Клептократия – мемлекеттік жемқорлық, билікті жеке мүдде үшін пайдалану. Қаржыны жымқыру, пара алу, заңсыз байыу туралы біліңіз. Клептократия дегеніміз не?
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үкімет нысаны – мемлекеттік немесе мемлекеттік санкцияланған сыбайлас жемқорлық пен ұрлықтың жүйелі түрі үшін қолданылатын термин.
Form of government
the term for systematic corruption and thievery by the state or state sanctioned corruption
Клептократия (грек тілінен: κλέπτης – "ұры", немесе κλέπτω – "ұрлаймын", және κρατία – κράτος сөзінен – "билік, үкімшілік"), сондай-ақ ұрылық ретінде де танылады, – бұл жемқор басшылары (клептократтар) билікке иелік ететін халықтың және жердің байлығын жымқыру үшін саяси билікті пайдаланатын үкімет. Бұл әдетте мемлекеттік қаражатты ұрлау немесе дұрыс пайдаланбау арқылы, халықтың мүддесіне қарсы жасалады. Саяси негіздегі әлеуметтік-экономикалық ұрлықтың бір ерекшелігі – заңсыз иемденуді түсіндіру немесе кешірім сұрау, сондай-ақ қылмыскерлерге қарсы заңдық шаралар қолданылмайды. Клептократия плутократиядан (ең байлардың билігі) және олигархиядан (кішкентай элитаның билігі) өзгеше. Клептократияда жемқор саясатшылар заңнан тыс, пара алу, лоббистер мен корпорациялардан арнайы жеңілдіктер алу арқылы немесе мемлекеттік қаражатты өздеріне және жақындарына бағыттап байып алады. Сонымен қатар, клептократтар билікті жоғалтуы мүмкін деген күдікпен пайдасының көп бөлігін шетелге шығарып жібереді.
Kleptocracy (from Greek κλέπτης , "thief", or κλέπτω , "I steal", and κρατία from κράτος , "power, rule"), also referred to as thievocracy, is a government whose corrupt leaders (kleptocrats) use political power to expropriate the wealth of the people and land they govern, typically by embezzling or misappropriating government funds at the expense of the wider population. One feature of political based socioeconomic thievery is that there is often no public announcement explaining or apologizing for misappropriations, nor any legal charges or punishment levied against the offenders. Kleptocracy is different from plutocracy (rule by the richest) and oligarchy (rule by a small elite). In a kleptocracy, corrupt politicians enrich themselves secretly outside the rule of law, through kickbacks, bribes, and special favors from lobbyists and corporations, or they simply direct state funds to themselves and their associates. Also, kleptocrats often export much of their profits to foreign nations in anticipation of losing power.
Сипаттамалары
Клептократиялар көбінесе диктатуралармен, олигархиялармен, әскери хунталармен немесе сыртқы бақылау мүмкін емес немесе жоқ автократиялық және жеқпарлық үкіметтердің басқа түрлерімен байланысты. Олар сондай-ақ достық капитализммен либералды демократияларда да кездеседі. Мұндай бақылаудың болмауы клептократиялық шенеуніктердің мемлекеттік қаражатты жеткізуді де, оларды бөлуді де бақылау мүмкіндігінен туындауы немесе нашарлауы мүмкін. Клептократиялық билеушілер ел қазынасын жеке байлықтарының көзі ретінде қарастырады, қаржыны өздері қалаған сән-салтанат пен ысырапшылыққа жұмсайды. Көптеген клептократиялық билеушілер биліктен қуылған жағдайда, өздерін қамтамасыз ету үшін мемлекеттік қаражатты жасырын жеке шоттарға аударады. Газет тілшісі Пол Гринберг 1989 жылы АҚШ-тың Польшаға көп көлемде сыртқы көмек жіберу идеясына қарсы шығып, Польша "40 жылдық коммунистік ұрлықтан" шығып жатыр деді, бұл ұрлық экономикалық прогреске ғана емес, сонымен қатар заманауи экономика идеясына да нұқсан келтірді. Клептократияның нақты бір түрі – Raubwirtschaft, неміс тілінде "тоналған экономика" немесе "жеңіс экономикасы" деп аударылады, онда мемлекеттің бүкіл экономикасы тонау, қарақшылық және басып алынған территорияларды тонауға негізделген. Мұндай мемлекеттер көршілерімен үздіксіз соғысқа түседі немесе салық салынатын мүлкі бар кезде азаматтарын тоздырып алады. Арнольд Тойнби Рим империясын Raubwirtschaft деп атады.
