Кіріспе
Пара алу – мемлекеттік немесе заңды міндеті бар лауазым иесінің немесе басқа адамның әрекеттеріне ықпал ету үшін кез келген құнды нәрсені ұсыну, беру, қабылдау немесе талап ету, сондай-ақ сол адамды өзінің міндеттеріне және адалдық пен ізгілік қағидаларына қайшы келетін іс-әрекеттерге итермелеу. Мемлекеттік органдардың жұмысына қатысты, пара беру – «Мемлекеттік қызмет үшін құндылықты жемқорлық жолмен сұрау, қабылдау немесе беру» болып табылады. "Bung" – британ тілінде пара деген сөз. Егер сыйлықтар ақша немесе басқа да құнды заттар болса, олар барлық адамға тең мүмкіндікпен қолжетімді болғанда және адал емес мақсаттарда болмағанда, пара болып есептелмейді. Барлық сатып алушыларға жеңілдіктер немесе ақшаны қайтару ұсыну – заңды жеңілдік болып саналады және пара емес. Мысалы, электр тарифтерін реттеуге қатысатын Коммуналдық қызметтер комиссиясының қызметкері, егер осы жеңілдік басқа тұрғын үй электр тұтынушыларына да қолжетімді болса, электр энергиясының құнын төмендететін жеңілдікті қабылдауы заңды. Алайда, электр компаниясының тарифтерді көтеру туралы өтініштерін жағымды бағалау үшін сол қызметкерге арнайы жеңілдік беру пара болып есептеледі. Пара – бұл заңсыз немесе әдепсіз сыйлық немесе оны алған адамның мінез-құлқына әсер ету мақсатымен жасалған лоббилік әрекет. Ол ақша, тауар, іс-әрекетке құқық, мүлік, жеңілдік, артықшылық, табыс, құнды заттар, пайда немесе ресми немесе қоғамдық лауазымдағы адамның әрекетіне, дауысына немесе ықпалына ықпал ету немесе оны қозғау үшін жасалған уәде болуы мүмкін. Біріккен Ұлттар Ұйымының Тұрақты даму мақсатының 16-сы – бейбітшілік, әділдік және күшті институттарды қамтамасыз етуге бағытталған халықаралық күш-жігердің бір бөлігі ретінде, барлық түрдегі сыбайлас жемқорлықты және пара беруді едәуір төмендетуді көздейді. Қоғам көбінесе ұзақ мерзімді оң немесе теріс салдарларды әкелетін өзгерістерден өтеді. Пара беру де осыған ұқсас жағдайға жатады, ол қоғамдық нормаларға, сондай-ақ саудаға теріс әсер етеді. Зерттеушілер пара беру әлеуметтік норманың бір бөлігіне айналған кезде, түрлі елдердегі әртүрлі қоғамдардың болуына байланысты, пара берумен күресу үшін бір ғана тәсіл жеткіліксіз екенін анықтады. Егер бір елде қатаң жазалау тиімді болса, бұл міндетті түрде басқа елде де пара беруді болдырмау үшін жұмыс істейді дегенді білдірмейді.
Bribery is the offering, giving, receiving, or soliciting of any item of value to influence the actions of an official, or other person, in charge of a public or legal duty and to incline the individual to act contrary to their duty and the known rules of honesty and integrity. With regard to governmental operations, essentially, bribery is "Corrupt solicitation, acceptance, or transfer of value in exchange for official action." Bung is British slang for a bribe. Gifts of money or other items of value that are otherwise available to everyone on an equivalent basis, and not for dishonest purposes, are not bribery. Offering a discount or a refund to all purchasers is a legal rebate and is not bribery. For example, it is legal for an employee of a Public Utilities Commission involved in electric rate regulation to accept a rebate on electric service that reduces their cost of electricity, when the rebate is available to other residential electric customers. However, giving a discount specifically to that employee to influence them to look favorably on the electric utility's rate increase applications would be considered bribery. A bribe is an illegal or unethical gift or lobbying effort bestowed to influence the recipient's conduct. It may be money, goods, rights in action, property, preferment, privilege, emolument, objects of value, advantage, or merely a promise to induce or influence the action, vote, or influence of a person in an official or public capacity. The United Nations Sustainable Development Goal 16 has a target to substantially reduce corruption and bribery of all forms as part of an international effort aimed at ensuring peace, justice, and strong institutions. Society often goes through changes that bring long lasting positive or negative complications. Similar has been the case with bribery, which brought negative changes to societal norms as well as to trade. The researchers found that when bribery becomes part of social norms, one approach is not enough to tackle bribery due to the existence of different societies in different countries. If severe punishment works in one country, it doesn't necessarily mean that severe punishment would work in another country to prevent bribery.
