Тамуорт қалысының Норман қамалы

Кіріспе

Норман қамалы Тамвортта, Стаффордшир, Англия.

Тамворт қамалы – I санаттағы ескерткіш, Англияның Стаффордширдегі Тамворт қаласында Анкер өзенінің Тамға құятын жеріне қарай орналасқан Норман қамалы. Дегенмен, 1889 жылы шекара өзгергенге дейін қамал Уорвикширдің шебінде болған, ал қаланың көп бөлігі Стаффордширге қарасты. Бұл орын англосаксон дәуірінде Мерция патшаларының резиденциясы болған, бірақ викингтер шапқан кезде қолданыстан шығып қалған. Нормандар қайтадан нығайтып, кейін кеңейткен бұл ғимарат бүгінде Англиядағы ең жақсы сақталған мотт және бейли қамалдарының бірі болып табылады.

Тарих

Тамворт кеңейіп жатқан Мерсия патшалығының билеушісі Оффаның бас резиденциясына айналғанда, ол онда сарай салды, одан түрлі шарттар шығарылды, «Тамвортхигедегі патшалық сарайда отырып» (sedens in palatio regali in Tamoworthige), алғашқысы 781 жылы жарық көрді. 874 жылы викингтердің шабуылынан қаланың бұрынғы даңқының көбі жойылды, ол «жартылай ғасыр бойы қара күлге айналған қиратылысқа» ұшырады. Содан кейін 913 жылы Тамвортты Мерсия ханым Этельфлед қайта салды, ол қаланы топырақтан жасалған қамалмен (бур) нығайтты. Бірақ бұл 943 жылы даниялықтардың тағы шабуыл жасағанда қаланы қорғауға жеткіліксіз болды. Келесі ғасырларда Тамворт патшалық резиденциясы ретінде еске алынбады, алайда ондағы монетахана кейінгі англосаксон патшалары үшін, содан кейін Норман монархы, Жеңімпаз Уильям үшін монеталар соқты. Кейін бұл жер Уильямның үй басқарушысы Роберт Деспенсерге сыйланды, ол 1080 жылдары Норман стиліндегі типтік мотта және бейли қамалын салдырды. Бұрынғы бурдың оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан бұл қамал қазіргі ғимараттың алғашы. Роберт баласыз қайтыс болғаннан кейін, қамал оның немерелеріне өтті, олардың бірі Матильда Роберт Мармионға үйленді. Нормандия герцогтарының, содан кейін Англия патшаларының мұрагерлік чемпиондары болған Мармион отбасы шамамен 1100 жылдан 1294 жылға дейін алты буын бойы қамалды иеленді. Олардың тұруы кезінде қамал таспен қайта жаңартыла бастады, бірақ бір кезде оны толығымен қирату қаупі де болды. Роберт Мармион, Тамворттың үшінші бароны, 1215 жылы король Джонның билігіндегі дүрбелең кезінде оны тастап кетті. Соның салдарынан король Роберттің ұлы Джеффриді түрмеге қамауға, Роберттің барлық жерін тәркілеуге және Тамворт қамалын қиратуға бұйрық берді. Ғасырлар бойы қамалға көптеген қосымшалар енгізілді, әсіресе Якоб дәуірінде, сол кезден бастап Феррерлер отбасының гербі және олармен туысқандарының гербтері қамалдың ішкі кеңістігін басып алды. Қорғаныс мұнарасында 12 ғасырға жататын қақпа мұнарасы және кейінірек салынған H пішінді тұрғын үйлер бар. Бұл пішін 13 ғасырға жататын үш қабатты солтүстік бөлігінен және 17 ғасырғы Якоб стиліндегі үш қабатты оңтүстік бөлігінен тұрады, олар 15 ғасырғы ағаштан жасалған үлкен залмен байланысқан.

When Tamworth became the chief residence of Offa, ruler of the expanding Mercian kingdom, he built a palace there from which various charters were issued sedens in palatio regali in Tamoworthige, the first dating from 781. Little trace of its former glory survived the Viking attack in 874 that left the town "for nearly forty years a mass of blackened ruins". Then in 913 Tamworth was rebuilt by Æthelflæd, Lady of the Mercians, who newly fortified the town with an earthen burh. This, however, did little to defend the place when it was again sacked by the Danes in 943. Over the following centuries there is no more mention of Tamworth as a royal residence, although a mint there struck coins for later Anglo Saxon kings and eventually for the new Norman monarch, William the Conqueror. The place was then granted to William's steward, Robert Despenser, who built a wooden castle during the 1080s in the typical Norman motte and bailey fashion. Occupying the south western part of the earlier burh, this was the forerunner of the present building. When Robert died childless, the castle passed to his nieces, one of whom, Matilida, married Robert Marmion. The Marmion family, hereditary champions of the Dukes of Normandy and then of the new Kings of England, held the castle for six generations from c.1100 to 1294. It was during their occupancy that the castle began to be remodelled in stone, although on one occasion it was also in danger of being demolished altogether. Robert Marmion, 3rd Baron Marmion of Tamworth, deserted King John in 1215 during the turmoil of his reign. As a consequence, the king ordered Robert's son Geoffrey to be imprisoned, all of Robert's lands to be confiscated and Tamworth Castle to be demolished. Numerous additions were made to the castle over the centuries, especially in the Jacobean period, from which time the arms of the Ferrers family and those with whom they intermarried came to dominate the interior. The shell keep contains a 12th century gate tower and later residential accommodation in an H plan comprising a 13th century three storey north range, and a 17th century Jacobean three storey south range linked by an oak timbered Great Hall of the 15th century.

