Француз Кедергісінің Батыры Пьер Броссолетте

Кіріспе

Француз Қарсылық күштерінің батыры, журналист және саясаткер (1903–1944)

Пьер Броссолет (25 маусым 1903 – 22 наурыз 1944) – француз журналисі, саясаткер және Екінші дүниежүзілік соғыста француз Қарсылық күштерінің көрнекті батыры. Броссолет Париждегі қарсылықтың барлау орталығын Рю де ла Помпедегі кітап дүкенінен басқарды, содан кейін Лондонда байланыс офицері болып қызмет етті, онда ол Би-би-си радиосының дикторы болды және Францияда үш құпия миссияны орындады. Эмиль Боллартпен бірге Франциядан Ұлыбританияға қайта оралуға тырысқанда Броссолет Бретаньде тұтқындалды. Ол Париждегі 84-авеню Фохтағы штаб-пәтерінде терезеден секіріп, өзін-өзі өлтірді, себебі азаптау кезінде француз Қарсылық күштерінің желілері туралы ақпаратты жариялаудан қорқыды; ол сол күні Пьитье-Сальпетриер ауруханасында алған жарақатынан қайтыс болды. 2015 жылдың 27 мамырында президент Франсуа Олландтың өтініші бойынша оның күл-талқаны ұлттық құрметпен Пантеонға көшірілді, оған саясаткер Жан Зей және Қарсылық күштерінің мүшелері Жермен Тильон мен Женевьев де Голль Антониоз да қосылды.

Білім беру және журналистика

Пьер Броссолет Париждің 16-шы округінде, 20-ғасырдың басында Франциядағы зайырлы мектептер үшін күреске белсенді қатысқан отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Леон Броссолет бастауыш білім берудің бас инспекторы болса, анасы Жанна Виал – Францияда орта білім беруді тегін етуге жауапты болған Франсуа Виалдың қызы еді. Броссолет престижді École Normale Supérieure-ге емтиханды бірінші орынмен тапсырды; оқу жылдарында ол "cacique" атағын алды, бұл атақ іштей ең дарынды студентке берілетін, философ Владимир Янкелевич сияқты зиялылардан және Жан-Поль Сартр мен Реймонд Ароннан екі жыл бұрын берілді. 1925 жылы ол соңғы емтиханның диссертация тақырыптарына қатысты шағын даудан кейін Жорж Бидодан кейін екінші орын алды. Тарихқа деген құштарлығы оны одан әрі беделді философиялық агрегацияның орнына осы агрегацияны таңдауға итермеледі. Осы кезеңде және әскери қызметін өткергенде ол Гилберта Брюльге үйленді және Анна мен Клод есімді екі балаға ие болды. Көптеген нормалиендер сияқты академиялық мансапты таңдамай, ол іс-қимылға құштарлық танытып, журналистика мен саясатқа қадам басты. 1929 жылы ол негізгі социалистік партия – Француз жұмысшыларының интернационалының француз бөліміне (SFIO) қосылды, LDH және LICA лигаларына мүше болды және масондыққа кірді. Ол Notre Temps, L'Europe Nouvelle, партиялық Le Populaire және мемлекеттік PTT радиосында журналист болып жұмыс істеді, бірақ 1939 жылы Мюнхен келісіміне қарсы шыққандығы үшін эфирде жұмыстан босатылды. Газет беттерінде Броссолет Аристид Брианның идеалдарынан кейін берілген қатаң пацифист және еуропашылдан фашизм мен коммунизмді айыптаушыға айналды.