Нысандар
Төлемдердің немесе қызметтердің көптеген түрлері әділ немесе әділетсіз түрде пара ретінде қарастырылуы мүмкін: сыйлық, сыйлық, жұбату, жеңілдік, қосымша пайда, жеңілдік, алынбаған айыппұл/ билет, тегін тамақ, тегін жарнама, тегін саяхат, тегін билеттер, артықшылықтық келісім, қайтару/қайтарым, қаржыландыру, заттың немесе мүліктің құнынан артық сату, тиімді келісімшарт, қайырымдылық, сайлау науқанына қаржылық көмек, қаржы жинау, демеушілік/ қолдау, жоғары жалақылы жұмыс, акциялар, құпия комиссия немесе мансапты көтеру (қызметтік/дәрежелік өсім). Пара алу мәселесін қарастырғанда, әлеуметтік және мәдени нормалардың айырмашылықтарын ескеру қажет. Ақшалай операциялардың орындылығына қатысты үміттер әр жерде әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, кейбір елдерде саяси науқандарға ақшалай үлеске қосу пара берудің қылмыстық құрамы болып саналады, ал АҚШ-та, сайлау заңнамасына сәйкес келген жағдайда, заңды болып табылады. Мысалы, кейбір қоғамдарда сыйлық беру пара беру деп есептеледі, ал басқаларында бұл екі ұғым бір-бірімен алмастырылмайды. Испан тілінде сөйлейтін елдерде пара беру "мордида" (сөзбе-сөз "шақу") деп аталады. Араб елдерінде пара беруге "бакшиш" (сыйлық, сыйлық немесе рахмет) немесе "шай" (сөзбе-сөз "шай") деп атаулары бар. Француз тілінде сөйлейтін елдер көбінесе "dessous de table" ("үстел астындағы" комиссиялар), "pot de vin" (сөзбе-сөз "шарап құмырасы") немесе "commission occulte" ("құпия комиссия" немесе "қайтару") сияқты сөздерді қолданады. Соңғы екі сөздің теріс коннотациясы болғанымен, "dessous de table" сөзі көбінесе қалыпты бизнес тәжірибесі ретінде түсініледі. Немец тілінде бұл термин Schmiergeld ("майлау ақшасы") деп аталады. Қылмыс екі негізгі санатқа бөлінеді: біріншісі, билікке ие болған адам төлем арқылы оны әділетсіз пайдалануға итермеленеді; екіншісі, билік оны бере алатын адамдардың қолдауын сатып алу арқылы қол жеткізіледі. Сондай-ақ, пара беруші қуатты рөлде болуы және мәмілені бақылауы мүмкін; немесе басқа жағдайларда пара беруші адамнан тиімді түрде алынуы мүмкін, бірақ бұл шантаж ретінде белгілі. Пара берудің түрлері көп. Мысалы, жүргізуші полицейге жол ережесін бұзғаны үшін айыппұл жазбау үшін пара беруі мүмкін, ал құжаттар немесе коммуналдық қызметтерге қосылуды іздейтін азамат қызметкерге қызметті жылдамдату үшін пара беруі мүмкін. Пара беру құпия комиссия түрінде де болуы мүмкін, яғни агенттің жұмысы барысында, басшылығының білмеуімен алатын пайдасы. Бұл үшін көптеген эвфемизмдер бар (комиссия, тәттілеу, қайтару және т.б.). Пара берушілер мен пара алушылар да көп, бірақ олардың ортақ белгісі – пара беруге қаржылық мүмкіндік. 