Кіріспе
Zamboanga Sibugay, ресми атауы Zamboanga Sibugay провинциясы (;) – Филиппиннің Минданао аймағындағы Zamboanga түбегінде орналасқан провинция. Оның орталығы Ипил қаласы және солтүстікте Zamboanga del Norte, шығыста Zamboanga del Sur, ал оңтүстік-батыста Zamboanga қаласымен шектеседі. Оңтүстікке қарай Моро шығанағындағы Сибугуэй шығанағы жатыр. Zamboanga Sibugay – Филиппинде құрылған 79-шы провинция, оның аумағы 2001 жылы Zamboanga del Sur провинциясының үшінші округінен бөлініп алынған.
Тарих
Сибугай туралы ең алғашқы жазба испан дін қызметкері Франсиско Комбестің 1667 жылғы «Historia de las islas de Mindanao, Jolo y sus adyacentes» еңбегінде кездеседі. Онда Сибугей өзенінің жағасындағы «Сибугей» ауылы сипатталған. Замбоанга Сибугай бұрын Замбоанга-дель-Сурдың құрамында болған. Замбоанга-дель-Сурды екі жеке провинцияға бөлу әрекеттері 1960-шы жылдарға дейін барып жетеді. Филиппин Конгресінде бірнеше заң жобалары ұсынылды, бірақ олар мақұлдана қойған жоқ. Бұл 1960-шы жылдары басталды, сол кезде Конгресте бірнеше заң жобалары ұсынылды, мысалы, марқұм Виченцо Сагунның No. 17574 заң жобасы, Конгрессмен Белма Кабилаоның HB No. 8546 заң жобасы, Конгрессмен Висенте М. Сериллдің HB No. 341 заң жобасы және парламент мүшелері (Антонио Сениза, Мануэль М. Эспальдон, Хуссиен Лунг, Калби Тупай және министр Ромуло Эспальдон) демеушілік еткен Батасан парламенттік заң жобасы. Осы заң жобаларының барлығы архивтiң қоймасына жіберілді. 1993 жылы «Замбоанга Оксидентал қозғалысы» атты бастама Замбоанга-дель-Сурдың 3-сайлау округіндегі халық арасында жаңа саяси сананы ояртты. Қозғалыс соншалықты күшті болды, 1997 жылдың мамыр айында өткен барнайлық сайлаумен бірге халықтық бастама жүргізілді. Бұл шарада сайлаушылардың көпшілігі жаңа провинция құруға қол қойды. Осыдан кейін Конгрессмен Джордж Т. Хофер HB No. 1311 заң жобасын ұсынды. Ол Конгресте заң жобасын ілгерілетуге және ұсынылып отырған провинцияға Замбоанга Сибугай деген жаңа атау беруге қол жеткізді. Ол Сенатта мақұлдау үшін лобби жасады және жаңа провинция, ақыры, 2000 жылдың 7 қарашасында Президент Жозеф Эстрада қол қойған No. 8973 Республикалық заңымен құрылды. 2001 жылдың 22 ақпанында Р. А. 8973 Замбоанга-дель-Сурдың 44 муниципалитеті мен Пагадиан қаласында өткізілген плебисцит арқылы бекітілді. 2001 жылы Замбоанга-дель-Сур үшінші сайлау округінің өкілі Джордж Хофер тағайындалды және кейіннен оның бірінші губернаторы болып сайланды.
Үкімет
Қазіргі таңда бұрынғы өкіл доктор Дулсе Энн К. Хофер провинцияның әкімі, ал бірінші және екінші округтерден сайланған өкілдер тиісінше Вильтер Палма және Антониета "Тата" Эудела.
