Кіріспе

Ағылшын экономисі (1844–1927)

Филипп Генри Уикстид (25 қазан 1844 – 18 наурыз 1927) ең алдымен экономист ретінде танымал. Ол сонымен қатар георгист, унитариандық теолог, классицист, орта ғасырлар зерттеушісі және әдеби сыншы болған.

Отбасылық негіздер

Ол Чарльз Уикстедтің (1810–1885) және оның әйелі Джейннің (1814–1902) ұлы болды. Оның есімі алыс атасы Филипп Генридің (1631–1696) есімімен аталды, ол Nonconformist дін қызметкері және күнделік жазушы болған. Оның әкесі ағылшын диссиденттері дәстүріндегі дін қызметкері болды. Анасы Лүптон отбасында дүниеге келді, бұл отбасы Лидсте ұзақ жылдар бойы орналасқан, әлеуметтік жағынан прогрессивті, саяси белсенді бизнесмендер мен саудагерлердің әулеті еді. Өнеркәсіптік революцияның қарқынды дамуымен қала гүлденгенмен, сонымен бірге кедейлік те басып алған. 1835 жылы Уикстед қаланың орталық алаңында орналасқан Милл-Хилл шіркеуінде қызмет етуді бастады, екі жылдан кейін олар үйленді. 1841 жылы оның қарындасы Элизабет Джейннің ағасы Артурға (1819–1867) тұрмысқа шықты, ол да унитарий дін қызметкері болды; отбасы тарихында айтылғандай, Артур ағасы «Лидс толық сайлау құқығы қауымдастығының Ахиллесі» атанды, яғни жалпы сайлау құқығы үшін күрестің трагедиялық чемпионы болды; CSA туралы толық мәліметтерді Chartism және Генри Винсенттен қараңыз. Олардың балаларының бірі, Филиптің туысы, депутат және кен инженері Арнольд Луптон болды. Джейн практикалық емес, бірақ өте талантты әйел ретінде сипатталды (эскиздер салу, сурет салу, өлеңдер жаттап айту және т.б.), ал Уикстед ағайындылары «күшті ой-қиялы мен өткір зиялылығы бар унитарийлер» деп есептелді. Филип тоғыз баланың бірі болды, олардың ішінде Джанет, миссис Льюис ретінде ата-анасы туралы естелік жазған; (Жозеф) Хартли, Механика инженерлері институтының президенті; және Чарльз, сондай-ақ инженер. Оның немерелерінің бірі Мэри Сисили Уикстед болды, ол белгілі австралиялық хирург сэр Хибберт Алан Стивен Ньютонға (1887–1949) үйленді.

Білім

Уикстид Лондон университетінің колледжінде және Манчестердегі Нью-колледжде, конформист емес дін қызметкерлерінің семинариясында білім алған. 1867 жылы классикадан алтын медальмен магистр дәрежесін алды. Сол жылы әкесінің ізімен унитариандық дін қызметіне кірісіп, ғалымдық және теологиялық зерттеулердің өте кең ауқымына белсенді кірісті. Оның теологиялық және этикалық жазбалары ол мінберден кеткеннен кейін де (1897 жылы) жалғасты, және оның көптеген басқа ғылыми ізденістерінің бастауы болды. Олардың ішінде Дантеге деген қызығушылығы ерекше көзге түсті, ол ғалымға көптеген жарияланымдар жасауға мүмкіндік берді және оны заманының ең көрнекті ортағасырлық зерттеушілерінің бірі ретінде танымал етті. Генри Джорджтың 1879 жылғы «Прогресс және кедейлік» кітабын оқығаннан кейін, Уикстидтің қазіргі қоғамның этикасына теологиялық көзқарасы оны экономикалық зерттеулерге бастаған секілді. Бәлкім, экономика ғалымның зерттеу саласына жай ғана жағдай ретінде енген шығар, ол оның көптеген қызығушылықтарының бірі болды (оның көпшілігіне ол экономикамен айналысудан бұрын жылдар бойы берілді) және өмірінің төртінші онжылдығының ортасында. Осы себепті Джозеф Шумпетер Уикстидтің «экономика саласынан сәл тыс тұрғанын» айтқан. Дегенмен, бірнеше жылдың ішінде Уикстид өзінің маңызды экономикалық еңбектерін жариялады, Уильям Стэнли Джевонстан үйренген теорияны мұқият түсіндірді және Лондон университетінің қосымша лекцияларында көп жылдар бойы экономикадан лекция оқыды (бұл 1870 жылдары басталған ересектерге білім беру бағдарламасы, университеттердің білімін, университет үстелдерінен қалған аз ғана үлесін, портативті және қоректі түрде, білім алу мүмкіндігі жоқ көпшілікке жеткізу мақсатында құрылған). 1894 жылы Уикстид өзінің танымал «Түралым заңдарының үйлестірілуі туралы эссесін» жариялады, онда ол математикалық тұрғыдан фабрика иелеріне шекті өнімділікке сәйкес сыйақы берудің бөлу жүйесі жалпы өнімді толығымен жұмсап жіберуі мүмкін екенін дәлелдеуге тырысты. Бірақ оның 1910 жылғы «Саяси экономиканың қарапайым түсінігі» Уикстидтің экономикалық жүйесін ең толыққанды түрде ұсынады. 1932 жылы Лайонель Роббинстің «Экономикалық ғылымның мәні мен маңыздылығы туралы эссесі» оның идеяларын жинақтап, дамытты.

Жеке өмір

Уикстид Генридің қызы, юнитариандық пастор және әлеуметтік реформатор Эмили Соллиге үйленді. Лондон университетінің кітапханасында Эмили мен Карл Пирсонның әйелі Мария Шарп Пирсон арасындағы хат алмасу сақталған. Уикстид тірі кезінде жануарларға жасалатын тәжірибелерге (вивисекцияға) қатысты қатал қарсылас болды. Ол Франсис Пауэр Коббпен байланыс орнатып, вивисекцияға қарсы қозғалысты қолдады.