Kleptocracies are generally associated with dictatorships, oligarchies, military juntas, or other forms of autocratic and nepotist governments in which external oversight is impossible or does not exist. They can also be found in liberal democracies with crony capitalism. This lack of oversight can be caused or exacerbated by the ability of the kleptocratic officials to control both the supply of public funds and the means of disbursal for those funds. Kleptocratic rulers often treat their country's treasury as a source of personal wealth, spending funds on luxury goods and extravagances as they see fit. Many kleptocratic rulers secretly transfer public funds into hidden personal numbered bank accounts in foreign countries to provide for themselves if removed from power. Newspaper columnist Paul Greenberg, in writing against the idea of the United States sending large amounts of foreign aid to Poland in 1989, argued that Poland was emerging from "40 years of a Communist thievocracy that has obliterated not only economic progress but also the idea of a modern economy." A specific case of kleptocracy is Raubwirtschaft, German for "plunder economy" or "rapine economy", where the whole economy of the state is based on robbery, looting and plundering the conquered territories. Such states are either in continuous warfare with their neighbours or they simply milk their subjects as long as they have any taxable assets. Arnold Toynbee has claimed the Roman Empire was a Raubwirtschaft.
Қаржы жүйесі
Қазіргі зерттеулер XXI ғасырдың клептократиясын ақшаны жылыстатуға негізделген жаһандық қаржы жүйесі деп анықтады, ол "әлемдегі ең ірі банктер мен сарапты қаржы мамандарының қызметтеріне тәуелді". Халықаралық валюта қоры 1998 жылы ақшаны жылыстату жаһандық экономиканың 2–5 пайызын құраған деген пікірлердің бірізділігі болуы мүмкін деп санайды. Клептократтар өздерінің байлығының жемқорлық көздерін жасыру және экономикалық тұрақсыздық, сондай-ақ қарсыластары сияқты ішкі қауіптерден оны қорғау үшін ақшаны жылыстатуға қатысады. Олар осы байлықты тұрақты юрисдикциядағы активтер мен инвестицияларға айналдыра алады, онда оны жеке пайдалану үшін сақтайды, клептократтың ішкі іс-қимылын қолдау үшін туған еліне қайтарады немесе режимінің мүдделерін қорғау және ілгерілету үшін басқа жерге жұмсайды. Клептократтар Батыс елдеріндегі бостандықтарды пайдаланып, ақшаны жылыстату және активтерді қорғау үшін клептократиядан Батыс юрисдикцияларына қаражат аударады. 2011 жылдан бері дамушы елдерден жылына 1 триллион доллардан астам заңсыз қаржы шығып кеткен. 2016 жылғы зерттеу Ресей, Қытай және дамушы экономикалардың клептократиясынан 12 триллион доллар жылысқандығын көрсетті. Батыс кәсіби қызметтер провайдерлерін клептократтар – ресейліктер мен қытайлықтар пайдаланады, Батыстағы заңдық және қаржылық олқылықтарды пайдаланып, халықаралық ақшаны жылыстатуды жеңілдетеді. Бір пікір бойынша, клептократиялық қаржы жүйесі әдетте төрт қадамнан тұрады. Біріншіден, клептократтар немесе олардың атынан әрекет ететіндер қаражаттың шығу тегі мен меншік иесін жасыру үшін анонимді фирмалар құрады. Көптеген байланысты анонимді фирмалар желісі құрылуы мүмкін және қаражаттың нақты иесі ретінде клептократты жасыру үшін номиналды директорлар тағайындалуы мүмкін. Екіншіден, клептократтар Батыс заңдарын бұзып, қаражатты заңсыз түрде Батыс қаржы жүйесіне аударады. Үшіншіден, Батыс елінде клептократ жүргізген қаржы операциялары қаражатты толыққанды интеграциялайды. Клептократ актив сатып алғаннан кейін оны қайта сата алады, бұл қаражаттың заңсыз, бірақ қорғалатын шығу тегін қамтамасыз етеді. Бұл ақшаны жылыстату деп аталады және Батыс әлемінде заңсыз. Зерттеулер көрсеткендей, сәнді жылжымайтын мүлікті сатып алу, әсіресе қытайлық және ресейлік клептократтар үшін ең танымал әдіс. Төртіншіден, британдық таблоидтың мәліметінше, клептократтар заңсыз жылыстанған қаражаттарын репутациясын жақсарту үшін пайдаланады, жағымды бейне жасау үшін жарнамалық фирмаларды жалдайды және олардың саяси байланыстары мен байлығының шығу тегі туралы журналистік тергеуді тоқтату үшін адвокаттарды тартады. 2011 жылы Дүниежүзілік банк жүргізген ірі жемқорлыққа қатысты сот сараптамасы АҚШ ақшаны жылыстату схемаларына қатысқан заңды тұлғаларды заңсыз құрудың ең көп зардап шеккен құрбаны екенін анықтады. Қаржы министрлігінің бағалауынша, АҚШ заңдарын бұза отырып, жылына 300 миллиард доллар ақша жылыстатылады. Бұл клептократиялық қаржы жүйесі АҚШ-та АҚШ-тың либералды экономикалық құрылымын заңсыз пайдалану арқылы өркендейді, себебі АҚШ-та нақты иелену тізілімі жоқ және клептократтар осы құпиялылықтан пайдаланады. Сонымен қатар, клептократтар компания құру агенттерін, адвокаттарды және жылжымайтын мүлік агенттерін өздерінің ақшаларын білмейтіндей жылыстату үшін пайдаланады. Қазіргі уақытта АҚШ-та жылына шамамен 1200 ақшаны жылыстату ісі бойынша сот шешімі шығарылады және ақшаны жылыстарушылардың сотталу ықтималдығы 5 пайыздан кем. Реймонд Бейкердің бағалауынша, құқық қорғау органдары клептократтар мен басқа да қаржы қылмыскерлерінің ақшаны жылыстауын анықтаудың 99,9 пайызында сәтсіздікке ұшырайды. Клептократтар ұнататын басқа Батыс юрисдикцияларына Оңтүстік Африка, Ұлыбритания және оның тәуелділіктері, әсіресе Британдық Виргин аралдары, Кайманаралдары, Гернси және Джерси кіреді. Еуропалық Одақта клептократтардың ең көп таңдаған юрисдикциялары: Кипр, Нидерланды және оның тәуелділігі – Нидерланд Антиль аралдары.
