Кіріспе

Б.з.б. 1-ғасырдағы римдік саясаткер және генерал Марк Валерий Мессалла Корвин (б.з.б. 64 – б.з. 8 немесе шамамен 12 жылдары) – римдік генерал, автор және әдебиет мен өнердің меценаты.

Отбасы

Корвин б.з.б. 61 жылы консул болған Маркус Валериус Мессалла Нигер мен оның әйелі Палланың ұлы болды. Кейбіреулер оның тегін даулап, Маркус Валериус Корвустың басқа ұрпағын оның әкесі деп санайды. Оның қарындасы Валерия, Рим императоры Августың ана жағынан туған туысы Квинт Педийге үйленді. Осы некеден туған шөбересі – саңыра суретші Квинт Педий. Тағы бір қарындасы, Валерия есімді, Сервий Сулпиций Руфқа (ақша соғып шығарушыға) үйленді. Корвин екі рет үйленді. Оның бірінші әйелі – Калпурния, бәлкім, Рим саясаткері Маркус Калпурний Бибулдың қызы. Корвиннің Калпурниядан екі баласы болды: б.з.б. 11 жылы консул болған Рим сенаторы Тит Статилий Таврға үйленген Валерия Мессалина және б.з.б. 3 жылы консул болған Маркус Валериус Мессалла Мессалинус. Оның екінші ұлы, Маркус Аврелий Котта Максимус Мессалин, 20 жылы консул болды, және ол екінші, белгісіз әйелінен туған деп есептеледі, себебі аға ұлының консулдығы мен кіші ұлының консулдығы арасында 22 жылдық үзіліс болды.

Өмір

Корвин жартылай Афинада, Гораций және кіші Цицеронмен бірге білім алды. Ол өмірінің басында республикалық принциптерге адасып, олардан ешқашан бас тартпады, бірақ кейінгі өмірінде оларды тым ашық айтпау арқылы Цезарь Августы ренжітуден сақтанды. Б.з.д. 43 жылы ол жазалау тізіміне енді, бірақ Брут пен Кассийдің лагеріне қашып құтыла алды. Б.з.д. 42 жылы Филиппи шайқасынан кейін ол Антонийге өтті, бірақ кейін қолдауын Октавианға аударды. Б.з.д. 31 жылы Корвин Антонийдің орнына консул болып тағайындалды және Актиум шайқасына қатысты. Содан кейін ол Шығыста қолбасшылық етіп, Галлия Аквитаниядағы көтерілісті басып таңбалады; осы соңғы жетістігі үшін б.з.д. 27 жылы триумф өткізді. Корвин Тускулум мен Альба арасындағы жолды жаңартты, сондай-ақ көптеген сәнді ғимараттар оның бастамасымен салынды. Ол Августқа "патер патрие" атағын беруді ұсынды. Дегенмен, ол б.з.д. 25 жылы алты күн қызмет еткеннен кейін қала префекті лауазымынан кетті, себебі бұл оның конституциялық принциптеріне қайшы келді. Осы оқиғада ол "Мен өкіметімнен ұяламын" деген сөзді айтқан болуы мүмкін.

Патронаж және жазбалар

Оның әдебиетке тигізген әсері, оны Гай Маэценас сияқты қолдауы, зор болды, және ол өзінің төңірегіне жинаған әдеби тұлғалар тобы – Тибулл, Лигдам және ақын Сулпиция – «Мессалла шеңбері» деп аталды. Ол Гораций мен Тибуллмен тығыз қарым-қатынаста болды, ал Овидий оның еңбектерін бірінші болып байқап, ынталандырғаны үшін алғысын білдіреді. Белгісіз авторлардың екі мадақтау сөздері (біреуі Тибуллдың өлеңдерінің ішінде iv. 1 ретінде басылған; екіншісі – Вергилийге жатқызылатын кішкентай өлеңдер жинағы «Каталептонға» енген) оның беделін көрсетеді. Корвиннің өзі де түрлі туындылардың авторы болды, олардың барлығы қазір жоғалып кеткен. Олардың арасында Цезарь қайтыс болғаннан кейін болған азамат соғыстары туралы естеліктер, оларды Суетоний мен Плутарх пайдаланған; грек тіліндегі пасторальдық өлеңдер; грек тіліндегі сөздердің аудармалары; жай-күйелі сатиралық және эротикалық өлеңдер; сонымен қатар грамматиканың ұсақ-түйектері туралы эсселер бар. Ол шешен ретінде Атик стилінен гөрі Цицеронның үлгісін ұстанды, бірақ оның стилі әсерлі және жасалма болды. Кейінгі сыншылар оны Цицероннан артық деп санады, ал Тиберий оны үлгі етіп алды. Өмірінің соңында ол Римнің атақты әулеттері туралы еңбек жазды, бұл туынды теріс түрде Корвиннің есімімен байланыстырылған «De progenie Augusti Caesaris» өлеңімен шатастырылды, бірақ шындығында ол 12 ғасырда жазылған туынды.

