Кіріспе

Сауд Арабиясының террорисі және 9/11 қастандықшысы (1981–2001)

Салем Мұхаммед әл Хазми (سالم الحازمي; 2 ақпан 1981 – 11 қыркүйек 2001) – Сауд Арабиясының террористік қастандықшысы. Ол 11 қыркүйектегі шабуылдардың бір бөлігі ретінде American Airlines 77 рейсін қасып кетуге көмектескен 5 қастандықшының бірі болды. Ұшақ Вашингтон қаласының жанындағы Пентагон ғимаратына қасақана соғылып, әл Хазми мен ұшақтағы барлық адамдар қаза тапты. Әл Хазми шабуылдарға таңдалар алдында Әл-Қаидамен ұзақ байланыста болған. Ол Visa Express бағдарламасы арқылы туристік виза алып, 2001 жылдың маусым айында АҚШ-қа келді және шабуылға дейін Нью-Джерси штатында басқа 77 рейсінің қастандықшыларымен бірге тұрды. 11 қыркүйек 2001 жылы әл Хазми төрт серігімен бірге, соның ішінде үлкен ағасы Наваф әл Хазмимен бірге 77 рейсіне отырды. Ол жолаушылар мен экипажды бағындыруға көмектесіп, команданың өз-өзіне бомбалаушы ұшқышы Хани Ханжурға ұшақты басқаруға мүмкіндік берді. Әл Хазми сол жылы 20 жасқа толған еді, осылайша ол шабуылдарға қатысқан он тоғыз террористтің ең жасы болды.

Өмірбаян

Салем Мұхаммед әл Хазми 1981 жылдың 2 ақпанында Сауд Арабиясының Мекке қаласында, азық-түлік сатушы Мұхаммед Салим әл Хазми отбасында дүниеге келген. Әкесі Салемді ұрыс-керісшіл, алкогольге және ұсақ-көрікпелі ұрлыққа құмар жасөспірім деп сипаттаған. Дегенмен, ол ішімдік ішуді тоқтатып, отбасын тастап кетер алдында үш ай бұрын мешітке баруды бастады. Кейбір мәліметтер бойынша, ол Ауғанстанда ағасы Наваф әл Хазми және басқалармен бірге соғысқан, ал басқа мәліметтерде екеуі Чечняда бірге шайқасқандығы айтылады. Салем әл Хазми 9/11 шабуылына қатысуға таңдалған кезде әл-Қаиданың тәжірибелі мүшесі болған. АҚШ барлау қызметі әл-Хазмидің әл-Қаидамен байланысы туралы 1999 жылдан бері білген, бірақ оны ешқандай қадағалау тізіміне қоймаған. Дайындық кезінде Билал есімімен таныс болған ол және Ахмет әл-Гамди 2000 жылдың қараша айында Бейрутке жеке-жеке рейстермен ұшып келген. Наваф әл Хазми және болашақ ұшақ қырып салушылардың бірнешесімен бірге Салем әл Хазми 2000 жылы Малайзияның Куала-Лумпур қаласында өткен әл-Қаида саммитіне қатысқан болуы мүмкін. Дәл сол жерде 9/11 шабуылының мән-жайлары шешілген.

АҚШ-та

ФБР мен 9/11 комиссиясының есебіне сәйкес, әл Хазми алғаш рет 2001 жылдың 29 маусымында АҚШ-қа кірді, бірақ оның Техас штатының Сан-Антонио қаласында, басқа ұшақ қырып салушы Сатам әл Сукамимен бірге ертерек тұрғандығы туралы көптеген расталмаған хабарлар бар. Әл Хазми елге кіру үшін даулы Visa Express бағдарламасын пайдаланды. Әл Хазми Нью-Джерси штатының Патерсон қаласына көшіп, Хани Ханжурмен бірге тұрды. Екеуі де 2001 жылдың 2 тамызында Вирджиния штатының Арлингтондағы Көлік департаменті кеңсесінде Вирджиния штатының жеке куәліктеріне өтініш білдірген бес ұшақ қырып салушының арасында болды, бірақ Салем әл Хазмидің бұрыннан Нью-Джерси штатының жеке куәлігі болған. 27 тамызда Наваф және Салем әл Хазми ағайындары Travelocity.com арқылы ұшақ билеттерін Навафтың Visa картасын қолданып сатып алды. Ол сол жылдың 2-6 қыркүйегінде Мэриленд штатының Гринбелт қаласындағы Gold's Gym спорт залында басқа төрт 77 рейсінің ұшақ қырып салушыларымен бірге жаттықты.

