Кіріспе
Бұл Киелі Рим империясындағы мемлекеттер тізіміне императорлық тікелей билік берілген билікпен басқарылатын кез келген аумақ, сондай-ақ иеліктер, соус-фейфтер және аллодиалдық феодалдық құрылымдар сияқты көптеген басқа феодалдық бірліктер кіреді. Киелі Рим империясы – ортағасырлық және жаңа заманның көп бөлігінде Орталық Еуропада болған, көбінесе неміс тілінде сөйлейтін император басқарған күрделі саяси құрылым. Империя құрамына кірген мемлекеттер, оларға егемендіктің көптеген атрибуттарын берген "Ландесхойт" деп аталатын аумақтық биліктің бір түрін пайдаланғанымен, қазіргі түсінік бойынша толыққанды егемен мемлекеттер емес еді. 18 ғасырда Киелі Рим империясы шамамен 1800 мұндай аумақтан тұрды, олардың көпшілігі Императорлық рыцарьлар отбасыларына тиесілі шағын иеліктер болды. Бұл бетте тізім тікелей келтірілмейді, бірақ әртүрлі тізімдердің форматы талқыланады және Киелі Рим империясының күрделі ұйымдастырылуын түсіну үшін негізгі ақпарат ұсынылады. Тізімдерге төмендегі әліпбилік навигациялық блок арқылы қол жеткізуге болады; әр әріп оқырманды сол әріппен басталатын Империя мемлекеттері тізімделген бетке жетелейді.
This list of states in the Holy Roman Empire includes any territory ruled by an authority that had been granted imperial immediacy, as well as many other feudal entities such as lordships, sous fiefs, and allodial fiefs. The Holy Roman Empire was a complex political entity that existed in central Europe for most of the medieval and early modern periods and was generally ruled by a German speaking Emperor. The states that composed the Empire, while enjoying a form of territorial authority called Landeshoheit that granted them many attributes of sovereignty, were never fully sovereign states in the sense that term is understood presently. In the 18th century, the Holy Roman Empire consisted of approximately 1,800 such territories, the majority being tiny estates owned by the families of Imperial Knights. This page does not directly contain the list but discusses the format of the various lists and offers some background to understand the complex organisation of the Holy Roman Empire. The lists themselves can be accessed via the alphabetical navigation box below; each letter will lead the reader to a page on which states of the Empire that began with that letter are listed.
Терминдердің анықтамасы
Хохштинг: епископтың әмірші ретінде билік ететін аумағы. Императорлық аббатхана (Reichsabtei): императорлық тікелейлікпен аббатхана. Оның басшысы рейхсабат, сөзбе-сөз "Императорлық аббат" немесе "Империяның аббаты" болды. Осыған ұқсас мәртебеге ие болған монастырь Reichskloster болды. Императорлық округ (Reichskreis, көпше Reichskreise): Киелі Рим империясының аймақтық топтамасы, негізінен ортақ қорғаныс ұйымдастыру және императорлық салық жинау мақсатында, сонымен қатар Императорлық диетаның ішінде ұйымдастыру құралы ретінде. Императорлық диета (Райхстаг): Киелі Рим империясының парламенті. Сол атау 1945 жылға дейін Солтүстік Германия Конфедерациясында және Германияда қолданылды. Императорлық мүлік (Reichsstand, көпше Reichsstände): Императорлық диетада дауыс беретін Киелі Рим империясындағы бірлік. Кейбір штаттардың империяда орындықтары болмады, ал кейбір лауазымды адамдар (мысалы, мұрагерлік Usher) дауыс беру құқығы жоқ мүшелер болды; екеуі де Императорлық мүліктер ретінде білікті емес. Императорлық еркін қала (freie