Қарсылық іс-әрекеттері

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол армияға 5-ші пехоталық полктің лейтенанты болып қосылды; Франция құлағанға дейін ол капитан шеніне жетіп, батальонының ұйымдастырылған түрде қайтарылуы үшін француз соғыс кресімен екі рет марапатталды. Атыс тоқтағаннан кейін Виши режимі оның оқытуын тыйым салғанда, Броссолет әйелімен бірге Лицей Жансон де Сайлидің жанындағы Рю де ла Помпеде орыс әдебиетіне мамандандырылған кітап дүкенін ашты, онда ол бұрын оқыған болатын. Кітап дүкені Париж қарсылығының барлау орталығына айналды, онда кең кітапхананың көмегімен Renault зауытының жоспарлары, бомбалау үшін пайдаланылған құжаттар жасырын түрде алмастырылды. Соғысқа дейін ол радиода танымал болды және Гитлердің билікке келуі туралы оның репортаждары 1930-жылдардың басында нацистердің қара тізіміне енуіне себеп болды. Көп ұзамай оған досы Аньес Юмберт хабарласып, Жан Кассу және алғашқы қарсылық желісі – Musée de l'Homme тобымен таныстырды. Ол "Кедергі" бюллетенінің соңғы нөмірін шығарып, оның таратылуынан шамалы ғана құтылды. Осыдан кейін ZO (Оккупациялық аймақ) қарсылығында маңызды рөл атқарған Броссолет Кристиан Пиноның Libération Nord тобы, Organisation Civile et Militaire (OCM) және Comité d'Action Socialiste (CAS) сияқты топтар арасында байланысты үйлестірді. Ақырында ол консерватор Гилберт Рено, сондай-ақ полковник Реми ретінде танымал болған адам арқылы Лондонмен және генерал Шарль де Гольмен байланыс орнатты, ол сол кездегі Солтүстік Франциядағы ең маңызды желі болған Confrérie Notre Dame (CND) ұйымының баспасөз және насихат басқарушысы болып жұмысқа орналасты. 1942 жылдың сәуір айында Броссолет Лондонға ZO қарсылығының өкілі ретінде де Гольмен кездесті және оның Анри Жироға қарсы Алжирдегі қақтығыста Достас елдері тарапынан Францияның бос күштерінің жалғыз басшысы ретінде мойындалуын қамтамасыз ету үшін жұмысқа алынды. Сонымен қатар, ол майор (командир) шеніне көтеріліп, Compagnon de la Libération орденімен марапатталды. Броссолет BCRAM барлау қызметінің азаматтық бөлімін құрды, ол британдық тараптың RF бөлімімен, Арнайы операциялар атқарушысымен (SOE) байланыста Бюро Central de Renseignements et d'Action (BCRA) болып табылды. Броссолет (кодолық аты Брумайр, сондай-ақ Комендант Бургат ретінде белгілі), BCRA басшысы Андре Деваврин (кодолық аты Аркьюбус, сондай-ақ полковник Пасси ретінде белгілі) және SOE Forest Frederick Edward Yeo Thomas (кодолық аты Шелли, сондай-ақ Ақ Қоян ретінде белгілі) арасында берік достық байланыс орнатылды. Де Гольль әскери және саяси рөлдерді біріктіретін, жасырын операцияларды қамтитын Францияның бос барлау жүйесін құрды. Бұл саясат 1943 жылы ішкі істер министрі Эммануэль д'Астиер де Ла Виже (1900-1969) саяси барлауды азаматтық бақылауға беруді талап еткен кезде өзгертілді. Үш дос Францияға миссиямен жіберілді және CCZN (Comité de Coordination de Zone Nord) аясында саяси көзқарастары бойынша бөлінген ZO қарсылық топтарын біріктірді, оның ішінде коммунистер басқарған Front National (миссия Аркьюбус Брумайр); олар осылайша Жан Муленнің басшылығымен ZL (Бос аймақ) қарсылығымен бірігуге ықпал етті. Бұл Моуленнің саяси партиялар мен кәсіби одақтарды қосу арқылы Ұлттық қарсылық кеңесін (CNR) құруына және ақырында Де Гольдің Достас елдері алдында Францияның бос өкілі ретінде толық мойындалуына әкелді. Осы уақыт ішінде Пьер Броссолет BBC радиосындағы репортаждарын қайта бастады, "көлеңкелер армиясына" арналған жоғары деңгейдегі сөздермен, Морис Шуманды зәкір ретінде алмастырды (38 рет). 1943 жылдың 18 маусымында Альберт-холлдағы сөйлеген сөзінде ол аты-жөнін атамаған қаза тапқан жауынгерлер мен қарсылық көрсетушілерге сілтеме жасай отырып, soutiers de la gloire ("даңқтың отын жағушылар") деп мақтап айтты. Броссолет Францияның жағдайы туралы мақалалар сериясы арқылы газет жұмысына да оралды, оның ішінде La Marseillaise газетінде жарияланған мақала көптеген адамдар Гауллизм де Гер қозғалысының ілімдік негізі деп санайды.