2007 жылы параның құны бүкіл әлем бойынша шамамен бір триллион долларға бағаланған. Саяси жемқорлыққа арналған беттерде көрсетілгендей, соңғы жылдары халықаралық қауымдастық елдерді белсенді және пассивті пара беруді жеке қылмыстар ретінде қарастырып, айыптауға ынталандыруға күш жұмсады. Заң тұрғысынан алғанда, белсенді пара беру, мысалы, кез келген адамның тікелей немесе жанама түрде, өзі үшін немесе басқа біреу үшін, кез келген мемлекеттік қызметкерге, оның функцияларын орындау кезінде әрекет етуіне немесе әрекет етуден бас тартуына ықпал ету үшін артықшылық беруі, ұсынуы немесе беруі ретінде анықталады (Еуропа Кеңесінің жемқорлыққа қарсы қылмыстық құқық конвенциясының (ETS 173) 2-бабы). Пассивті пара беруді мемлекеттік қызметкердің өзі үшін немесе басқа біреу үшін кез келген артықшылықты тікелей немесе жанама түрде сұрауы немесе алуы, немесе осындай артықшылықты ұсынуды немесе уәде беруді қабылдауы, өз функцияларын орындау кезінде әрекет етуіне немесе әрекет етуден бас тартуы ретінде анықтауға болады (Жемқорлыққа қарсы қылмыстық құқық конвенциясының 3-бабы (ETS 173)). Бұл ажыратудың мақсаты – сыбайлас жемқорлық келісімнің бастапқы қадамдарын (ұсыну, уәде беру, артықшылық сұрау) қылмыс ретінде қарастыру және осылайша пара беруге қатысты қатаң позицияны көрсету. Бұдан басқа, мұндай ажырату пара беру қылмыстарын тергеуді жеңілдетеді, өйткені екі тараптың (пара беруші және пара алушы) сыбайлас жемқорлық туралы келісімге келгенін дәлелдеу өте қиын болуы мүмкін. Сонымен қатар, мұндай ресми келісім көбінесе болмайды, тек өзара түсіністік болады, мысалы, муниципалитетте құрылыс рұқсатын алу үшін шешім қабылдаушыға оң шешім алу үшін "ақы" төлеу керек екені жалпыға мәлім. Пара алу фактісін зерттегенде, ең алдымен, кез келген әрекеттің әртүрлі факторларға тәуелді екенін түсіну қажет; сонымен қатар, барлық факторлар өзара байланысты. Мысалы, пара алушының мақсаты ашкөздік екенін айту дұрыс емес, егер пара алушының ашкөздігіне себеп болған факторларды зертпесе. Көбінесе, пара алушының мақсаты ашкөздік болса, тек оның негізгі (физиологиялық) қажеттіліктерін қанағаттандыруға тырысқан жағдайда ғана шектелуге болады. Бірақ егер ақша психологиялық қажеттіліктерді қанағаттандыруға қолданылса, пара алудың терең себептерін іздеу қажет.
Үкімет
Ашық транзакцияларды жеңілдету үшін төлемдер жасалғанда белгісіз жағдай туындауы мүмкін. АҚШ заңдары шетелдік үкіметтердің келісімшарттар беруі үшін бизнестің төлем жасау мүмкіндігін шектеуде ерекше қатаң; алайда, Шетелдік сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңда "жеңілдету төлемдеріне" ерекшелік қарастырылған; қарапайым тілмен айтқанда, бұл заң бойынша лауазымды тұлғаларға олар заң бойынша міндетті түрде орындауға тиіс әрекеттерді орындау үшін төлем жасауға рұқсат етіледі, бірақ мұндай төлем болмаған жағдайда олар орындауды кейінге қалдыруы мүмкін. Кейбір елдерде мұндай практика қалыпты құбылыс болып табылады, көбінесе дамып келе жатқан елдердің мемлекеттік қызметкерлерге лайықты жалақы төлеуге қажетті салық жүйесінің болмауынан туындайды. Дегенмен, көптеген экономистер парақорлықты жамандық деп санайды, себебі ол пайда табуға бағытталған әрекеттерді ынталандырады. Парақорлық тұрмыс салтына айналған мемлекет – клептократия. Жақындағы зерттеулер парақорлықтың саяси салдарлары болуы мүмкін екенін көрсетеді, себебі пара сұралған азаматтар өз елдерімен, аймақтарымен және/немесе тайпалық бірлестіктерімен байланысын үзуге бейім.