Reichsstadt): императорға ғана ресми түрде жауапты қала, империядағы көптеген қалалардан айырмашылығы, ол империяның көптеген княздарының (Fürsten) біріне, мысалы герцогтар немесе әмірші епископтарға тиесілі. Еркін қалалардың Киелі Рим империясының Императорлық диетасында да тәуелсіз өкілдігі болды. Императорлық тікелейлік (Reichsfreiheit немесе Reichsunmittelbarkeit; сөздер reichsfrei, reichsunmittelbar) - Киелі Рим империясының ішіндегі ерекше феодалдық және саяси мәртебе, мемлекет болудың бір түрі. Бірден қала, аббат немесе аумақтың билеушісі Киелі Рим императоры мен Императорлық диетадан басқа билеушіге бағынбады. Тікелейлікке ие штаттар өздері салықтар мен алымдарды жинау құқығына ие болды және сот құқықтарын (соның ішінде Blutgericht, "жоғары" әділдік, соның ішінде өлім жазасы) өздері жүзеге асырды. Де-факто, тікелейлік кең автономиямен жартылай тәуелсіздікке сәйкес келді. Императорлық реформа: 1495 жылы Вормс қаласында өткен диетада ыдырап бара жатқан Киелі Рим империясына жаңа құрылым беру туралы әрекет жасалды, бұл әдетте Императорлық реформа (неміс тілінде: Reichsreform) деп аталады. Императорлық мүлік (Reichsstand, көпше Reichsstände): Императорлық диетада дауыс беретін Киелі Рим империясындағы бірлік. Kleinstaaterei – бұл неміс сөзі, көбінесе Германия мен көршілес аймақтардағы Киелі Рим империясы кезінде (әсіресе Отыз жылдық соғыс аяқталғаннан кейін) аумақтық фрагментацияны сипаттау үшін қолданылады. Бұл дерлік тәуелсіз шағын және орта көлемді секулярлық және шіркеулік княздықтар мен еркін императорлық қалалардың көптігін білдіреді, олардың кейбіреулері бір қаладан немесе Императорлық аббатхананың монастырының айналасындағы жерден аздап үлкен болатын. Қалалар лигасы – әскери одақ және өзара көмек императорлық қалалардың беделін нығайтты, әсіресе 13-14 ғасырлардағы аралық кезеңде. Медиатизация – үлкен мемлекетке қосылу арқылы императорлық тікелейліктің жоғалуы. Медиатизацияға ұшыраған билеуші бұрынғы аумағындағы билігінің көп бөлігін жоғалтты, бірақ өзінің атағын және көптеген жеке артықшылықтарын сақтап қалды. Империя князі: территориясы Киелі Рим империясының мүшесі (тек неміс тілді елдер ғана емес, сонымен қатар көптеген шекаралас және кең көршілес аймақтар) және Императорлық диетада дауыс беруге құқығы бар (немесе Grafenbank сияқты ұжымдық дауыс беру бірлігінде) кез келген билеуші князь. Принц-игумен (Fürstabt) немесе игуменья (Äbtissin): ханзада дәрежесі бар игумен немесе игуменья. Принц-игумендер (бірақ принц-игуменьялар емес) Императорлық диетаның билеуші княздар коллегиясының шіркеулік орындығында орын және дауысқа ие болды, онда олар принц-епископтармен бірге отырды. Принц-епископ (Fürstbischof): ханзада (Fürst) дәрежесіне ие епископ. Ол князь ретінде Хохштингтің уақытша билеушісі болды; епископ ретінде ол өзінің епархиясы бойынша қарапайым епископтың рухани міндеттерін атқарды, ол әрқашан Хохштингтен үлкен болатын. Принц-епископтар Императорлық диетаның Билеуші княздар коллегиясының шіркеулік орындығында орын және дауысқа ие болды. Габсбургтер жерінен тыс Киелі Рим империясының барлық епископтары дерлік принц-епископтар болды. Сайлаушы ханзада (Kurfürst, көпше Kurfürsten): Киелі Рим империясының сайлаушылар алқасының мүшесі, Киелі Рим императорларын сайлау функциясын атқарады. Секуляризация: шіркеу мүлігін азаматтық иелікке немесе пайдалануға беру.
Топтастырылған тізімдер
Төмендегі тізімдер жоғарыдағы кестеге қосылады.