When World War II broke out, he joined the army as a lieutenant of the 5th régiment d'infanterie; before the fall of France, he reached the rank of captain receiving two citations for the French War Cross for having retreated his battalion in an orderly way. After the Armistice, when the Vichy regime forbade him to teach, Brossolette and his wife took over a bookstore specialised in Russian literature at the Rue de la Pompe near Lycée Janson de Sailly, where he had attended high school. The bookstore became an intelligence hub of Parisian resistance where documents, such as Renault factory plans used for its bombing, were exchanged unnoticed, thanks to the extensive library available underground. He was a popular voice on the radio before the war and his chronicles on Hitler's rise led to being blacklisted early in the 1930s by the Nazis. It did not take long before he was approached by his friend Agnès Humbert and introduced to Jean Cassou and the Groupe du musée de l'Homme, the very first resistance network. He just had time to produce the last issue of the newsletter Résistance before narrowly escaping its dismantlement. By then assuming a pivotal role in the ZO (Zone Occupée) Resistance, Brossolette coordinated contacts between groups such as Libération Nord from Christian Pineau, the Organisation Civile et Militaire (OCM) and Comité d'Action Socialiste (CAS). He finally obtained a liaison with London and General Charles de Gaulle when he was hired by conservative Gilbert Renault also known as Colonel Rémy as press and propaganda manager of Confrérie Notre Dame (CND), by then the most important network in Northern France. In April 1942, Brossolette met De Gaulle in London as representative of the ZO Resistance and was hired to work on bringing political credibility to De Gaulle to back his recognition as the only Free French Forces leader by the Allies in his feud against Henri Giraud in Algiers. At the same time, he was promoted to major (commandant) and awarded Compagnon de la Libération. Brossolette created the civilian arm of the BCRAM intelligence service, which became the Bureau Central de Renseignements et d'Action (BCRA), in liaison with the RF section of the British side, Special Operations Executive (SOE). Strong ties of camaraderie were forged between Brossolette (codenamed Brumaire, also known as Commandant Bourgat), BCRA's chief André Dewavrin (codenamed Arquebuse, also known as Colonel Passy) and SOE's Forest Frederick Edward Yeo Thomas (codenamed Shelley, also known as The White Rabbit). De Gaulle set up his Free French intelligence system to combine both military and political roles, including covert operations. The policy was reversed in 1943 by Emmanuel d'Astier de La Vigerie (1900–1969), the Interior Minister, who insisted on civilian control of political intelligence. The three friends were sent on a mission to France and united, under the CCZN (Comité de Coordination de Zone Nord), the various ZO Resistance groups which had been thoroughly divided by political views, including the communist led Front National (mission Arquebuse Brumaire); they were thus instrumental in the merging with the ZL (Zone Libre) Resistance similarly united by Jean Moulin under the MUR. This led to the creation of the Conseil National de la Résistance (CNR) by Moulin through the addition of the political parties and unions and ultimately to De Gaulle's unequivocal recognition as Free France's political representative to the Allies. During this time, Pierre Brossolette resumed his radio chronicles on BBC with high profile speeches to the "army of shadows", replacing Maurice Schumann as anchor (38 times). In a speech at the Albert Hall on 18 June 1943, he famously praised the soutiers de la gloire (or "stokers of glory") in a reference to the fallen anonymous soldiers and resistants. Brossolette also resumed his newspaper work through a series of articles on France's situation, including one in La Marseillaise considered by many to be the doctrinal founding of the Gaullisme de guerre movement.