Салықтық режим
Параның салықтық мәртебесі үкіметтер үшін маңызды мәселе, себебі мемлекеттік қызметкерлерге пара беру демократиялық процеске кедергі келтіреді және тиімді басқаруға нұқсан келтіруі мүмкін. Кейбір елдерде мұндай паралар салықтан шегерілетін төлемдер деп есептеледі. Алайда, 1996 жылы пара беруді тоқтату мақсатында Экономикалық Ынтымақтастық және Даму Ұйымы (ЭЫДҰ) Кеңесі мүше елдерге шетелдік лауазымды тұлғаларға берілген параны салықтан шегеруге рұқсат бермеуді ұсынды. Бұдан кейін Сыбайлас жемқорлыққа қарсы конвенцияға қол қойылды. Осы уақыттан бері конвенцияға қол қойған ЭЫДҰ елдерінің көпшілігі осы ұсынымға сәйкес салық саясатын қайта қарады, ал кейбіреулері кез келген лауазымды тұлғаға төленген параға қатысты шараларды кеңейтті, бұл үкімет қызметінде пара беруге төзбеушілік танытылатынын көрсетеді. Кез келген заңсыз әрекеттен, мысалы парадан алынған ақшалай пайда, әдетте салық салынатын табысқа жатады. Дегенмен, ол қылмыстық құлық болғандықтан, кейбір үкіметтер оны табыс ретінде қабылдаудан бас тартуы мүмкін, себебі бұл олардың осы әрекетке қатысқандығын білдіруі мүмкін.
Түрлі елдерде пара алу
Папуа-Жаңа Гвинеяда жүргізілген зерттеулер сыбайлас жемқорлықтың басты себебі ретінде мәдени нормаларды көрсетеді. ПНГ-да пара беру мемлекеттік қызметтерді іске асырудың кең таралған тәсілі болып табылады. Ресейде жүргізілген зерттеулер кәсіби заңгерлер мен мемлекеттік қызметкерлердің пікірінше, "пара беру – маргиналды әлеуметтік құбылыс" екенін көрсетеді. Ұйым өкілі Шұбхам Каушик "қаржыландыру мәселелеріне байланысты сауалнаманы тоқтатуға және біздің адвокаттық мақсаттарымызға сәйкес келетін мәселелерге назар аударуға шешім қабылдадық" деді.
Сауда
Зерттеушілердің пікірінше, пара елдің сауда жүйесіне зор әсер етеді. Зерттеудің негізгі қорытындылары елдің экспорт жүйесіне пара енген кезде екі мүмкін салдарды көрсетеді. Американдық медицина қауымдастығы индустриядан түсетін сыйлықтарға қатысты этикалық ережелерді жариялады, онда дәрігерлер өз рецепт тағайындау практикасына байланысты сыйлықтарды қабылдамауы керек деп айтылған. Күдікті жағдайларға медициналық конвенцияларға саяхат үшін берілетін гранттар жатады, олар бірден туристік сапарға айналады. Тіс дәрігерлері көбінесе тіс пастасы сияқты үйде тіс күтіміне арналған өнімдердің үлгілерін алады, олардың құны шамалы; қызығы, телеарнадағы жарнамаларда тіс дәрігерлері осы үлгілерді алатындарын, бірақ демеушінің өнімін пайдалану үшін ақы төлейтіндерін айтады. Мемлекеттік субсидия немесе ұлттық қаржыландырылатын денсаулық сақтау жүйесі бар және медициналық қызметкерлерге жалақысы аз төленетін елдерде пациенттер қалыпты медициналық көмек алу үшін пара беруі мүмкін. Мысалы, бұрынғы коммунистік елдерде, бұрынғы Шығыс блогында дәрігерлер мен медбикелерге мемлекеттік емес денсаулық сақтау саласындағы қызметтері үшін қымбат сыйлықтар беру қалыпты жағдай.
Саясат
Саясаткерлер сайлауалды кампанияларға, сондай-ақ ықпалды корпорациялардан, ұйымдардан немесе жеке тұлғалардан осы партиялардың мүддесін қорғау үшін немесе тиімді саясатты күту ниетімен қаржылық көмек алады. Бұл АҚШ-та заңсыз емес және сайлау науқанын қаржыландырудың маңызды бөлігі болып табылады, бірақ кейде "ақша айналымы" деп те аталады. Дегенмен, көптеген еуропалық елдерде саясаткердің өзі қазіргі уақытта (немесе сайлауға түскен жағдайда) реттейтін салаға жататын корпорациядан ақша алуы қылмыстық құқық бұзушылық болып есептеледі, мысалы, Ұлыбританиядағы "Сұрақтар үшін ақша" және "Құрмет үшін ақша" ісілері. Бұл демократиялардағы күңгірт аймақ – "айналмалы есік" құбылысы, онда саясаткерлер саяси мансабынан кеткеннен кейін, олардың қызметінде болған кезде реттеген корпорацияларынан жоғары жалақымен, көбінесе кеңесші қызметтерге шақырылады. Бұл корпорацияға пайдалы заңнама қабылдау үшін жасалған мүдделер қақтығысы болып табылады. Мұндай пара беру фактілеріне қатысты сот шешімдері алу үшін нақты дәлелдер, пара алған адамның нақты әрекетімен байланысты нақты сома қажет. Мұндай дәлелдер көбінесе жасырын агенттердің көмегімен алынады, себебі өзара байланыстың болуын дәлелдеу қиын болуы мүмкін. Сондай-ақ, ықпал ету және саяси жемқорлық туралы да қараңыз. Жақындағы мәліметтер көрсетіп тұрғандай, пара талап ету азаматтардың саяси процеске деген сенімі мен қатысуын нашарлауы мүмкін.
