Кіріспе

Қайтару мөлшерлемесімен баға белгілеу немесе Күтілетін қайтарумен баға белгілеу – бұл фирма өнімнің бағасын сол өнімнен күтілетін пайда негізінде белгілейтін әдіс. Қайтару мөлшерлемесімен баға белгілеу тұжырымдамасы инвестициядан алынатын пайдаға өте ұқсас, бірақ осы жағдайда компания қалаған нәтижеге жету үшін бағаларын өзгерте алады. Бұл әдіс көбінесе көп капиталға ие немесе нарықта монополия құрған компаниялар, сондай-ақ инвестор инвестициясынан белгілі бір пайда алуды талап еткен кезде қолданылады. Бәсекелестік нарықта қайтару мөлшерлемесімен баға белгілеу тиімсіз стратегия болуы мүмкін, себебі ол соңғы пайда маржасына назар аударады және сұраныс пен ұсыныс факторларын ескермейді. Егер бәсекелес бағаны төмендетсе, бұл өнімге деген сұранысты азайтуы мүмкін, нәтижесінде сатылым күтілгеннен төмен болып, қажетті пайда маржасына жете алмайды.

Артықшылықтар

Қайтару ставкаларына негізделген баға белгілеу фирмаларға өнімнің немесе қызметтің пайдалылығын жақсырақ бағалауға көмектеседі. Бұл, бірлік бағасын белгілеген кезде инвестицияланған капиталдың құнын ескеруге мүмкіндік береді және сондай-ақ, жобаның соңғы ақшалай кірісін болжау үшін қолданылуы мүмкін. Бұдан өзге, компанияға белгілі бір пайда деңгейіне жетуге, сонымен қатар қаржылық тұрақтылығын сақтауға көмектеседі. Егер нарық жағдайы тұрақты болса, кірісті болжау өте дәл болады, себебі баға белгілеуде нақты мақсаттар қолданылады және нәтижелер тек сату көлеміне байланысты болады.

Кемшіліктер

Бұл баға белгілеу әдісінің кейбір кемшіліктері бар, себебі оның қарапайым формуласы көптеген нақты факторларды ескермейді, сондықтан ол белгілі бір талаптарда ғана тиімді. Компания жұмыс істейтін нарықта бағаның серпімділігі жоғары болуы керек, яғни баға өскен кезде сұраныс өз деңгейінде қалуы тиіс. Компания нарықта монополиялық жағдайға ие болуы немесе нарықта өте аз бәсекелестік болуы керек. Егер нарықта бәсекелестік күшті болса, ұқсас өнім ұсынатын бәсекелес бағасын өзгертіп, нарық үлесін өзіне тарта алады. Бұл сатудың төмендеуіне және бастапқы мақсаттарға жете алмауға әкеледі. Тағы бір кемшілік – нарық жағдайының өзгеруіне және оның өнім құнына тигізетін әсеріне бейімделуге мүмкіндік беретін бағалық резервтің болмауы. Сұраныс төмендесе, әрбір өндірілген бірлікке шаққанда операциялық шығындар артады. Өнім бірлігінің құны артықша сауда маржасын қалыптастырады, бұл өнімді аз тартымды етеді. Ең маңызды кемшілік – сатылатын бірліктер санына жасалған болжамға негізделеді. Компания сатылатын бірліктердің мөлшерін тек бағалай алады, сондықтан болжам әрқашан дәл бола бермейді. Егер болжам нақты сандардан төмен болса, компания қажетті ROI-ға жете алмайды. Қорытындылай айтқанда, сұраныс пен ұсыныс, тұтынушылардың қалаулары, нарықтағы оқиғалар және бәсекелестердің баға белгілеу стратегиялары – бұл қайтару ставкаларымен баға белгілеуде ескерілмейтін сыртқы факторлар.