Корвинге байланысты жерлер

Август оны Корвин мен Маркус Випсаниус Агриппаға сыйлағанға дейін Римдегі Палатин төбесіндегі үйі Марк Антонийге тиесілі болған. Бір жазуда (CIL 6.29789 = ILS 5990) Корвинус атақты Лукулл бақтарының (Horti Luculliani) иесі ретінде тіркелген. Касале Ротондо, Аппий жолындағы алтыншы шақырым тасында орналасқан цилиндр пішіндес қабір, көбінесе Корвиннің қабірі деп есептеледі, бірақ бұл даулы. Корвин Римдегі Порта Сан-Паулоға жақын орналасқан әйгілі Цестий пирамидасы тұрған жерде орнатылған мүсіндерді тіктеуге жауапты болған Гай Цестийдің үш досының бірі ретінде де жазылған. 2012 жылы Цямпиноның жанындағы Лаги жолында Корвинустың сәнді вилласы табылды. Табылған заттардың ішінде жер сілкінісінен бассейнге құлап түскен Ниобидтердің жеті алып мүсіні болды. 2014 жылы Эльба аралындағы тағы бір сәнді Корвинус вилласы оның меншігі деп анықталды. Ол бірінші ғасырда өртеніп кеткен. 1960 жылдардан бері жүргізілген алғашқы қазба жұмыстарынан кейін, ол Овидийдің қамқоршысы болғандықтан, оның отбасына тиесілі деп саналды. Овидий Қара теңізге жер аударылар алдында Эльбадағы Корвиннің ұлына барған сапары туралы жазған. Жақында жүргізілген қазба жұмыстары құлаған ғимараттың астынан латынша жазуы бар бес долияны тапты: "Hermia Va(leri) (M)arci s(ervus)fecit" ("Марк Валерийдің құлы Гермия жасаған").

Венгрия патшалығының аңыз ата-бабасы

Валахиялық-венгр Корвин әулеті, Янош Хуньяди және оның ұлы Матиас Корвин Хуньяди, Венгрия және Богемия королі арқылы танымал болды, өздерін Корвиннің ұрпағы деп жариялады. Бұл оның Паннония Дакия шекарасында, болашақ Венгрия мен Румынияның бір бөлігінде ірі жер иесі болғаны, оның ұрпақтары келесі 1400 жыл бойы сол жерде тұрғандығы және Хуньядилер оның соңғы ұрпақтары болғандығы туралы болжамға негізделген. Дегенмен, мұндай тарихи дәлелдер аз немесе жоқ. Осы байланысты Матиас туралы жазған итальяндық Антонио Бонфини жасаған сияқты. Бонфини Хуньядилерге Корвин тегін де берді. Бұл, шамамен, б.з.д. 349 жылы майданда римдіктерге үлкен және күшті бір варвар жауынгері жекпе-жекке шақырғанда, трибун Маркус Валериус Корвустың ерлігіне байланысты болды. Содан кейін, бір қарға ағаштан ұшып шығып, оның қасқырға қонды және өте қатыгездікпен қарға жаудың көзін қармағымен шапты, осылайша варвар соқыр болды және римдік оны оңай жеңді. Осы оқиғаның құрметіне Валериус агномені Corvinus (Corvus, "Қарғадан") осы оқиғадан туындаған деп түсіндірілді. Хуньядилер өздерін "Корвин" деп атады және олардың монеталарында "сақиналы қарға" бейнесі болды. Кейіннен бұл Хуньядилермен байланысты поляк аристократиялық отбасыларының елтаңбаларында қолданылды, сондай-ақ Маркус Валериус Мессалла Корвинустың Аквитаниялықтарға қарсы жеңісі (б.з.д. 27 ж.) Варшавадағы Красинский сарайының фронтонында бейнеленді.