Кіріспе

1976 жылы Билл Гейтстің компьютер хоббистеріне жазған хаты

"Хоббистерге ашық хат" – Microsoft компаниясының негізін қалаушы Билл Гейтстің алғашқы жеке компьютер хоббистеріне жазған ашық хаты. Хатта Гейтс хоббистер қауымдастығында, әсіресе оның компаниясының бағдарламалық қамтамасымен байланысты, кең таралған бағдарламалық пираттыққа наразылығын білдіреді. Гейтс хатында компаниясының Altair BASIC бағдарламалық қамтамасын ақы төлемей пайдаланған көптеген компьютер хоббистеріне көңілі толмағанын айтады. Оның пікірінше, мұндай кең ауқымдағы рұқсатсыз көшіру нәтижесінде бағдарламашылар жоғары сапалы бағдарлама жасауға уақыт пен ақша салудан ынтасы төмендейді. Бағдарламалық қамтама жасаушылардың уақытын, еңбегін және қаржысын төлемей пайдаланудың әділетсіздігін, компаниясының негізгі өнімінің машиналық кодын жарияламау себебі ретінде келтірді, соның арқасында оны жергілікті кітапханадан бағдарлама тізімдерін алып, деректерді енгізу арқылы хоббилік компьютеріне орната алатын, кірісі аз хоббистерге де қол жетімді етуге болар еді.

Altair BASIC бағдарламасы

1974 жылдың желтоқсанында Гарвард университетінің студенті Гейтс және Бостондағы Honeywell компаниясында жұмыс істеген Microsoft-тың негізін қалаушы Пол Аллен екеуі алғаш рет Popular Electronics журналының 1975 жылғы қаңтар санында Altair 8800 компьютерін көрді. Олар екеуі де Сиэтлдегі Лейксайд мектебінде оқыған кезінен бастап BASIC тілінде бағдарлама жазып, Altair компьютерінің BASIC интерпретаторын қолдауға жеткілікті қуатты екенін білген. Гейтс пен Аллен екеуі де Altair компьютері үшін BASIC-ті бірінші болып ұсынуды қалап, бұрын Intel 8008 микропроцессоры негізіндегі Traf O Data компьютері үшін жасаған бағдарламалық құралдары оларға артықшылық береді деп күткен. Келесі жылдың наурыз айының басында Аллен, Гейтс және Гарвардтың тағы бір студенті Монте Дэвидофф Гарвардтағы PDP 10 мейнфрейм компьютерінде симуляцияда жұмыс істейтін BASIC интерпретаторын жасады. Аллен мен Гейтс MITS компаниясының Эд Робертсімен байланыста болды, ал 1975 жылдың наурыз айында Аллен Альбукеркиге, Нью-Мексико штатына барып, бағдарламалық жасақтаманы нақты машинада сынады. Аллен мен Робертс таңғалғандай, бағдарлама жұмыс істеді. MITS компаниясы Аллен мен Гейтстен бағдарламалық жасақтамаға лицензия алуға келісті. Аллен Honeywell компаниясындағы жұмысын тастап, MITS компаниясының вице-президенті және бағдарламалық қамтамасыз ету директоры болды, оның жалақысы жылына 30 000 доллар болды. Гейтс Гарвардта студент болып қалды және MITS-те мердігер ретінде жұмыс істеді. 1975 жылдың 22 шілдесінде MITS компаниясы Аллен мен Гейтспен келісімшартқа қол қойды, олар қол қою кезінде 3000 доллар және BASIC-тің әрбір сатылатын данасы үшін роялти алады; 4K нұсқасы үшін 30 доллар, 8K нұсқасы үшін 35 доллар және кеңейтілген нұсқасы үшін 60 доллар. Келісімшарттың лимиті 180 000 доллар болды, MITS бағдарламаға 10 жылға бүкіл әлем бойынша эксклюзивті лицензияны сақтап қалды. MITS Альбукерки мектеп округіне қарасты PDP 10 компьютерінде әзірлеуге қажетті компьютерлік уақытты қамтамасыз етеді. 1975 жылдың сәуір айында MITS-тің "Компьютерлік жазбалары" журналында "Altair Basic – Up and Running" деген тақырыпты бас жазба ретінде жариялады. Altair 8800 компьютері MITS үшін өзіне-өзі жеткілікті сатылымды қамтамасыз етті, оларға қосымша жад тақталарын, I/O тақталарын және басқа да қосымша опцияларды сату арқылы пайда табу қажет болды. Екі 4K жад тақтасы мен I/O тақтасымен бірге сатып алынған кезде 8K BASIC тек 75 долларға, ал BASIC-тің бастапқы бағасы 500 долларға бағаланды. Компьютерді насихаттау үшін MITS кемпер сатып алып, оны "MITS Mobile" деп атап, толық өнім желісімен жабдықтады; компания бұл фургонды АҚШ бойынша саяхаттап, Altair компьютері мен Altair BASIC бойынша семинарлар өткізді.

Хатты жариялаған журналдар

Хатқа бірнеше жауап жарияланды, оның ішінде Білл Гейтстің жауабы да болды. Редактор Арт Чайлдс "Altair Basic" авторынан алған хаты және осыдан туындаған меншік бағдарламалық жасақтама туралы дау-жанжал туралы жазады. Джим Уоррен, Dr. Dobb's Journal редакторы, Tiny BASIC жобасының хоббишілердің бағдарламалық жасақтаманы "көшіруіне" балама болатынын айтады. "Хоббистерге ашық хат" тақырыбында бағдарламалық жасақтама авторлық құқығы туралы мақала жарияланды.