Гарольд Монро: Ағылшын ақыны және «Поэзия кітапханасы» иесі

Кіріспе

Ағылшын ақыны Харольд Эдвард Монро (14 наурыз 1879 – 16 наурыз 1932) – Бельгияның Брюссель қаласында туған ағылшын ақыны. Лондондағы «Поэзия кітапханасының» иесі ретінде ол көптеген ақындардың туындыларын көпшілік назарына жеткізуге көмектесті.

Өмір және мансап

Монро 1879 жылғы 14 наурызда Брюссельдегі Сен-Жиль/Сент-Жильс қаласындағы Шарлерои шоссесінің 137-ші үйінде, инженер-құрылысшы Эдвард Уильям Монроның (1848–1889) және оның әйелі, сонымен қатар бірінші туысы Арабел Софияның (1849–1926) үш баласының ең кішісі ретінде дүниеге келді. Монроның әкесі Мэрилебонда дүниеге келді және Монро тоғыз жаста болғанда 41 жасында қайтыс болды. Бұл оқиға оның ақындық мінезіне әсер еткен болуы мүмкін. Монро отбасы Блумсбериде беделді болған. Оның әкесінің әкесі, доктор Генри Мунро FRCP MD, хирург, 1817 жылы Блумсберидегі Говер көшесінде дүниеге келді. Монро Радли колледжінде және Кембридждегі Гонвилл мен Каиус колледжінде білім алды. Оның алғашқы өлеңдер жинағы 1906 жылы жарық көрді. Ол сондай-ақ, ықпалды болған «The Poetry Review» атты поэзия журналын басқарды. 1913 жылы ол Блумсберидегі Девоншир көшесінің 35-ші үйінде «Поэзия кітапханасын» ашты, онда ол өз қаражаты есебінен жаңа жинақтар жариялады және кейде пайда тапты, сонымен қатар оқырмандар мен ақындарға ыңғайлы орта жасады. Бірнеше ақындар, оның ішінде Уилфрид Уилсон Гибсон, дүкеннің үстіндегі бөлмелерде тұрып жатты. Монро мен «Поэзия кітапханасы» Эдвард Маршпен бірлесіп «Грузин поэзиясы» сериясын басып шығарды. Монро сонымен қатар «Поэзия және драма» журналын құрып, редакциялады. 1910 және 1914 жылдар аралығында 1909 жылы алғашқы футуристік манифесті жариялап, итальяндық футуризмді құрған Филиппо Томасо Маринетти ағылшын футуризмін құру мақсатында Лондонда оқулар мен дәрістер берді. Бастапқыда ол Монроның одақтасы болды, ол 1913 жылғы қыркүйек айындағы «Поэзия және драма» журналын футуризмге арнады, ұзақ редакциялық мақалада Маринеттиді жоғары бағалады. Маринеттидің науқаны Эзра Паундқа қауіп төндіріп, оған әсер етті, ол өзінің әдеби қозғалысын – имиджизмді құрды және оны насихаттау үшін манифест жазды, сонымен қатар футуризмді сынады. Вортизм – Маринеттидің идеяларына қарсы тұрып, олардың ықпалында болған Лондондағы екінші әдеби қозғалыс, ал Паунд оның маңызды серіктесі болды. Бірақ бұл кітап «Поэзия кітапханасында» басылмады. Ол сондай-ақ «The Chapbook» (1919–1925, «The Poetry Review» және «Poetry and Drama», 1913–1914 журналдарынан кейін үшінші журналы) құрды, ол коммерциялық тұрғыдан табысты болмады, бірақ оның ақын ретіндегі ең жақсы туындыларының бір бөлігін қамтыды. Оның мақсаты – модернизм мен грузиндердің еңбектері сияқты дәстүрлі туындылар арасындағы «мәдени орта жолды» табу еді. Бұл бағытта Монро поэзияның саласын кеңінен қарастырып, балалар өлеңдеріне және Уолтер де ла Маре әндеріне толық нөмірлерді арнады, олар ноталармен бірге жарияланды.

