Кіріспе

Өзін билікке ие деп жариялау

Егер адам бұрынғы әулеттермен тарихи байланысы жоқ монархияны өз еркімен жарияласа, онда ол өзін-өзі монархия деп жариялаған болады. Көп жағдайларда, егер билік ететін әулет болса, ол таққа талапкер саналады. Өзін-өзі монарх деп жариялаған адам Албанияның Зог I-і сияқты толыққанды мемлекеттің, немесе Батыс Австралиядағы Хатт-Ривердің Леонард Кесли сияқты микромемлекеттің өкілі болуы мүмкін.

Қазақстан

1928 жылы Албания президенті Ахмет Зогу өзін "І Зог патшасы" деп жариялады. Ол 11 жыл бойы Италияның Албанияны басып алуы салдарынан құлатылған, формалды конституциялық монархияда билік етті.

Андорра

1934 жылы Борис Скоссиреф өзін "Андорра королі Борис І" деп жариялады. Оның құмарлық билігі бірнеше күнге ғана созылды, ол Ургелл епискобы және қызметі бойынша Андорраның тең князі Юсти Гитарт и Вилардебоға соғыс жариялағанда елден қуылды.

Австралия

1970 жылы бидай өндіру квоталарына байланысты туындаған даудан кейін Леонард Кэсли Батыс Австралиядағы бидай шаруашылығын "Хатт өзенінің княздығы" деп жариялап, өзін "Хатт князі Леонард I" деп атады. Австралия үкіметі оның тәуелсіздік алғаны туралы мәлімдемесін мойындамады. Кэсли 2017 жылы тақтан бас тартып, княздықты ұлына, "Князь Грейм I" ге тапсырды. Княздық 2020 жылы ресми түрде таратылды.

Камерун

Лекака Оливер – ағылшын тілінде сөйлейтін дағдарыста күрескен сепаратистік көтерілісшілердің командирі. 2019 жылы ол өзін Камерунның Лебеялем департаментінің "Бас Ережелі Егесі" немесе "Патшасы" деп жариялады. Бұл қадамды Камерунның адал жақтастары да, басқа көтерілісшілер де келіспеді.

Орталық Африка Республикасы

1976 жылы Орталық Африка Республикасының диктаторы Жан Бедель Бокасса өзін "Император Бокасса I" деп жариялағанда, қысқа ғұмырлы "Императорлық" монархия, "Орталық Африка империясы" құрылды. Келесі жылы ол әсем әрі жомарт тағы отыру рәсімін өткізді. 1979 жылы ол тақтан түсірілді.

Чили

1860 жылы француз авантюрисі Орели Антуан де Тунен Чилиде жергілікті мапуче басшыларының қолдауымен "Араукания Корольдігін" жариялады. Ол өзін "Орель Антуан I" деп атады. 1862 жылы Чили үкіметі оны тұтқындап, елден қуды.

Қытай

Хун Сяукван 1851 жылы Тайпин көтерілісі кезінде Тайпин Аспан Патшалығының басшысы деп жарияланды. 1915 жылы Қытай президенті Юань Шикай Қытай монархиясын қалпына келтіріп, өзін император етіп жариялады. Бұл жоспар сәтсіз аяқталып, ол орнынан бас тартуға мәжбүр болды. Содан бері бірнеше адам өздерін Қытай императоры немесе император қызы деп жариялауға тырысты. 1920-1930 жылдары бірнеше шаруа көтерілісшілері өздерін Чжу әулетінің мүшелері деп жариялап, Мин әулетін қалпына келтіруге тырысты, мысалы, өздігінен "Тоғызыншы Чу" (1919–1922, Сары жол қоғамының қолдауымен), "Алтыншы Ван" (1924) және Чу Хун Тэн (1925, Көк қақпа қоғамының қолдауымен). Рухты әскерлер көтерілісі кезінде (1920–1926), бұрынғы шаруа және көтерілісшілердің басшысы Юань өзін "Жаде Император" деп жариялады. Қытай Азамат соғысынан кейін Қытай Коммунистік партиясына қарсы жүздеген монархист-сақтанушылар пайда болды және олар көбінесе шағын қолдаушылар топтарын жинады. Өзін-өзі монарх деп жариялаған белгілі тұлғалар: Ли Чжу, 1954 жылы жаңа әулет құрды; Тоғыз сарай жолының басшысы Сонг Иуфан (1961 жылы Тыйым салынған қалаға тым жасырын кіргеннен кейін оның ізбасарлары тәж кигізді); Ян Ксюхуа, Көк сарай сектасының императоршасы (1976 жылы тұтқындалып, көтеріліс жоспарлағаны үшін жазаланды); Чао Юхуа, "Ұлы даналар әулеті" императоршасы (1988 жылы зауытта таққа отырды); Ту Наньтин, бұрынғы солдат және император (пайғамбарлықтар, эзотерика және мораль туралы бірнеше кітап оқығаннан кейін император екеніне сенді); Ян Чжаогонг, ККК мүшелерінің ықтимал қолдауымен жаңа әулет құруға тырысты. Жалпы, бұл өзін-өзі монарх деп жариялағандар көп сәттілікке жете алмады және қауіпсіздік күштері тарапынан тез ұсталды. Алайда, өзін-өзі император деп жариялаған Ли Гуанчан үлкен жақтастар сектасын ұйымдастырып, 1981 жылдан 1986 жылға дейін Қытайдан де-факто тәуелсіз "Цзишен ұлты" деп аталатын Каннань округінің шағын аумағын басқарды. Соңында ол кеңірек көтеріліс ұйымдастыруға тырысқаннан кейін тұтқындалды.