Шабуылдар

2001 жылдың 11 қыркүйегінде әл Хазми American Airlines 77 рейсіне мінген. Солтүстік Вирджиниядағы Дульс халықаралық әуежайының бейнебақылау кадрларында Салем әл Хазмиді қоса алғанда, бес қаскөйдің екеуі металл іздегіштерді іске қосқаннан кейін қосымша тексеруге алынып, бөлек ұсталған. Рейс 08:10-да ұшуға жоспарланған, бірақ Даллес әуежайының D26 қақпасынан 10 минут кешігіп ұшты. Ұшақтан әуе қозғалысын басқаруға соңғы рет радио байланысы 08:50:51-де тіркелді. 08:54-те 77 рейсі әдеттегі бағытынан ауытқып, оңтүстікке бұрылды, ал қаскөйлер ұшақтың автопилотын Вашингтон қаласына бағыттап қойды. Жолаушы Барбара Олсон күйеуі, АҚШ Бас солициторы Теодор Олсонға қоңырау шалып, ұшақ қаскөйлердің қолына тигенін, олардың қорап кескіштері мен пышақтары бар екенін хабарлады. 09:37-де American Airlines 77 рейсі Пентагонның батыс жағына құлап, борттағы 64 адам (қаскөйлерді қоса алғанда) және Пентагон аумағындағы 125 адам қаза тапты. Пентагон аумағында жүргізілген іздеу жұмыстары барысында 77 рейсінің бес қаскөйінің сүйектері табылды, олардың ДНҚ-сы құрбандардың ДНҚ-сымен сәйкес келмеді және ФБР-ге тапсырылды. Салық сараптамасы екі қаскөйдің ДНҚ-сының ұқсастығына сүйене отырып, олардың бауыр екенін растады.

Қате сәйкестік туралы мәлімдемелер

Шабуылдан кейін көп ұзамай бірнеше дереккөз Салем әл-Хазмидің 26 жаста екенін және Сауд Арабиясының Янбу қаласындағы мұнай-химия зауытында жұмыс істейтінін хабарлады. Ол өзінің паспортын үш жыл бұрын Каирде қалтақ ұрлағанын мәлімдеді, ал ФБР жариялаған суреттері мен туылған күні сияқты мәліметтердің өзіне тиесілі екенін айтты. Ол сондай-ақ, ешқашан АҚШ-қа бармағанын, бірақ өзінің кінәсіз екенін дәлелдеу үшін АҚШ-қа өз еркімен ұшып баруға дайын екенін білдірді. 19 қыркүйекте "Аль Шарк Аль Аусат" газеті оның суретін Бадр әл-Хазмидің суретімен бірге жариялады, оны нағыз ұшақ ұрлаушы деп, өзінің жеке басын ұрлағанын мәлімдеді. Біраз шатасу мен күмәндерден кейін Сауд Арабиясы ұшақ ұрлаушылардың есімдерінің дұрыс екенін мойындады. "Бізге келген есімдер оны растады", - деді ішкі істер министрі Принц Найеф Associated Press агенттігіне берген сұхбатында. "Олардың отбасыларына хабар берілді". Найеф Сауд Арабиясының басшылығы 15 ұшақ ұрлаушының Сауд Арабиясынан екенін білгенде қатты таңқалғанын айтты және патшалықтың олардың қатысы бар екенін бұрын байқамауының себебін түсіндірді.

Танымал мәдениетте

Йемендік-канадтық актер Сэм Аль Эсай канадалық телесериал "Mayday" 16-шы маусымының 2-ші эпизодында (2016) "9/11: Пентагонға шабуыл" және "Авиаапаттық тергеулердің арнайы баяндамасы" 2-ші маусымының 1-ші эпизодында (2019) "Хедлайн жаңалықтары" атты рөлдерді сомдады.