болса, оларды қағаз рулондарын кезектестіре отырып кесіп, тиімдірек жабыстыруға болады. Алдын ала желімделген қабырға қағазын ылғалдандырғаннан кейін немесе құрғақ қабырға қағазын ылғал желіммен жаққаннан кейін, ылғал беті өзіне қарай бүктеліп, желім белсенділеніп, бірнеше минутқа қалдырылады, бұл процеске "қабырға қағазын жазу" дейді. Қабырғалар мен төбелерге дәстүрлі орнатудан басқа, қабырға қағаздары шапқыштар, музыкалық қораптар, кітаптар, сөрелер және терезе жалюзилері сияқты заттарды безендіру үшін де қолданылады.
Қалпақ қағаздың желімдері
Көптеген қағаз өрнектері үшін жабысқақтар крахмал немесе метилцеллюлоза негізінде жасалады.