Кіріспе

Ұлыбритания Парламентінің барлау мәселелерін қадағалайтын комитеті

Парламенттің Барлау және қауіпсіздік комитеті (ISC) – Ұлыбритания Парламентінің заңмен бекітілген бірлескен комитеті болып табылады, ол Ұлыбритания барлау қауымдастығының жұмысын қадағалау үшін тағайындалған. Комитет 1994 жылы «Барлау қызметтері туралы» заңмен құрылған, ал оның өкілеттіктері 2013 жылғы «Әділет және қауіпсіздік» заңымен күшейтілді. Комитет мүшелері 1989 жылғы «Ресми құпиялар туралы» заңға сәйкес хабардар етіледі және өздерінің міндеттерін орындау кезінде жоғары құпия материалдарға қол жеткізеді. Комитет үкімет министрлерімен және жоғары лауазымды шенеуніктермен (мысалы, қауіпсіздік және барлау агенттіктерінің басшыларымен), ғалымдар мен журналистер сияқты сарапшы куәлермен және басқа да мүдделі тараптармен дәлелдеу сессияларын өткізеді. Ол сонымен қатар барлау және қауіпсіздік агенттіктерінен және тиісті мемлекеттік ведомстволардан алынған жазбаша дәлелдерді де қарастырады. Комитеттің жұмысы әрқашан құпия түрде жүргізіледі. Комитет жылдық есеп жасайды, ол әкімшілік және қаржы мәселелеріне, сондай-ақ оның ерекше назар аударатын операциялық немесе саяси мәселелер бойынша арнайы есептерге баса назар аударады. Үкімет комитеттің есептеріне 60 күн ішінде жауап беруге міндетті. 2019 жылы комитет 5G жеткізушілері туралы мәлімдеме жариялады және Ресей туралы есеп жариялауға тиіс еді, бірақ премьер-министр Парламент 2019 жылғы жалпы сайлауға таратылғанға дейін есеп жариялануы мүмкін екенін растамағандықтан, мұны істей алмады.

Құрылымы

ISC – парламенттік арнайы комитет емес, заңмен құрылған комитет. 1994 жылғы Барлау қызметтері туралы заңға сәйкес құрылған комитет реформаланды және 2013 жылғы Әділет және қауіпсіздік туралы заңмен оның өкілеттіктері кеңейтілді. Комитеттің сарапшылар мен тергеушілерден тұратын тәуелсіз хатшылығы және тәуелсіз веб-сайты бар. Журналистер мен "Либерти" сияқты жеке құпияны қорғау ұйымдары бұрын оның тәуелсіздігіне күмән келтіргенімен, ISC өзі партиялық емес депутаттар мен пэрлерден құралғандықтан және бейтарап түрде жұмыс істейтіндіктен тәуелсіз екенін мәлімдейді. ISC 2013 жылғы Әділет және қауіпсіздік туралы заңға сәйкес күшейтілген өкілеттіктерге ие болды және енді премьер-министр тағайындамайды: осының нәтижесінде оның сол кезден бергі есептері тәуелсіз деп есептеледі.

Ресей туралы баяндама

"Ресей туралы баяндама" – Ақпарат және қауіпсіздік комитетінің Ресейдің британ саясатына араласуы туралы айыптауларды, соның ішінде 2016 жылғы Brexit референдумына Ресейдің араласуы туралы мәлімдемелерді зерттеген баяндамасы. Баяндамаға сәйкес, Ресейдің британ саясатына араласуы кең таралғандығына айқын дәлелдер бар. Guardian басылымының мәліметінше, баяндаманың негізгі мәселелері: Баяндама кейіннен барлау және қауіпсіздік органдары тарапынан түзетуден өтіп, 2019 жылдың 17 қазанында премьер-министр Борис Джонсонға жіберілді. Оны жариялауға мәжбүрлеу үшін бірнеше заңдық шаралар қолданылды: біреуі – өлтірілген ресейлік диссидент Александр Литвиненконың жесірі, екіншісі – Тергеу журналистикасы бюросы. Премьер-министр Джонсон 2019 жылдың 13 желтоқсанында, жалпы сайлаудан кейін баяндаманы жариялауға рұқсат берді. Джонсон 2020 жылдың ақпан айында Премьер-министрлік сағатта баяндама жарияланатынын, бірақ Ақпарат және қауіпсіздік комитеті (сайлауға дейін парламент таратылғаннан кейін таратылған) қайта құрылғанша жариялана алмайтынын уәделеді. Комитеттің бұрынғы төрағасы Доминик Грив мұны жариялауды кешіктірудің "толыққанды жалған" себебі деп мәлімдеді. 2020 жылдың маусым айына дейін баяндама әлі жарияланбаған, сондай-ақ Ақпарат және қауіпсіздік комитетінің отырысы өткізілмеген, комитет 1994 жылы құрылғаннан бергі жылдардағы ең ұзақ үзіліс.