Саясат

Пьер Броссолет журналистикадан өзге саясаткер де болды. Ол Леон Блумның қолдауында болды және өзінің Трой (Шампан) аймағында сайлауға түскен SFIO партиясының болашағы жарқын жұлдызы саналды. Халықтық фронт үкіметінде министрлік қызметтерді атқарды, ал ресми радио ПТТ-де саяси сарапшы ретінде социалистік үкіметтің сыртқы саясат жөніндегі де-факто өкілі деп есептелді. Соғыстан бұрын саяси элитаның жаңаруын қажет етіп, 1940 жылғы Францияның жеңілісін Үшінші Республиканың бұзылған саяси жүйесіне байланыстырды. Париждегі қарсылық қозғалысын саяси тұрғыдан ұйымдастырған кезде Броссолет желі басшыларын соғыстан кейін Голль басшылығымен уақытша қарсылық партиясын құруға көндірді, бұл партия бостандықтан кейінгі жағдайлардағы күтілетін араздық пен хаостан аулақ болып, амбициялық әлеуметтік өзгерістерді ілгерілетуге бағытталған еді. Бұл саяси және әлеуметтік жоспар, соның ішінде ұлттандырулар мен бағаларды реттеу, 1944 жылғы наурыздағы Ұлттық Кеңес бағдарламасына ықпал етті және соғыстан кейін іске асырылды. Броссолеттің ескі парламенттік жүйеге сын айтуы және Ұлттық Кеңестегі коммунистік желілердің рөлі оның оңтүстік әріптесі Жан Муленмен келіспеушіліктің басты себебіне айналды. Оның идеологиялық бағытты толығымен өзгерту арқылы барлық ескі партияларды таратуға деген ниеті партия басшыларымен қақтығысқа әкелді. Осының салдарынан, ол тұтқындалғанға дейін бірнеше күн бұрын Даниэль Майер мен Гастон Дефферре тарапынан жаңадан құрылған SFIO партиясынан шеттетілді, бірақ оны партиядан шығару туралы шешім күшіне енбеді және көбінесе ұмытылды. Дегенмен, оның көптеген идеялары 1958 жылы Де Голль Бесінші Республиканы құрғанда және өзінің «Француз халқының бірігуі» (RPF) партиясы негізінде президенттік жүйе орнатқанда іске асырылды. Де Голль одақтастарға (әсіресе американдықтарға) өзі диктатор емес екенін көрсетуге тырысқандықтан, Жан Муленнің ұсынысын қабылдауға мәжбүр болды. Броссолеттің қарсылық партиясы туралы идеялары көптеген оппоненттердің, әсіресе Лондондағы Пьер Кот пен Реймонд Арон сияқты әріптестерінің арасында «бонапартизмге» қарай бет бұру қаупін тудырды. Бұл оның қарсыластарының көзінде расталды, өйткені Броссолет Виши режиміне қарсы батыл әрекет жасап, консервативті француз әлеуметтік партиясының (PSF) орынбасары Шарль Валинді Франциядан шығарып салды. PSF соғысқа дейінгі сайлауларда 30% -дан астам дауыс жинаған Францияның басты партиясы болған, бірақ солшылдар оны протофашистік деп санайтын. Осылайша, Францияның Төртінші Республикасы Үшінші Республиканың соғысқа дейінгі парламенттік жүйесіне қайта оралды. Соңғы тапсырмаларында Броссолет солшылдардың басты күші бола алатын жаңа партия құруға жұмыс істеді. Ол британдық Лейбористік партиясынан шабыт алып, марксистік емес немесе кем дегенде реформаторлық көзқарас ұстанды (осылайша француз социалистік партиясына тікелей қарсылық көрсетті). Ол үшін ол өзінің соңғы күндерін Маркстің саяси философиясын сынға алуға арнады, бұл 18 ғасырдың рационализмінің туындысы ретінде осы партияның теориялық негізін құруға бағытталған болатын. Айыныштысы, тұтқындалған кезде қолжазбалар Бретания жағалауында теңізге тасталды.

