Кіріспе

Бельгиялық нацистік қарсылық күресшісі және қарсы барлау агенті

Сюзанна Спаак, туған аты Августин Лорж, Сузетт Спаак деп танылған (6 шілде 1905 – 12 тамыз 1944) – Екінші дүниежүзілік соғыстағы француз қарсылық қозғалысының мүшесі. 1985 жылғы 21 сәуірде Яд Вашем оны Ұлттар арасындағы Адал кісі деп мойындады. Ол Брюссельде туған драматург Клод Спаакқа (1904–1990) үйленді, ол сценарист Шарль Спаактың және Еуропалық қауымдастықтардың алғашқы басшыларының бірі болған бельгиялық мемлекет қайраткері Поль-Анри Спаактың інісі болды. Парижде күйеуі мен екі баласы – Люси (жақын достары Пилет деп шақыратын) және Поль Луи (Базу деп аталған) –мен бірге сәнді және беделді өмір сүрді, ол қаланың жетекші әлеуметтік тұлғаларының бірі болды. Оның күйеуі бельгиялық Рене Магритттің картиналарын сатып алған, ал 1936 жылы Магритт оның портретын салған. Екінші дүниежүзілік соғыс басталып, Германия Францияны басып алғаннан кейін оның өмір салты күрт өзгерді.

Француз қарсыласы

Нацистердің қысымшылығына, қатыгездігіне және нәсілдік төзімсіздікке ашуланған ол, жер астындағы Нәсілшілдікке қарсы Ұлттық қозғалысына (МНКР) ерікті болып кірді. Уақыт өте келе, нацистердің жасаған зұлымдықтары арта түскенде, Спаак Францияны және туған Бельгиясын басқыншылардан азат етуге өзін толық арнады. Ол, Польшалық еврей Леопольд Треппер құрған, кеңес үкіметінің қолдауымен құрылған "Қызыл оркестр" барлау желісіне қосылды. Бұл топ Германия, Франция, Бельгия және Нидерландыда өте тиімді барлау жұмыстарын жүргізді. Желінің табысы соншалыққа жетті, тіпті неміс әскери барлау қызметі Абверге де сұқпақтап кірді, сол себепті нацистер оны жою үшін "Қызыл оркестрдің арнайы жасағын" (Сондеркомандо Роте Капель) құрды. Екі баланың анасы Спаак, неміс өлім лагерлеріне депортациялануға жақын тұрған еврей балаларының өмірін сақтау үшін табандылықпен еңбек етті. 1943 жылдың басында ол, Франциядағы Израильдіктердің жалпы одағының (UGIF) орталықтарынан депортациялануға дайын тұрған 163 еврей баласын құтқаруға қатысқан топтың мүшесі болды. Өзінің және отбасының қауіпсіздігіне қарамастан, ол кейбір балаларды өз үйінде жасырып, оларға киім-кешек пен талон беріп көмектесті, сондай-ақ Францияның әртүрлі аймандарына оларды жасыруға дайын адамдарға қауіпсіз жеткізуді ұйымдастырды. Ол 39 жаста болды. 1985 жылдың 21 сәуірінде Яд Вашем Сюзанна Спаакты Ұлттар арасындағы Адал кісі ретінде мойындады.