Monro was born at 137 chaussée de Charleroi, Saint Gilles/St Gillis, Brussels, on 14 March 1879, as the youngest of three surviving children of Edward William Monro (1848–1889), civil engineer, and his wife and first cousin, Arabel Sophia (1849–1926), daughter of Peter John Margary, also a civil engineer. Monro's father was born at Marylebone and died aged 41 when Monro was only nine years old. This loss may have influenced his character as a poet. The Monro family was well established in Bloomsbury. His paternal grandfather, Dr Henry Munro FRCP MD, was a surgeon, born at Gower St, Bloomsbury, in 1817. Monro was educated at Radley College and Gonville and Caius College, Cambridge. His first collection of poetry was published in 1906. He also edited a poetry magazine, The Poetry Review, which became influential. In 1913, he founded the Poetry Bookshop at 35 Devonshire Street in Bloomsbury, where he published new collections at his own expense and sometimes made a profit, while providing a welcoming environment for readers and poets. Several poets, including Wilfrid Wilson Gibson, lodged in the rooms above the shop. Monro and the Poetry Bookshop were also involved with Edward Marsh in publishing the Georgian Poetry series. Monro also founded and edited Poetry and Drama. Between 1910 and 1914, Filippo Tommaso Marinetti, who had established Italian Futurism with the publication of the first Futurist manifesto in 1909, gave readings and lectures in London with a view to establishing an English Futurism. Initially, he had an ally in Monro, who devoted the September 1913 issue of Poetry and Drama to Futurism, praising Marinetti in a long editorial. Marinetti's campaign both threatened and influenced Ezra Pound, who founded his own literary movement, Imagism, and wrote manifestos to publicize it while attacking Futurism. Vorticism was the second London literary movement both opposing and reflecting Marinetti's, with Pound as a major collaborator. though this was not published by the Poetry Bookshop. He also founded The Chapbook (1919–1925, his third journal after The Poetry Review and Poetry and Drama, 1913–1914), which was not commercially viable, but contained some of his best work as a poet. His intention was to find "cultural middle ground" between modernism and the more traditional work exemplified by the Georgians. In this Monro took a broad view of the sphere of poetry, devoting whole numbers to children's rhymes and to songs by Walter de la Mare complete with scores.

Некелер

Жас Монроны қарындасы Мэримен (1921 жылы қайтыс болған) бірге анасы тәрбиеледі, ол жесір болғаннан кейін 1910 жылы сэр Дэниел Фулторп Гучпен (1829–1926) қайта үйленді. Монроның өгей ағасы Ланселот Дэниел Эдвард Гуч, HMS Implacable кемесіндегі мичман, 1915 жылғы 4 қазанда Грецияда 18 жасқа толғаннан кейін екі аптадан соң қайтыс болды. 1903 жылғы 2 желтоқсанда Монро Дороти Элизабет Браунға үйленді. Ұлдары Найджел Монро (1904–1951) Ирландияда дүниеге келді, онда Гарольд бір отбасылық дос үшін жер агенті болып жұмыс істеді. Бірақ, бұл неке ұзаққа созылмады және 1908 жылы олар ажырасып кетті. Ұлы Монро отбасының дәрігерлік дәстүрін жалғастырып, хирург болып жұмыс істеді. 1913 жылғы наурыз айында Монро Хэмпстедтен келген, өзінен 17 жас кіші Алида Клемантаскимен танысты, ол да поэзияға құмар болған және дәрігер болу немесе әйелдерді қиын жағдайдан құтқаруды армандаған. Бірақ Монро оны Поэзия кітапханасында жұмыс істеу арқылы қоғамға осымен де үлкен пайда әкелетініне көндірді. Олар 1920 жылы үйленді. Алиданың ағасы Луи Клемантаски, болашағы зор ақын және музыкалық редактор, 1916 жылы Сомма шайқасында қаза тапты. Алида Монроның поэзиясының қалыптасуына ең үлкен әсер еткен адам болды деседі.