In addition to journalism, Pierre Brossolette was also a politician. He was a protégé of Léon Blum and was considered an up and coming star of the SFIO party, running elections on his Troyes (Champagne) base. He assumed cabinet functions during the Popular Front government and as a political pundit on official Radio PTT he was considered the de facto foreign policy spokesman of the socialist government. Already calling for deep rejuvenation of the political class before the war, he attributed French defeat in 1940 to the corrupt political system of the Third Republic. As he politically structured the Parisian resistance, Brossolette succeeded in convincing the network leaders to create a temporary Resistance Party under De Gaulle's leadership after the war, focused on promoting ambitious social transformations while avoiding the predictable enmity and chaos of post Liberation times. This political and social plan, including nationalisations and price controls, inspired the March 1944 Conseil national de la Résistance programme and was implemented after war. Brossolette's criticism of the old parliamentarian system, together with the role of communist networks inside the CNR, became the main point of disagreement with his southern counterpart Jean Moulin. His desire to disband all the old parties through a complete reshuffle of ideological lines logically brought him into conflict with the party leaders. As a result, he was excluded from the newly reconstituted SFIO party by Daniel Mayer and Gaston Defferre a few days before being arrested, although the decision to remove him from the party was never enforced and was actually forgotten. Despite this, most of his ideas were implemented in 1958 when De Gaulle established the Fifth Republic and established a presidentialist system based around his Rally of the French People (RPF) party. However, De Gaulle was pushed in the short term to decide in favour of Jean Moulin's proposal as he still struggled to show the Allies (Americans in particular) that he was not a dictator. Brossolette's ideas of a Resistance party raised many opponents' fears of a "bonapartian" drift, especially among fellow socialists in London including Pierre Cot and Raymond Aron. This seemed to be confirmed to his detractors' eyes when Brossolette succeeded a bold blow against the Vichy regime by exfiltrating from France Charles Vallin, deputy leader of conservative French Social Party (PSF) that had surged as the main French party with over 30% at pre war elections, but deemed proto fascist by the left. Hence the French Fourth Republic eventually reverted to the Third Republic's pre war parliamentarist system. During his last missions, Brossolette worked on creating a new party that could be the major force of the left. He was inspired by the British Labour Party, using a non Marxist or, at least, reformist approach (thus effectively challenging the French Socialist Party). For that, he spent his last days writing an ambitious critique of Marx's political philosophy as a by product of 18th century rationalism that would provide the theoretical framework for this party. Unfortunately, at the time of his arrest the manuscripts were thrown overboard at sea over Brittany shores.

