Кіріспе

Канадалық математик және жазушы (1941–2024)

Александр Киватин Дьюдни (5 тамыз 1941 – 9 наурыз 2024) – канадалық математик, компьютер ғалымы, жазушы, кинорежиссер және қастандық теориясының жақтаушысы. Дьюдни – канадалық суретші және жазушы Селвин Дьюдни мен өнер терапевті Айрин Дьюднидің ұлы, сондай-ақ ақын Кристофер Дьюднидің інісі.

Жеке өмір

Дьюдни 1941 жылдың 5 тамызында Онтарио штатының Лондон қаласында туды және 2024 жылдың 9 наурызында 82 жасында қайтыс болды.

Өнер және көркем әдебиет

Студенттік кезінде Дьюдни бірқатар ықпалды тәжірибелік фильмдер жасады, оның ішінде "Маланга" (ақын Джеральд Маланга туралы), "Төрт қыз", "Қайшы" және оның ең амбициялық фильмі – "Мальта кресі қозғалысы". Маргарет Атвуд Дьюднидің "Мальта кресі қозғалысы" фильміне негізделген поэзиялық скрапбугы "скрапбукингті өнер деңгейіне көтереді" деп жазды. Академия киноархиві Дьюднидің екі фильмін сақтап қалды: 2009 жылы "Мальта кресі қозғалысы" және 2011 жылы "Уайлдвуд гүлі". Дьюдни екі роман жазды: "Планиверс" (қияли екі өлшемді әлем туралы) және "Аштық шатқалы: Табиғи жер туралы әңгіме". Дьюдни Лондон, Онтарио қаласында тұрды, онда Батыс Онтарио университетінде зейнеткер профессор қызметін атқарды.

Компьютерлік, математикалық және ғылыми

Дьюдни математика, есептеу техникасы және жалған ғылым туралы бірнеше кітап жазды. Ол сонымен қатар 1989 және 1993 жылдар аралығында ойын-сауық бағдарламалау туралы "Алгоритм" журналын құрып, оның редакторы болды. Дьюдни 1984 жылдан 1991 жылға дейін Scientific American журналының ойын-сауық математикасы бағанын, алдымен "Компьютерлік ойын-сауық", кейін "Математикалық ойын-сауық" деп аталатын, Мартин Гарднер және Дуглас Хофстадтерден кейін жазды. Ол ғылыми мүмкіндіктер мен жұмбақтар туралы 10-нан астам кітап шығарды. Дьюдни "Core War" бағдарламалау ойынының бірлескен авторы болды. 1990-жылдардың басынан бастап Дьюдни биология саласында, далалық эколог және математикалық биолог ретінде жұмыс істеді, табиғи қоғамдастықтардағы түрлердің санының негізгі динамикасын анықтау мәселесін шешуге үлес қосты.

Құрлық теориясы

Дьюдни 9/11 шындық қозғалысының мүшесі болды және 11 қыркүйек шабуылында қолданылған ұшақтар жолаушылардан босатылып, қашықтан басқарылғанын айтты. Ол бұл тұжырымын, өзінің мәлімдемесінше, ұшақтарда ұялы телефондардың жұмыс істемейтінін көрсеткен бірқатар тәжірибелерге (соның ішінде Жапонияның TV Asahi телеарнасынан қаржыландырылған тәжірибе) негіздеді. Осыдан ол, шабуыл кезінде ұрланған жолаушылардан түскен телефон қоңырауларының жалған болғанына келді.

Шығармалары

Планиверс: Екі өлшемді әлеммен компьютерлік байланыс (1984). "Қолға түскен ғалам: Компьютерлік әлемдерді зерттеу" (1988). ("Математикалық ойын-сауықтар" рубрикасының жинағы) Сиқырлы машина: Компьютерлік сиқыршылық туралы нұсқаулық (1990). ("Математикалық демалыс" рубрикасының жинағы) Жаңа Тьюринг Омнибусы: Компьютерлік ғылымдағы алпыс алты саяхат (1993). "Шыңқыршық компьютер және басқа да құрылғылар" (1993). ("Математикалық демалыс" рубрикасының жинағы) Кіріспе компьютерлік ғылым: Теорияның біттері, практиканың байттары (1996). Ештеңенің 200%: Математикалық қателіктер мен сандық білімсіздік арқылы көзді ашатын саяхат (1996). Иә, бізде нейтрондар жоқ: Жаман ғылымның қиындықтары мен бұрылыстары арқылы көзді ашатын саяхат (1997). Ашқан қуыс: Табиғи жер туралы әңгіме (1998). Математикалық құпияларға саяхат: Космостың шындығы мен сұлулығын ашу (2001). Ақылдан тыс: Ғылымның шектерін ашатын сегіз үлкен мәселе (2004). .