Кіріспе

Нью-Йорк қаласындағы тәуелсіз кітап дүкені

Strand Bookstore – Нью-Йорк қаласындағы Манхэттеннің Ист-Виллидж ауданында, Ист 12-ші көше мен Бродвей көшесінің қиылысында, 828 Бродвей мекенжайында орналасқан тәуелсіз кітап дүкені. Юнион-скверден оңтүстікке қарай екі блок қашықтықта жатыр. Негізгі орнынан басқа, Колумбус авенюінің жоғарғы батыс жағында, 81-ші және 82-ші көшелер арасында тағы бір дүкені бар, сондай-ақ Централ Паркте және Таймс-скверде киосктары, ал Мойнхен пойыз вокзалында таңдаулы кітаптар қойылған сөресі бар. Компанияның ұраны – "18 Miles Of Books" ("18 миль кітап"), ол стикерлерде, футболкаларда және басқа да тауарларда көрсетілген. 2016 жылы The New York Times газеті Strand Bookstore-ды "қаланың тәуелсіз кітап дүкендерінің сөзсіз королі" деп атады. Көптеген белгілі Нью-Йорк суретшілері осы дүкенде жұмыс істеген, соның ішінде 1970-ші жылдардың рок музыканттары: Патти Смит – ол бұл тәжірибе ұнамағанын айтты, себебі ол "өте жылы болған жоқ" – және Том Верлейн, ол дүкеннің сыртында тұрған арзан кітап тізімдерін ұнататын. Басқа да танымал қызметкерлер: Ричард Хелл, Сэм Шепард, Мэри Гейтскилл, Берт Бриттон, Люси Санте, Марвин Мондлин, Кен Шлесс және Томас Уэзерли-младший. Strand Bookstore 35 жылдан бері кәсіподақпен жұмыс істеп келеді. 2012 жылдың 5 сәуірінде дүкеннің кәсіподақ ұйымдасқан жұмысшылары жаңа келісімшартты қабылдаудан бас тартты; ал 2012 жылдың 15 маусымында жұмысшылар жаңа келісімшартты бекітті. Негізгі дүкен мен Централ Парктегі киосктан басқа, 1980 жылдары "Strand Book Annex" деп аталатын қосымша орын ашылды, ол бастапқыда Оңтүстік көше портындағы Фронт көшесінде орналасқан. 1996 жылы ол Қаржы ауданындағы Фултон және Голд көшелеріне көшірілді, бірақ 2008 жылдың 22 қыркүйегінде жалға бағасының өсуіне байланысты жабылды. 2013 жылы Флатирон ауданында филиал ашылды, ал 2016 жылы Таймс-скверде жазғы киоск ашылды. 2005 жылы негізгі дүкенде ірі масштабты жөндеу және кеңейту жұмыстары жүргізілді, нәтижесінде лифт, кондиционер қосылды және сатып алушыларға ыңғайлы болу үшін қабаттар қайта ұйымдастырылды. Сондай-ақ, арзан бағамен жаңа кітаптар мен кітап емес тауарлар сату басталды.

Тарих

Бенджамин Басс 17 жасында Литвадан АҚШ-қа көшіп келген. Ол Астор-плейс пен Юнион-сквер арасындағы Төртінші даңғылдағы қолданған кітаптар ауданына тап болғанға дейін хабаршы, сатушы және метро құрылысында жұмыс істеген. Оның алғашқы кітап дүкені Грин көшесіне жақын Сегізінші көшедегі «Пеликан» кітап дүкені болды. Алайда, дүкен сәтті болмады, ал Басс 1930 жылдары Ұлы депрессияға және 1950 жылдары жалға бағасының өсуіне байланысты жабыла бастады. Бенджамин Басс 1978 жылы қайтыс болды. – 1956 жылы ол бизнесті өз қолына алды және келесі жылы дүкенді Шығыс 12-ші көше мен Бродвей бұрышындағы қазіргі орнына көшірді. 16 жасында ол телефон арқылы түсетін тапсырыстарды қабылдай бастады, кассада жұмыс істеді және Central Park-тағы дүкеннің киосктарын басқарды. Висконсин университетінен MBA-ны алғаннан кейін және Exxon компаниясында қысқа уақыт жұмыс істеген соң, ол Нью-Йоркке қайтып, «The Strand» кітап дүкенінде әкесі үшін жұмыс істеді. Ол 2005 жылы дүкеннің ірі масштабты жөндеу және кеңейту жұмыстарын жетекшілік етті, сондай-ақ «The Strand» кітап дүкенінің ресми тауарларын – футболкалар мен сөмкелерді енгізуді қадағалады, олар қазір бизнестің кірісінің 15% астамын құрайды. Вайден 2017 жылдың қарашасында әкесі зейнеткерлікке шыққанда дүкеннің тең иесі атанды. 2018 жылдың қаңтар айында әкесі қайтыс болғаннан кейін ол дүкеннің жалғыз иесіне айналды. Ол оны Портлендке «Powell's Books» кітап дүкенін көруге барған сапарында кездестірді. 2021 жылдың 22 желтоқсанында 1978 жылдан бері «The Strand» кітап дүкенінде жұмыс істеген және ең ұзақ қызмет еткен кітап сатушы Бен МакФолл үйінде құлап қайтыс болды. МакФолл «The Strand» кітап дүкенінің басқаруында ресми лауазымға ие болған жоқ, бірақ дүкеннің толық бөлімін – көркем әдебиет бөлімін жеке бақылауға алған жалғыз қызметкер және жеке пайдалануына арналған үстелісі бар жалғыз адам еді. Вайден МакФоллды «The Strand-тың жүрегі» деп атады.

Белгілеуге қарсы күрес

2018 жылдың желтоқсан айында Нью-Йорк қаласының ескерткіштерді сақтау комиссиясы The Strand дүкенін қалалық ескерткіш деп тану мәселесі бойынша тыңдау өткізді. Иесі Нэнси Басс Уайден бұл шешімге қарсылық білдіріп, тануға қарсы белсенді науқан жүргізді. Ол жоспарлаған жөндеулерге қатысты нормативтік бұрылыстар мен бизнесті жүргізудің қымбаттауын тәуелсіз бизнесін ашуға кедергі келтіретін факторлар ретінде көрсетті; сондай-ақ, ол өз дүкеніне қарағанда Нью-Йорктегі Amazon HQ2-ге көрсетілген көңілді салыстырып, "Маған ақша да, салық жеңілдігі де керек емес, жай ғана маған тиіспеңдер" деді. Комиссия 11 маусымда ғимаратты ескерткіш ретінде бекітуге дауыс берді, бұл ретте "жақсы басқарудың арқасында көптеген ғимараттар сақталды" деді. Бұл шешімге қарсы Нью-Йорк қалалық кеңесіне шағымдануға болады.