Кіріспе

Италиялық ақын және жазушы (1888–1970)

Джузеппе Унгаретти (dʒuˈzɛppe uŋɡaˈretti; 8 ақпан 1888 – 2 маусым 1970) – итальяндық модернист ақын, журналист, эссеші, сыншы, ғалым және 1970 жылғы әдебиет саласындағы тұңғыш Нейштадт халықаралық сыйлығының иегері. «Эрметизм» («Герметизм») деп аталатын тәжірибелік бағыттың жетекші өкілі, ол 20 ғасыр итальян әдебиетіне зор үлес қосты. Символизмнің ықпалымен ол қысқа мерзімге футуризммен байланысты болды. Көптеген футуристер сияқты, ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде территориялық талаптарды қолдады. Унгаретти окоптарда соғысып жатқанда ақын ретінде танылды және ең белгілі туындыларының бірі – «L'allegria» («Қуаныш») жарық көрді. Соғыс аралық кезеңде Унгаретти Бенито Муссолинимен (оның социалистік қозғалысқа қосылған кезінде танысқан) журналист ретінде жұмыс істеді, сондай-ақ «Il Popolo d'Italia» және «Gazzetta del Popolo» газеттерінің шетелдегі тілшісі болды. Дадаизммен қысқа ғана уақыт байланысқаннан кейін, ол поэзияға өзіндік көзқарас ретінде герметизмді дамытты. Бразилияда бірнеше жыл өткізген соң, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Отанына оралды және Рим университетінде оқытушы болып жұмыс істеді, онда өмірінің соңғы жылдарын және мансабын өткізді.

Ерте өмір

Унгаретти Александрияда, Египетте Тоскананың Лукка қаласынан шыққан отбасында дүниеге келді. Унгареттидің әкесі Суэц каналын қазу жұмысында болды, онда 1890 жылы қаза болды. Ол христиан дінінен бас тартып, атеист болды. 1928 жылға дейін католик дініне қайта оралмады. 1912 жылы 24 жастағы Джузеппе Унгаретти Парижге (Франция) көшті. Сол жаққа бара жатып Рим, Флоренция және Милан қалаларында тоқтады, Преццолинимен жеке кездесті. Аполлинердің туындылары оның өзіне үлкен әсер етті, сондай-ақ тәуелсіз суретші Амедео Модильянимен де танысты.

Мұра

Унгаретти Эрметизммен ("Герметизм") байланысын үзгенмен, Альфонсо Гатто, Марио Лузи және Леонардо Синискалли сияқты ақындар оның ертедегі тәжірибелерін біраз уақытқа дейін жалғастырды. Оның жинақталған шығармалары өмірінің соңында Vita di un uomo ("Адам өмірі") деген атпен жарияланды. Американдық композитор Гарри Парч Унгареттидің екі өлеңін ("Soldiers – War – Another War" және "Vanity") әнге түсірді (Eleven Intrusions, 1949–50); ал француз-румын композиторы Хорациу Радулеску оның он бір өлеңін End of Kronos циклында пайдаланды (1999). Композитор Майкл Мантлер оның өлеңдерінен үзінділерді 1994 жылы жазылған Cerco un Paese Innocente шығармасына енгізді. Австрия-Венгрия композиторы Иван Эрод өзінің төрт шығармасында оның өлеңдерін қолданды: "Tutto ho perduto" Op. 12 (1965), "Canti di Ungaretti" Op. 55 (1988), "Vox lucis" Op. 56 (1988–89) және оның соңғы туындысы "Canti di un Ottantenne" Op. 95 (2019), ол 2019 жылдың маусым айындағы қазасынан бірнеше күн бұрын аяқталды.