Тұтқындау

Броссолет үшінші рет Парижге қарулы қарсылықты қайта ұйымдастыру үшін оралды, ол бірнеше рет гестапо шабуылдарынан, әсіресе CND-нің таратылуынан кейін шатаққа түскен еді. Оның рөлі мен маңыздылығы Муленнің өлімінен кейін және де Голльдің оны CNR басшысының орынбасары етіп тағайындауға құлшынбауына қарамастан, SS барлау қызметтеріне жақсы мәлім болды. Ол көп рет тұтқындалудан қашып, 1943 жылдың соңында Ұлыбританияға қайта оралып, жаңа тағайындалған CNR басшысы Эмиль Боллартты де Голльге таныстыруға шақырылды. Қысқы нашар ауа-райы Лисандермен қашудың көптеген әрекеттерін (тек ай жарығында ғана жүзеге асырылатын) жойды, немесе Лаон маңында желтоқсанда болғандай, Лисандерлер атып түсірілді. Сондықтан 1944 жылдың ақпан айында олар Бретаньнен қайықпен қайтуға шешім қабылдады. Бірақ, дауылға тап болған кеме Пойнт-дю-Разда сүңгіп кетті. Олар жағалауға жетіп, жергілікті қарсылық қозғалысына жасырынды, бірақ оларды жергілікті әйел бақылау бекетінде сатты. Болларт пен Броссолеттің кім екені анықталмады және олар бірнеше апта бойы Ренн түрмесінде қамауда ұсталды. Ф. Ф. Е. Йо Томас Броссолеттің тұтқындалғаны туралы хабар алғаннан кейін, дереу континентке парашютпен түсіріліп, оның қашуын ұйымдастыруға бел буды. Дегенмен, жоспарланған операциядан бұрын оларды танып, 19 наурызда Фош авенюсіндегі барлау қызметі (Sicherheitsdienst) штаб-пәтеріне SD аға офицері Эрнст Миссельвиц жеке әкелді. Жақында, CNR-дің Клод Бушине Серреуль мен Жак Бингенің Пиринейдегі Даниэль Кордьенің қызметі ұстаған, жартылай шифрланған хабарламасы арқылы оның кім екені Лондонға хабарланғаны расталды. Бұл трагикалық түрде Париждің Бас делегациясындағы сақтықсыздық туралы Броссолет пен Йо Томас айтқан қатаң сынды іске асырды. Йо Томас өзі де неміс формасын киіп, Брижит Фрианның көмегімен Ренн түрмесінен қашуға дайындалып жатқанда тұтқындалды. Йо Томас пен Фрианг екеуі де жоспарланған операциядан бұрын тұтқындалды, себебі «Рю де ла Помпе ісі» (Бас делегация орналасқан жерінен кейін) және Пьер Мануэльдің мойындауынан кейін көптеген париждік желілер таратылды.

Brossolette returned to Paris for a third mission to reorganise the Parisian resistance which was in disarray after successive Gestapo raids, especially by CND's dismantling. By then, his role and importance was already well known to the SS Intelligence Services after Moulin's death and despite De Gaulle's clear reluctance to appoint him as substitute CNR chief. He escaped arrest many times and was summoned to return to Britain by late 1943 to introduce the newly appointed CNR chief, Émile Bollaert, to De Gaulle. The bad winter weather cancelled many Lysander exfiltration attempts (conducted only under moonlight) or Lysanders would be shot down as in a December attempt near Laon, so in February 1944, they decided to return by boat from Brittany. However, the vessel, hit by a storm, shipwrecked at Pointe du Raz. They managed to reach the coast and to be hidden by local Resistance, but were betrayed by a local woman at a checkpoint. Bollaert and Brossolette were not identified and were kept imprisoned in Rennes for weeks. F. F. E. Yeo Thomas, when informed of Brossolette's capture, decided to be immediately parachuted onto the continent and organise his escape. Nevertheless, they were recognised before the planned action and taken to the Intelligence Services (Sicherheitsdienst) headquarters on Avenue Foch by senior SD officer Ernst Misselwitz in person on 19 March. It was recently confirmed that he was identified by a semi coded report to London from CNR's Claude Bouchinet Serreules and Jacques Bingen written by the services of Daniel Cordier intercepted at the Pyrenees, tragically self fulfilling the severe criticism of Brossolette and Yeo Thomas about the lack of prudence inside the Parisian Délégation générale. Yeo Thomas himself would be captured as he prepared a bold escape from Rennes Prison wearing German uniforms with the help of Brigitte Friang. Both Yeo Thomas and Friang were captured before planned action as many Parisian networks were dismantled following the so called "Rue de la Pompe affair" (after the location of the Delegation générale) and Pierre Manuel's avows.