Қазіргі заман

Бастапқыда қамал аумағына кіру қақпа арқылы (қазір одан аз ғана қалдық) қаланың базар алаңына қарап болатын. 1539/43 жылдарғы Британия саяхатында Джон Лиланд сыртқы бекіністердің «толық дерлік қирағанын» және қабырғаның құлап кеткенін анықтады, бірақ төбеде «үлкен дөңгелек тас мұнара» сақталған, онда мырза [Хамфри] Феррерс тұрып, қазір оны жөндеуде. Қамалдың қорғаныс құрылыстары ортағасырлық соғыс талаптарын ескере отырып салынған. Ағылшыл азамат соғысы кезінде парламенттік күштер 1643 жылдың 25 маусымында екі күндік қоршаудан кейін қамалды басып алды және гарнизон ретінде пайдаланды. 1645 жылдың шілдесінде әскери губернатор Уолдив Уиллингтон басқаратын он офицер мен 77 сарбаздан тұратын гарнизон орналасқан. Осы себепті қамал сол кездегі көптеген қамалдарға бұйрылған бұзудан құтылды. 1668 жылдан кейін қамал Феррерстердің туыстарына, бастапқыда Шарли Чартлидің, ал 1715 жылы Елизавета Феррерс Нортгемптонның 5-ші графына үйленгеннен кейін Комптондарға өтті. Олардың меншігінде қамал қайтадан тозығына ұшырады, бірақ Феррерстің шөбересі Шарлотта Комптон Рейнемнен Джордж Тауншендке үйленгеннен кейін қайта жөнделді. Қала жағындағы орды пайдаланудан тоқтатылды және 15-шы ғасырдан бастап оның бөліктері Маркет көшесінің сол жағындағы үйлерге жалға берілді. 1810 жылы Холлоуэйдің табанында жаңа қақпа салынды, онда жол Леди көпірі бойымен оңтүстікке қарай созылды. Одан қамалдың кіреберісіне дейін көлік жолы салынды. Қамал диірмені Анкер өзенінің бойында орналасқан, және ол J. M. W. Тернердің 1832 жылғы оңтүстік-шығыстан салынған панорамалық акварелінде бейнеленген. Суретте сол жақта Леди көпірі және оң жақта Сент-Эдит шіркеуінің шаршы мұнарасы да бар. Бұрын қамал Уолтер Скотттың «Мармион: Флодден шайқасы туралы әңгіме» (1808) поэмасында қысқаша айтылған. Тюдор дәуірінде өтетін поэмадағы анахронистік анти-герой бірінші кантодағы той кезінде «Фонтенэйдің Тамворт мұнарасы мен қалашығының иесі» деп жарияланады, бірақ Мармион бароны сол кезде екі ғасырдан астам уақыттан бері жойылған еді. Соңында 1891 жылы маркиз Тауншенд қамалдың аукционын ұйымдастырды, және оны қазіргі иелері, Тамворт корпорациясы (қазіргі Тамворт қалалық кеңесі) 1897 жылы королева Викторияның бриллиантты мерейтойын атап өту үшін 3000 фунт стерлингке сатып алды.

Originally entry to the castle grounds was by a gateway (little of which now remains) fronting onto the town's market place. In his itinerary of Britain (1539/43), John Leland found the outworks “cleane decayed and the Wall fallen downe”, although on the mound there remained “a great round Tower of Stone, wherein Mr [Humphrey] Ferrers dwelleth, and now repaireth it.”

However adapted as a residence, the castle's defences had been built with the conditions of mediaeval warfare in mind. During the English Civil War, it was captured by Parliamentary forces on 25 June 1643 after only a two day siege and was garrisoned by them. In July 1645 the garrison comprised ten officers and 77 soldiers under the command of the military governor, Waldyve Willington. Owing to this use, the castle therefore escaped the slighting ordered for so many others at that period. After 1668 the castle passed to the relatives of the Ferrers, initially the Shirleys of Chartley and then in 1715 to the Comptons when Elizabeth Ferrers married the 5th Earl of Northampton. During their period of ownership, the castle again fell into disrepair but after the Ferrers grandniece, Charlotte Compton, had married George Townshend of Raynham, it was again refurbished. The moat on the town side had fallen into disuse and from the 15th century onwards parts of it were leased to the houses on that side of Market Street. In 1810 a new gatehouse was built at the foot of the Holloway, where the road ran south along the Lady Bridge. From it a carriageway wound up through the grounds to the castle's entrance. The castle mill was sited further along the Anker, where it was depicted in J. M. W. Turner’s panoramic watercolour of the castle from the south east (1832). Also included there is the Lady Bridge to the left and the square tower of St Editha’s Church on the right. The castle had earlier made a brief appearance in Walter Scott’s narrative poem Marmion: A Tale of Flodden Field (1808). Set in Tudor times, its anachronistic anti hero is proclaimed at the banquet in the first canto as “Lord of Fontenaye Of Tamworth tower and town”, although the barony of Marmion had by then been extinct for more than two centuries. Finally in 1891 the Marquess Townshend put the castle up for sale by auction and it was purchased by its present owners, Tamworth Corporation (now Tamworth Borough Council), for £3,000 in 1897 to mark Queen Victoria's diamond jubilee.