Спорттық сыбайлас жемқорлық
Спорттық жарыстарда белгілі бір нәтижеге қол жеткізу үшін төрешілерге және бағалаушыларға ақша, сыйлық немесе басқа да ілеспе беруі мүмкін. Осындай парақорлықтың спорттағы мәшһүр мысалы – 2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының фигуралы сырғанау дауы, онда жұптық сырғанаудан француз төрешісі, мұз биінде француз спортшыларына басымдық алу үшін ресейлік спортшыларға дауыс берген. Бұдан өзге, қалалар спорт командаларын немесе тіпті жарыстарды өздеріне тарту үшін пара ұсынуы мүмкін, бұл 2002 жылғы Қысқы Олимпиадада орын алған. Қалалардың стадиондар, салық жеңілдіктері және лицензиялық келісімдер арқылы бір-бірімен бәсекелесіп, жарыстарды өткізуге ұмтылуы кең таралған.
Алдын алу
Зерттеулер көрсеткендей, мемлекеттік қызметкерлердің пара алуға ұшырауына жол бермеу үшін үкімет оларға арналған оқу бағдарламаларын енгізуі керек. Сондай-ақ, парақорлыққа қарсы бағдарламалар білім беру жүйесіне интеграциялануы тиіс. Халықаралық стандарттау ұйымы 2016 жылы парақорлыққа қарсы халықаралық басқару жүйесі стандартын енгізді. Соңғы жылдары елдер арасында құқық қорғау саласындағы ынтымақтастық артты. АҚШ заң кодексінің 18-тарауы, 201-бабы – Мемлекеттік қызметкерлерге және куәгерлерге пара беру бойынша заң, мемлекеттік қызметкерге кез келген құндылықты уәде етуді, беруді немесе ұсынуды қатаң түрде тыйым салады. Мемлекеттік қызметкер деп мемлекеттік немесе сайланған лауазымды тұлғаны айтуға болады. Заңның тағы бір талабы – заңдық істе куәгердің жауабын өзгертуге бағытталған ұсыныс, беру немесе мәжбүрлеу әрекеттерін айыптау.
Кәсіпорындар
Алдын алу бағдарламалары тиісті түрде жоспарланып, халықаралық стандарттарға сай болуы керек. Бағдарламаға құрмет көрсетуді қамтамасыз ету үшін, қызметкерлер немесе бизнес серіктестер тарапынан болсын, сыртқы тексеру қажет. Сыртқы тексеру процестерінде, халықаралық сауда-саттық операцияларында шетелдік мемлекеттік лауазым иелеріне пара беруді одан әрі жою жөніндегі Кеңес, 2-қосымша сияқты халықаралық жақсы тәжірибелер, бағдарламаның жұмыс істейтінін және халықаралық стандарттарға сәйкес келетінін бағалау және қамтамасыз ету үшін қолданылады. Кәсіпорындардың пара алуды болдырмау бағдарламаларын сырттан тексерудің тағы бір себебі – жемқорлықты алдын алу үшін барлық мүмкіндіктер пайдаланылғанын растау үшін дәлелдер ұсыну мүмкіндігі болып табылады. Компаниялар жемқорлықтың болмағанына кепілдік бере алмайды, бірақ оны болдырмау үшін бар күштерін салғанын дәлелдей алады. АҚШ заңнамасында жеке және коммерциялық пара берудің кез келген түрін тыйым салатын немесе реттейтін федералды заң жоқ. Бірақ прокурорлар қолданыстағы заңдарды пайдаланып, пара беру фактісі бойынша адамдарды соттауға мүмкіндік алады. 