Кіріспе

Юта штатының мемлекеттік паркі, Кодахром бассейні – АҚШ-тың Юта штатындағы мемлекеттік парк. Ол теңіз деңгейінен 5800 фут (1768 м) биіктікте, Юта штатының 12-ші бағдарламалық жолынан оңтүстікке қарай 12 миль (19 км) және Брайс каньоны ұлттық паркінен оңтүстік-шығысқа қарай 20 миль (32 км) жерде орналасқан. Оған солтүстіктен Канонвилл қаласынан асфальтталған жолмен, ал оңтүстіктен Пейдж, Аризона аймағынан Канонвиллге дейінгі 400-ші жолмен, құрғақ ауа-райында көптеген көлік түрлерімен баруға болады. Оңтүстіктен Тропикке дейін US 89 және SR 12 арқылы ұзақ, бірақ асфальтталған жол да бар.

Геология

Парктің геологиялық ерекшелігі – құм құбырлары деп аталатын құмтасты шпильдер мен бағаналар, олар жер бетінде басқа еш жерде кездеспейтін сирек құбылыс деп саналады. Кодахром бассейні мемлекеттік саябағындағы бұл құрылымдардың пайда болуына қатысты әртүрлі геологиялық түсіндірмелер бар. Бір түсінік бойынша, бұл аймақ бұрын Йеллоустоун ұлттық паркі сияқты, ыстық бұлақтары мен гейзерлері бар болған, бірақ кейіннен шөгінділермен толып, қатып қалған. Уақыт өте келе, қатып қалған гейзерлерді қоршаған Энтреда құмтасы эрозияға ұшырап, ірі құм құбырларын қалдырған. Саябақта 2-ден 52 метрге дейінгі ұзындықтағы 67 құм құбыры анықталды. Алайда, басқалар бұл құмтасты шпильдердің Плио-Плейстоцен дәуіріндегі тектоникалық белсенділіктің нәтижесінде пайда болған құмтасты интрузиялар екенін болжайды. Бұл гипотезаны растайтын деректерге бағаналардың концентрлі тік сақина тәрізді құрылымы жатады. Онда құмтастың үш тік сақинасы – орталық, ішкі және сыртқы – төмендегі анық шөгінді қабаттарымен сәйкес келеді. Сонымен қатар, Шепардс-пойнттағы екі құрылымның Плейстоцендік жапырақ конгломератымен қиылысуы, сондай-ақ Плейстоцендік өзендік конгломераттар арқылы өтетін басқа интрузиялар, интрузия оқиғасының Плейстоценде болғанын көрсетеді. Өзендік конгломераттар жапырақ конгломератымен қиылысады. Жапырақ конгломераты әдетте күшті сейсмикалық белсенділіктің нәтижесі болады. Бұған қоса, құмтасты шпильдердің сыртқы қабатында 2,5 сантиметрден үлкен, дөңгеленген кластар кездеседі, олар Плейстоцендік өзендік конгломераттардан шыққан. Сонымен қатар, шамамен бір сантиметрден кіші, бұрышты, дөңгеленбеген кластар да табылды, олар құмтастардың арасындағы қызыл сазды тас қабаттарынан алынған. Бұл интрузияланған құрылымдардың жақсы литификацияланғанын көрсетеді. Аймақта құмтасты дикелердің көптігі де байқалады. Шпильдердің құрылымында хаотикалық ағын белгілері жоқ, керісінше, ламинарлық ағын байқалады, бұл ыстық бұлақтарға немесе гейзерлерге тән емес. Сыртқы беті жоғары литификацияланған, бірақ бірнеше миллиметр тереңдікте құмтас өте ылғалды.

Тарих

Парк маңындағы дәлелдер бұл аймақтың алғашқы келушілері – американдықтар болғанын көрсетеді. 20-шы ғасырдың басында Канонвилл және Хенривиллден келген малшылар бұл ойпатті қысқы жайылым ретінде пайдаланған. 1948 жылы National Geographic Society аймақты зерттеп, суретке түсірді, ал нәтижелері 1949 жылғы қыркүйекте National Geographic журналында жарияланды. Олар аймақты Кодахром Флат деп атады, себебі бұл атау жарқын түстерімен танымал Кодак пленкасының тауарлық белгісімен байланысты. 1962 жылы аймақ мемлекеттік саябақ мәртебесін алды. Кодак фирмасының Кодахром атауын пайдаланғаны үшін жазаланбас үшін алаңдағандықтан, атау Chimney Rock State Park деп өзгертілді, бірақ бірнеше жылдан кейін Кодак фирмасының рұқсатымен Кодахром бассейні деп қайта аталды. (2019 жылы) және Балерина гейзері де бар. Саябақта жарық ластануы аз болғандықтан, жұлдыздарды қарау өте танымал. Гросвенор аркасы – бұл күрделі екі арка, ол саябақтың оңтүстік-шығысында, Grand Staircase–Escalante ұлттық монументінде орналасқан және көптеген келушілердің сүйікті орны. Кодахром бассейні мемлекеттік саябағында 55 кемпинг орны бар, оның екеуі топтық кемпингтерге арналған, сонымен қатар душпен жабдықталған. Кемпингтерді Reserve America арқылы брондауға болады. Саябақтың ішінде екі қарапайым жатақхана да бар, оларды саябақ басқарады. Саябақ және оның төңірегіндегі жабайы аймақтарда атпен саяхаттауға да мүмкіндік бар.

Климат

Кодахром бассейні мемлекеттік паркі суық, жартылай құрғақ климатқа (Köppen: BSk) ие, қыстары суық, жаздары жылыдан ыстыққа дейін, ал жыл бойы күндізгі температура айырмасы зор.