Азаптау және өлім

Броссолетті Париждегі 84-авеню Фохта азаптап, екі жарым күн бойы қатты соққыларға және суға батырып мазақтады. 22 наурызда ол жалғыз қалғанда есін жинап, ғимараттың алтыншы қабатындағы шатыр бөлмесінің терезесінен секіріп түсті. Реннде тұтқындалғанда цианид капсуласын жұтып алмағандықтан, басқаларды ішін шығарудан қорқып, өзін үнсіз қалдыруды жөн көрді. Қарсыласушылар арасында азаптау кезінде сөйлемеудің қиын, тіпті мүмкін емес деген кең пікір қалыптасқан. Ол кешкі уақытта Пити-Сальпетриер ауруханасында көз жұмды. 24 наурызда оны Пер-Лашез зиратындағы кремациялады. Оның күлі ресми зират тізімінде көрсетілгендей, Пер-Лашез зиратының колумбариумындағы 3913-ші урнада сақталды. Уақыт өте келе Броссолеттің есімі екінші планға түсіп, ол өзінің SFIO партиясының батыры болды, ал Мулен француз қарсыласының мифін бейнеледі. Бұл ел Алжир соғысымен күрескен және Де Голль азаматтық соғыстың алдын алуға тырысқан кезде, соғыстан кейінгі қоғамдық санада қарсыластың аңызының күшейіп келе жатқан ықпалын байқағанда болды. Кейін Броссолеттің естелігіне тағы бір соққы тиді, өйткені 1981 жылы сайланған социалистік президент Франсуа Миттеран Броссолеттің рөлін қайта жандандырудың орнына Муленді Пантеондағы салтанатты шарада құрметтеуді жөн көрді. Бұл оның социалистік саяси отбасындағы төмендеуін одан әрі күшейтті, бұл оның 2003 жылы туған күні мен SFIO/PS-тің 100 жылдығын мерекелеуде көрінді. Ол кезде партияның жоғары лауазымды өкілі Харлем Дезир (қазіргі уақытта ПС бас хатшысы) партияның ғасырының ең маңызды тұлғасы Жан Мулен екенін айтты, ол шын мәнінде партия мүшесі болмаған және радикалдық партияға жақын деп есептелген. Содан бері ол Бинген, Жан Кавайес немесе Берти Альбрехт сияқты батырлардан немесе Анри Френей сияқты маңызды көшбасшылардан жақсы есте қалды, бірақ жалпы алғанда Муленнің танымалдылығына жете алмады. Жақында, 2013 жылы тарихшы Мона Озуф төрағалық еткен, Пьер Броссолеттің күлін Пантеонға көшіруді мақсат еткен қолдау комитеті құрылды, оған комитеттің сайтындағы интернет петициясы қолдау көрсетті. 2014 жылдың 21 ақпанында Франция президенті Франсуа Олланд Пьер Броссолеттің күлін Женевье де Голль Антониоз, Жермен Тиллион және соғыстан бұрынғы министр Жан Зеймен бірге Пантеонға көшіру туралы жариялады. Броссолеттің күлі Пантеонға кіргенге дейін Пер-Лашез зиратының колумбариумында (3902 немесе 3913 урналар) сақталды, ол 2015 жылдың 27 мамырында тойланды.