18-тараудың 1346-бабын прокурорлар «басқа біреуді адал қызмет көрсетуге құқығынан айыру мақсатындағы схема немесе әрекеттер» үшін соттау үшін пайдалана алады. Прокурорлар жеке компания қызметкерлерін сенімгерлік міндеттерін бұзғаны және адал қызмет көрсету бойынша алаяқтық арқылы пара алғаны үшін сәтті соттады. Халықаралық бизнесте пара беру фактісі бойынша да іс жүргізілген. Әділет министрлігі 1952 жылғы 18 АҚШ кодексінің Саяхат туралы заңын пара беруді қудалау үшін пайдаланған. Саяхат туралы заңға сәйкес, «мемлекетаралық немесе шетелдік саудада поштаны немесе кез келген құралды» «заңсыз қызметті ілгерілету, басқару, құру, жүзеге асыру немесе оған көмектесу» мақсатымен пайдалану заңға қайшы. Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының бұрынғы президенті (2013-2014) және Тұрақты даму мақсаттарының (ТДМ) негізгі келіссөзшісі Джон Уильям Аш 2015 жылдың 6 қазанында тұтқындалып, Макао казиносы мен жылжымайтын мүлік иесі Нг Лап Сенгтен пара алғаны туралы қылмыстық шағым бойынша тағы бес адаммен бірге айыпталды. Пәкістандық крикетшілер Мұхаммед Асиф, Мұхаммед Әмір және Салман Батт Англияға қарсы ойында топсыз доп беру үшін пара алғаны үшін айыпталды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ардагері, Калифорнияның 50-ші округінен АҚШ Өкілдер палатасының бұрынғы республикалық мүшесі Дьюк Каннингэм 2004 жылы кем дегенде 2,4 миллион доллар пара алғаны үшін кінәсін мойындағаннан кейін орнынан кетті. Джеральд Гарсон, Нью-Йорк Жоғарғы сотының бұрынғы судьясы, ажырасу ісінің нәтижесін өзгерту үшін пара алғаны үшін сотталды. Эндрю Хиншоу, республикашыл, Калифорнияның 40-шы округінің бұрынғы конгрессмені, пара алғаны үшін сотталды. Джон Дженрет, демократ, Оңтүстік Каролинаның 6-шы округінің бұрынғы конгрессмені, ФБР-дің «Абскам» операциясы аясында пара алғаны үшін сотталды. Киім сатушы Ральф Лорен кедендік тексеруден және құжаттарды рәсімдеуден қашу үшін шетелдік лауазым иелеріне заңсыз төлемдер жасап, сыйлықтар бергені үшін кінәлі деп танылды. Оңтүстік Кореяның бұрынғы президенті Ли Мён Бак Samsung компаниясының төрағасы Ли Кун Хиге президенттік кешірім беру үшін Samsung компаниясынан 6 миллион долларға жуық пара алғаны үшін кінәлі деп танылды. Дональд "Буз" Лукенс, республикашыл, Огайоның 8-ші округінің бұрынғы конгрессмені, кәмелетке толмағандарға қатысты құқық бұзушылық жасады және пара алу мен сөз байласу үшін сотталды. Мартин Томас Мантон, АҚШ-тың бұрынғы федералды судьясы, пара алғаны үшін сотталды. Рик Рензи, республикашыл, Аризонаның 1-ші округінің бұрынғы конгрессмені, телекоммуникациялық алаяқтық, сөз байласу, қорқыту, рэкет және ақшаны жылысу сияқты 17 қылмыс бойынша кінәлі деп танылды. Тангентополи (итальян тілінде «салақаптар қаласы») – 1990 жылдардың басында Италиядағы үлкен пара алу жанжалы, ол «Таза қолдар» тергеулері кезінде ашылғаннан кейін саяси партиялардың бүкіл жүйесін құлатты. Бір кезде парламент мүшелерінің шамамен жартысы тергеуге алынды. Демократ, Массачусетс штатының бұрынғы сенаторы Диан Вилкерсон сегіз рет шантажға тырысқаны үшін кінәлі деп танылды. Огайо штатының бұрынғы спикері Ларри Хаусхолдер 2023 жылдың 24 қаңтарында Огайо тарихындағы ең ірі пара алу жанжалына қатысқандығы үшін сотта болды. Прокурорлар оны FirstEnergy компаниясына 60 миллион доллар пара алғаны үшін айыптады.