Contemporary studies have identified 21st century kleptocracy as a global financial system based on money laundering, which "depends on the services of the world's largest banks and expert financial professionals". The International Monetary Fund has suggested it could be a consensus of estimates, that money laundering made up 2–5 percent of the global economy in 1998. Kleptocrats engage in money laundering to obscure the corrupt origins of their wealth and safeguard it from domestic threats such as economic instability and predatory kleptocratic rivals. They are then able to secure this wealth in assets and investments within more stable jurisdictions, where it can then be stored for personal use, returned to the country of origin to support the kleptocrat's domestic activities, or deployed elsewhere to protect and project the regime's interests overseas. Kleptocrats abuse the freedoms found in Western countries by transferring funds out of a kleptocracy and into Western jurisdictions for money laundering and asset security. Since 2011, more than $1 trillion has left developing countries annually in illicit financial outflows. A 2016 study found that $12 trillion had been siphoned out of the kleptocracies of Russia, China, and developing economies. Western professional services providers are taken advantage of by kleptocratic Russians and Chinese, exploiting legal and financial loopholes in the West to facilitate transnational money laundering. The kleptocratic financial system typically comprises four steps according to one opinion. First, kleptocrats or those operating on their behalf create anonymous shell companies to conceal the origins and ownership of the funds. Multiple interlocking networks of anonymous shell companies may be created and nominee directors appointed to further conceal the kleptocrat as the ultimate beneficial owner of the funds. Second, kleptocrats violate Western laws when they illegally transfer funds into the Western financial system. Third, financial transactions conducted by the kleptocrat in a Western country complete the integration of the funds. Once a kleptocrat has purchased an asset this can then be resold, providing a defensible albeit illegal origin of the funds. This is known as money laundering and is illegal throughout the Western world. Research has shown the purchase of luxury real estate to be a particularly favored method, especially by Chinese and Russian kleptocrats. Fourth, according to a British tabloid, kleptocrats may use their illegally laundered funds to engage in reputation laundering, hiring public relations firms to present a positive public image and lawyers to suppress journalistic scrutiny of their political connections and origins of their wealth. In a 2011 forensic study of grand corruption cases, the World Bank found the United States was the leading victim of illegal incorporation of entities involved in money laundering schemes. The Department of Treasury estimates that $300 billion is laundered annually in the United States in violation of US law. This kleptocratic financial system flourishes in the United States by illegally abusing the United States' liberal economic structure for two reasons. First, the United States does not have a beneficial ownership registry, and kleptocrats take advantage of this privacy benefit. Second, kleptocrats take advantage of incorporation agents, lawyers, and realtors to unknowingly launder their money. Currently, there are only around 1,200 money laundering convictions per year in the United States and money launderers face a less than five percent chance of conviction. Raymond Baker estimates that law enforcement fails in 99.9% of cases to detect money laundering by kleptocrats and other financial criminals. Other Western jurisdictions favoured by kleptocrats include South Africa, the United Kingdom, and its dependencies, especially the British Virgin Islands, the Cayman Islands, Guernsey, and Jersey. Jurisdictions in the European Union which are particularly favoured by kleptocrats include Cyprus, the Netherlands, and its dependency the Dutch Antilles.