Brossolette was tortured at 84 Avenue Foch in Paris, enduring severe beatings and waterboardings over a two and a half day period. On 22 March, while he was left alone and recovered some consciousness, he threw himself through the window of the garret room of the building's sixth floor. Since he had not swallowed his cyanide capsule when captured in Rennes, he was afraid of implicating others and probably chose to silence himself. There was a widespread belief among resistants that it was difficult, if not impossible, not to speak under torture. He died later in the evening at Pitié Salpêtrière Hospital. On 24 March, he was cremated at Père Lachaise Cemetery. His ashes were kept at Père Lachaise Cemetery's columbarium, urn 3913 according to official cemetery records. With time, Brossolette was relegated to a second place and became the hero of his party SFIO while Moulin came to symbolize the myth of the French Resistance unity while the country struggled with the Algerian war and as De Gaulle tried to avoid civil war calling for union while noticing the growing popular clout of the Resistance legend on the postwar imagination. Later, Brossolette's memory suffered another blow when the 1981 elected socialist president François Mitterrand chose to honour Moulin at a Panthéon investiture ceremony instead of rehabilitating Brossolette's role. This further enhanced his relegation – even inside the socialist political family, as evidenced by the modest celebrations of his birth centenary in 2003 and the SFIO/PS centenary. At the time, a senior party official Harlem Désir (currently secretary general of the PS) anecdotally told that the most important figure of the party's century was Jean Moulin – who actually never was a party member and deemed instead close to the Radical Party. Since then, he has been fairly better remembered than heroes such as Bingen, Jean Cavaillès or Berty Albrecht or important leaders such as Henri Frenay, but overall eclipsed by Moulin's popularity. More recently in 2013, a support committee presided by historian Mona Ozouf was set up to bid for the transfer of Pierre Brossolette's ashes to the Panthéon, backed by an internet petition at the committee's site. On 21 February 2014, France's President François Hollande announced the transfer of Pierre Brossolette's ashes to the Panthéon with 3 other resistants Geneviève de Gaulle Anthonioz and Germaine Tillion, as well as a former pre war Minister Jean Zay. Brossolette's ashes were kept at the columbarium of Père Lachaise Cemetery (urns 3902 or 3913) until his entrance to the Panthéon, which was celebrated on 27 May 2015.

Құрмет көрсету

Бүгінде Францияда Броссолеттің есімі оның өзінен де, өмірлік жетістіктерінен де гөрі жақсы таныс, себебі оның атымен аталатын шамамен 500 көше бар, оның ішінде Үлкен Парижде 127 көше, сондай-ақ мектептер мен қоғамдық нысандар (төменде қараңыз). Оның жесірі Гилберта оның саяси идеяларын таратуда белсенділік танытты. 1950 жылдары ол француз Сенатына алғашқы әйел ретінде кірді және вице-президент ретінде кейде Сенат отырыстарын жүргізді. Парижде, Латын кварталында, Эразм және Кальвин көшелері арасында, Эколь Нормаль Жоғары мектебіне жақын жерде 1944 жылы Пьер Броссолет көшесі ашылды. Бұл көше 20 ғасырдағы тұлғаны еске алу үшін аталған санаулы көшелердің бірі болды, Пьер және Мари Кюри сияқты. Ерекше жағдай – Лион қаласы, бұл екі аймақ арасындағы бәсекелестікті көрсетеді, себебі керісінше, Парижде Жан Муленнің есімімен аталған көше 1965 жылға дейін болған жоқ. Париждегі бұрынғы кітап дүкені, жақын орналасқан Лицей Жансон де Сайлидің ауласы (Рю де ла Помпеде), Рю де Гренеллдегі резиденциясы, оның туған үйі (рю Мишель Анж), Франция Радиосының үйі және Ішкі істер министрлігінің ауласы (Рю де Сауссайде) ескерткіш тақташалармен безендірілген, ал оның есімі Пантеондағы еден тақташасында жазылған. Нарбонна жағажайындағы ерекше эолиялық ескерткіш соғыстан кейінгі жылдардағы оның танымалдылығын көрсетеді және оның "Seadog" фелукасымен эвакуацияланған жерін көрсетеді. Сен-Сенс қаласында Лисандрдың Лондонға алғашқы эвакуациясын еске алу үшін стелла орнатылған, ал Плогф қаласындағы тағы бір стелла Бретаньға жасалған сәтсіз эвакуация әрекетін еске алады. Броссолет 1957 жылы француз PTT ұйымының "Төңкерісшілердің батырлары" атты алғашқы сериясында да көрсетілді. Сент-Сир әскери академиясының 2004 жылғы ROTC курсын Броссолеттің есімімен атады және осы оқиғаға арналған ән жазылды. Францияның Ұлы Ложасы өзінің мәдени орталығын Кондорсе-Броссолет деп атады.