География
Замбоанга Сибугай жалпы ауданы 7°48’N 122°40’E координаталарында, Минданао аралының батысындағы Замбоанга түбегінің оңтүстік-орталық бөлігін қамтиды. Солтүстік шекарасында Замбоанга-дель-Норте провинциясының Калауит, Тампилисан және Годод муниципалитеттерімен ортақ шекарасы өтеді. Батысында Сиравай, Сиокон және Балигуян муниципалитеттері, оңтүстігінде Сибугуэй шығанағы, ал шығысында Замбоанга-дель-Сур провинциясының Баёг және Кумаларонг муниципалитеттері орналасқан. Оңтүстік-батыс жағынан Замбоанга қаласымен шектеседі.
Климат
Облыстың климаты орташа қалыпты (климаттық III тип). Жылдық жауын-шашын мөлшері өзгеріп отырады. Температура жыл бойы салыстырмалы түрде жылы және тұрақты, ол аралығында өзгереді. Облыс елдің тайфун белдеуінен тыс жерде орналасқан.
Әкімшілік бөлімшелер
Замбоанга Сибугай 16 муниципалитетке, екі конгресс округіне және 389 барангайға бөлінген. Муниципалитет Аудан Халық саны Тығыздығы Барангай (барлығы) Координаттары км² кв миль /км² /кв миль Алисия 1-ші 36,013 27 Бууг 1-ші 36,634 27 Диплахан 1-ші 32,428 22 Имельда 1-ші 28,018 18 Ипил ^ † 2-ші 74,656 28 Кабасалан 2-ші 44,336 29 Мабуай 1-ші 36,870 18 Малангас 1-ші 33,380 25 Нага 2-ші 38,547 23 Олутанга 1-ші 33,671 19 Паяо 1-ші 31,686 29 Рослер Лим 2-ші 43,646 26 Сиай 2-ші 41,572 29 Талусан 1-ші 29,969 14 Титай 2-ші 49,673 30 Тунгаван 2-ші 42,030 25 Барлығы 669,840 3,481.28 633,129 389 Ескерту: Гульдік белгісіне (*) ие муниципалитет провинцияның ең ірі елді мекенін көрсетеді.
NOTE: Municipality with caret symbol (^) marks the province's largest settlement.
Демография
2020 жылғы санақта Замбоанга Сибугай халқының саны 669 840 адамды құрады. Замбоанга Сибугай тұрғындарының көп бөлігі Себуано және Чавакано тілдерінде сөйлейді. Сонымен қатар, Субанен, Илокано, Магуинданаон және Таусуг сияқты басқа да тілдер қолданылады, одан кейін ағылшын және филиппин тілдері келеді.
The vast majority of the people of Zamboanga Sibugay speak Cebuano and Chavacano. Other languages such as Subanen, Ilocano, Maguindanaon and Tausug, among others, are also spoken, followed by English and Filipino.
Дін
Бұл провинцияның халқының көп бөлігі христиан дінін ұстанады. Рим католиктері – халықтың 60,29% құрайтын басым христиандар тобы. Баптистер, жаңадан дінге кіргендер, Ехоба куәгерлері, Иса Мәсіхтің соңғы күнгі шіркеуі, Iglesia ni Cristo және жетінші күнгі адвентистер сияқты түрлі діни ағымдар да кездеседі. Халықтың шамамен 15,94% мұсылман дінін ұстанады.
Экономика
Алдыңғы қатардағы салалар: жартылай өңделген каучук, күріш және жүгері ұнтақтау, қарапайым тағамдық өнімдерді өңдеу, ағаш және ратаннан жиһаз жасау, құрғатылған балық және кальмарды өңдеу, қолмен дайындалған тағамдық өнімдерді өңдеу. Жаңа өндірістерге бетон бұйымдары, киім-кешек, балауыз және шам фабрикалары, әк өндіру, сондай-ақ үй шаруашылығы және қолөнер өндірістері жатады. Басты егістер: күріш, жүгері, кокос, каучук, жеміс ағаштары, көкөністер, темекі, кофе, какао және түйнек дақылдары. Мал және құс шаруашылығы көбінесе шағын және үй шаруашылығы деңгейінде жүргізіледі. Провинцияның кейбір аймақтарында ірі және шағын көлемде көмір және шағын көлемде құнды металдарды өндіру де жүзеге асырылуда.