Конго

Бельгиядан тәуелсіздік алғаннан кейін бірнеше күн өткен соң Конго Республикасы әртүрлі саяси топтардың арасындағы тартысқа және шетелдік әрекеттерге ұшырады. Жағдай нашарлаған сайын, Моиз Тшембе 1960 жылғы 11 шілдеде Катанга провинциясының тәуелсіздігін жариялап, оны Катанга мемлекеті деп атады. Альберт Калонжи балуба халқы Конгода қудаланғанын және олардың дәстүрлі Касаи өлкесінде өз мемлекетіне мұқтаж екенін мәлімдеп, көп ұзамай 8 тамызда Оңтүстік Касаи автономиясын жариялады, өзін оның басшысы етіп тағайындады. 1961 жылғы 12 сәуірде Калонжидің әкесіне Мулопе (шамамен "император" немесе "құдай-патша") атағы берілді, бірақ ол дереу ұлының пайдасына "тақтан бас тарды". Бұл қадам Калонжидің партия мүшелері арасында дау тудырып, оның көптеген қолдаушыларын жоғалтты. Одан кейін, Катангаға шабуылға дайындық ретінде Конго үкіметі әскерлері Оңтүстік Касаиға басып кіріп, оны басып алды, ал Калонжи тұтқындалды. Бұл императорлық режим оның биліктен құлауымен аяқталса да, Наполеонның шөбересі Луи Наполеон Бонапарт 1848 жылы Франция президенті болып сайланды. 1852 жылы ол өзін "Император Наполеон III" деп жариялады және 1870 жылы тақтан алынды.

Гаити

1804 жылы Гаитиде генерал-губернатор Жан Жак Дессалин өзін "Император Жак I" деп жариялады. Ол екі жыл басқарды. 1811 жылы президент Генри Кристоф өзін "Патша Генри I" деп жариялады және 1820 жылға дейін басқарды. 1849 жылы президент Фаустин Сулуке өзін "Император Фаустин I" деп жариялады және 1859 жылға дейін басқарды.

Мексика

1822 жылғы 19 мамырда Агустин Косме Дамиан де Итурбиде и Арамбуру Мексика императоры болып жарияланды. Ол Мексиканың тәуелсіздік соғысы кезінде испан армиясында қызмет еткен, бірақ 1820 жылы жақтарын ауыстырып, мексикалық көтерісшілерге қосылған мексикалық генерал еді. 1821 жылы ол Регенттік президенті болып жарияланды. Испания королі Фердинанд VII конституциялық монарх болудан бас тартқан соң, Итурбиде император болып жарияланды. Ол Мексиканы бір жылға жетпеген уақыт бойы басқарды, 1823 жылғы наурыздағы көтеріліс кезінде тақтан бас тартып, эмиграцияға кетті. Ол 1824 жылғы 14 шілдеде Мексикаға оралды және Мексиканың Уақытша үкіметі тарапынан өлім жазасына кесілді. Максимилиан I 1864 жылы Наполеон III-тің көмегімен мексикалық консерваторлар тарапынан император деп жарияланды, ол 1867 жылы құлатылып, өлім жазасына кесілді.

Румыния

Флорин Чиоба өзін бүкіл рома халқының королі деп жариялады. Ол 2013 жылы қайтыс болды.