Саяси және корпоративтік клептомания
Саяси және корпоративтік ұрлыққа құмарлық сияқты, ұрылар қоғамының басқа да түрлері "әдістемелік алаяқтық мәдениетін" қалыптастыруы мүмкін. Мұндай жағдайда, тонау мен қарақшылық тек жоғары мемлекеттік лауазымды тұлғаларды ғана емес, сонымен қатар, саяси жақсылыққа ие болу, арнайы мүдделерді қорғайтын заңдар, монополиялар, ерекше салық жеңілдіктері, мемлекеттік араласу, субсидиялар немесе тікелей сыбайлас жемқорлық арқылы көптеген байлық жинаған бай адамдар мен отбасылардан тұратын шектеулі топты да байытады. Осындай саяси пайданың экономикалық жүйесі кейде "крони капитализм" деп аталады.
Other forms of a thievery society that can induce a "culture of systematic fraud" has been described as "political and corporate kleptomania." In this case the plunder and looting enriches not only high government officials, but a narrow class of plutocrats, who usually represent wealthy individuals and families who have amassed great assets through the usage of political favoritism, special interest legislation, monopolies, special tax breaks, state intervention, subsidies or outright graft. This type of economic system of political spoils is sometimes referred to as crony capitalism.
Әсерлер
Клептократиялық режимнің немесе үкіметтің елге тигізетін әсері, әдетте мемлекеттің экономикасы, саяси жағдайлары және азаматтардың құқықтарына кері әсер етеді. Клептократиялық басқару, шетелдік инвестициялар мүмкіндіктерін жояды және ішкі нарықты, сондай-ақ халықаралық сауданы күрт әлсіретеді. Клептократтар көбінесе салық төлемдерінен түскен қаражатты дұрыс пайдаланбау арқылы немесе ақша жылыстыру схемаларына белсенді қатысу арқылы азаматтардан ақша ұрлайды, бұл азаматтардың өмір сүру сапасын нашарлатады. Бұдан өзге, клептократтар ұрлаған ақша, ауруханалар, мектептер, жолдар, саябақтар сияқты халыққа қажетті нысандарға бөлінетін қаражаттан бұрылып, азаматтардың өмір сүру сапасына одан да зиян келтіреді. Клептократиялық элитаның нәтижесінде құрылатын жасырын олигархия демократияны (немесе кез келген басқа саяси жүйені) құлдыратады.
The effects of a kleptocratic regime or government on a nation are typically adverse in regards to the welfare of the state's economy, political affairs, and civil rights. Kleptocratic governance typically ruins prospects of foreign investment and drastically weakens the domestic market and cross border trade. As kleptocracies often embezzle money from their citizens by misusing funds derived from tax payments, or engage heavily in money laundering schemes, they tend to heavily degrade quality of life for citizens. In addition, the money that kleptocrats steal is diverted from funds earmarked for public amenities such as the building of hospitals, schools, roads, parks – having further adverse effects on the quality of life of citizens. The informal oligarchy that results from a kleptocratic elite subverts democracy (or any other political format).
Нарколептократия
Наркоклептократия – есірткі саудасына қатысқан қылмыскерлердің мемлекеттік басқаруға артық ықпал ететін қоғам. Мысалы, бұл термин АҚШ Сенатының Сыртқы қатынастар комитетінің Массачусетс штатының сенаторы Джон Керри төрағалық еткен кіші комитеті дайындаған есепте Панамадағы Мануэль Нориего режимін сипаттау үшін қолданылған. 2020 жылы АҚШ Венесуэла президенті Николас Мадуроны есірткі тасымалдаумен, сондай-ақ оның әкімшілігінің көптеген шенеуніктерін және жетекші тұлғаларын айыптады.
A narcokleptocracy is a society in which criminals involved in the trade of narcotics have undue influence in the governance of a state. For instance, the term was used to describe the regime of Manuel Noriega in Panama in a report prepared by a subcommittee of the United States Senate Committee on Foreign Relations chaired by Massachusetts Senator John Kerry. In 2020, the United States charged the president of Venezuela, Nicolas Maduro with drug trafficking, as well as many officials and head figures of his administration.