Ағылшын тілінде
Аренберг мұрағаты және мәдени орталығы. "Аренберг герцогтары". 2006 жылдың 26 маусымында алынды. Австрияның Білім, ғылым және мәдениет федералды министрлігі. "aeiou: Анотацияланатын, электрондық, интерактивті, Австрия (Австрия), әмбебап ақпараттық жүйе". 2006 жылдың 23 маусымында алынды. "Австриялық және неміс медиациялық үйлері, 1871–1919". 2006 жылдың 4 шілдесінде алынды. "Браншвейг – Браншвик. Тарих". 2006 жылдың 6 шілдесінде алынды. Кахун, Бенджамин М. (2000–2006). "Еуропа индексі" WorldStatesmen.org сайтында. 2006 жылдың 26 маусымында алынды. Дотор, Сантьяго (2004). "Тарихи тулар (Шлезвиг-Гольштейн, Германия)" FOTW: Әлемдік тулар сайтында. 2006 жылдың 3 шілдесінде алынды. "Фрайбургтің жаяу жүргіншілерге арналған тарихы" (2006). 2006 жылдың 26 маусымында алынды. Грац, Томас. "Томастың Орталық Еуропаға шыны бұйымдар саяхаты: Ескі Еуропадан шыны бұйымдар" Германия тарихы сайтында. 2006 жылдың 20 маусымында алынды. Хилкенс, Боб (2000). "Әлемдегі мемлекеттер мен регенттер: 19-шы және 20-шы ғасырлардағы мемлекеттер мен аумақтар мен олардың регенттерінің әліпбилік тізімі". [https://web.archive.org/web/20091027065258/http://www.geocities.com/CapitolHill/Rotunda/2209/index.html]. 2006 жылдың 27 маусымында алынды. "Сен әулетінің тарихы". 2006 жылдың 13 шілдесінде алынды. Кейн, Эд (2000). "Қалалар тізімі: неміс қамалдары мен бекіністерінің әліпбилік тізімі". 2006 жылдың 28 шілдесінде алынды. Тарих файлдары: Еуропа патшалықтары. 2006 жылдың 9 шілдесінде алынды (2007 жылдың 25 ақпанында жаңартылды). "Липпе (Детмольд): Липпенің жылнамасы" Genealogy.net сайтында. 2006 жылдың 25 маусымында алынды. Мартинссон, Орян. "Тарихи атлас: Еуропа". 2006 жылдың 14 шілдесінде алынды. "Ортағасырлық Германияның графтықтары". 2006 жылдың 9 шілдесінде алынды. "Померания тарихындағы маңызды оқиғалар, әсіресе Лауэнбург пен Буэтоуға назар аудару". 2006 жылдың 26 маусымында алынды. Пантель, Майк (2000). "Баден-Вюртембергтің тарихы". 2006 жылдың 25 маусымында алынды. Лихтенштейн княздығы. "Лихтенштейнге шолу: Тарих". 2006 жылдың 25 маусымында алынды. Рейтвизнер, Уильям Аддамс (1998). "Медиациялық үйлер туралы басты сұрақтардың бірі – «Медиациялық» сөзінің мағынасы. Бұл нені білдіреді?". 2006 жылдың 1 шілдесінде алынды. Розн, Вал (1999–2003). "Германияның билеуші әулеттері: атақтар, аумақтар, билік ету кезеңдері". 2006 жылдың 9 маусымында алынды. Розн, Вал (2002). "Императорлық дворяндық және Киелі Рим империясының конституциясы". 2006 жылдың 16 шілдесінде алынды. Розн, Вал (2002). "Ежелгі империяның соңғы жылдары". 2006 жылдың 24 маусымында алынды. Сенти, Гай Стайр. "Еуропалық патшалар үйлері". 2006 жылдың 23 маусымында алынды. Сенти, Гай Стайр. "Германиядағы Сент-Джон орденінің рыцарлары". 2006 жылдың 1 шілдесінде алынды. "Шамбург-Липпе" Genealogy.net сайтында. 2006 жылдың 25 маусымында алынды. "Германиядағы билеушілер". 2006 жылдың 22 маусымында алынды. Восс, Ханс Питер. "Шлезвиг-Гольштейннің тарихы". 2006 жылдың 3 шілдесінде алынды.
Sainty, Guy Stair. "European Royal Houses". Retrieved June 23, 2006. Sainty, Guy Stair. "The Knights of Saint John in Germany". Retrieved July 1, 2006. "Schaumburg Lippe" in Genealogy. net. Retrieved June 25, 2006. "Sovereigns in Germany". Retrieved June 22, 2006. Voss, Hans Peter. "History of Schleswig Holstein". Retrieved July 3, 2006.