Филиппин

1823 жылы Филиппиннің Манила қаласында полк капитаны Андрес Новальс көтеріліс ұйымдастырып, өзін "Филиппин императоры" деп жариялады. Бір күннен соң Пампанга және Интрамуростан келген испан әскерлері оны тұтқындады.

Тринад

1893 жылы Наполеон III-нің жанкүйері Джеймс Харден Хики өзін "Тринидад княздығының Джеймс I" деп коронациялады. Екі жыл бойы ол өзінің құқығын орнатуға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады.

Америка Құрама Штаттары

1850 жылы Джеймс Дж. Странг, Жозеф Смиттен кейінгі соңғы күннің қасиеттілері қозғалысының басшысы екенін мәлімдеп, Мичиган штатындағы Бивер аралында өзінің ізбасарларының патшасы деп жариялады. 1850 жылдың 8 шілдесінде оған әсем әрі салтанатты түрде тәж кигізілді. Странг федералдық үкімет тарапынан тағылған мемлекетке қарсы қылмыс айыптарынан қашып, 1856 жылға дейін билік етті, сол жылы оны екі наразы «Странгит» өлтірді. 1859 жылы Сан-Францискодан келген сәтсіз кәсіпкер Джошуа Абрахам Нортон өзін «Америка императоры және Мексиканың қорғаушысы» деп жариялады; ол өмірінің соңына дейін жергілікті мақтанышқа ие болды.

Италия

Себорга княздігі – Италияның солтүстік-батысындағы Лигурия аймағындағы Империя провинциясында орналасқан, Франция шекарасына жақын және Монакодан шамамен алғанда жақын жердегі микроұлт. Княздік Себорга қаласымен қатар өмір сүреді және оның аумағына талап етуде. 1960 жылдардың басында Джорджо Карбоне Себорганың тарихи тәуелсіздігін княздік ретінде қайта орнату идеясын ілгерілетуді бастады. 1963 жылға қарай Себорга халқы осы аргументтерге жеткілікті сенімді болып, Карбонені өздерінің мемлекет басшысы етіп сайлады. Ол содан кейін Себорганың принці, Оның Шабытты Жоғарылығы Джорджо I атағын алды және осы атақты 2009 жылы қайтыс болғанға дейін сақтап қалды. Себорга княздігі – сайланатын монархия, сайлаулар жеті жылда бір рет өткізіледі. Одан кейінгі монарх – 2010 жылдан 2019 жылға дейін билік еткен Принц Марчелло Менегатто (Принц Марчелло I). 2017 жылдың 23 сәуірінде Марчелло тағы жеті жылға қайта сайланды, бірақ 2019 жылы тақтан бас тарды. Нина Менегатто 2019 жылдың 10 қарашасында мемлекет басшысы болып сайланды.

Ұлыбритания

1967 жылы британдық армияның бұрынғы майоры Пэдди Рой Бейтс Саффолк жағалауында орналасқан Маунселл теңіз бекінісі – Роуфс Тауэрін басып алып, оны "Силенд княздығы" деп жариялады. 2012 жылы қайтыс болғаннан кейін "Принц" Пэдди Рой Бейтстің орнын оның ұлы Майкл иеленді.

Канада

Романа Дидуло, филиппин-канад әйел, 2021 жылдың маусым айында "Канаданың құпия патшайымы" екенін мәлімдеді және негізінен оңшыл QAnon жақтастарынан тұратын, Telegram жеделхабар алмасу платформасындағы 17 000 қолданушыдан тұратын, культ сияқты ізбасарларды жинады. Бұл платформа оңшыл және QAnon тұлғалары арасында танымал. Ол және оның ізбасарлары "тоқтату туралы" хаттарды таратып, адамдар мен бизнеске Канаданың COVID-19 шектеулерін сақтауды тоқтатуды талап етті. Telegram-дағы таныстыру видеосында Дидуло өзін "Канада 1-ші" деп аталатын тіркелмеген саяси партияның негізін қалаушысы және басшысы, сондай-ақ "Канаданың, Республиканың мемлекет басшысы және бас қолбасшысы" деп атады. Ол Канаданың нақты мемлекет басшысы, Елизавета II патшайымының құпия түрде өлтірілгенін және оны "президент Трампқа көмектескен адамдар тобы" патшайым етіп тағайындағанын айтты. Бұл QAnon теориясының кең таралған сеніміне сілтеме жасайды. Шындығында, Елизавета II 2022 жылдың 8 қыркүйегінде табиғи себептерден қайтыс болды.