Кіріспе
Boardsport
Riverboarding – бұл тақтамен сырғанап жүретін спорт түрі, онда қатысушы аяқтарына қанатшалар бекітіп, тақтада жатып, оны жылға және бағыттау үшін пайдаланады. Еуропада бұл спорт гидроспид деп, ал Жаңа Зеландияда өзенде тақтамен сырғанау немесе ақ сумен жүзу деп аталады, қолданылатын тақта түріне байланысты. Өзенде тақтамен сырғанауға коммерциялық, демалыс және қатты ағыс суларда құтқару операцияларын жүргізу кіреді, бұл үшін жоғары жүзуге қабілетті тақта қолданылады, ол күшті көпіршікті судың бетінде қалуға арналған.
Шығу тегі
Өзен серфінгінің 1970 жылдардың соңында пайда болғаны айтылады. Оның Францияда басталып, рафтинг жетекшілерінің қап-қап матадан тігілген пошта қаптарына құтқару жилеттерін салып, таяз суларда сырғанағанын көріп, дамығаны туралы мәлімдемелер бар. Көп ұзамай, серфингистер өздерінің қалыптарына жеке суасты қайығының қабығын бейімдеп, өзен серфінгінің пластикалық нұсқасын жасады. 1980 жылдары Роберт Карлсон АҚШ-тың Калифорния штатында мұхит бодибордын қолданып өзендерде жүзуді бастады. Бірақ, ол бұл дизайнын қалыңдатып, ұзарта түсіп, қолымен ұстауға арналған төрт тұтқа қосты. Кейін, 1986 жылы Гед Хей рафтинг жетекшісі болып жұмыс істеген күндері бодибордын Каварау өзенімен (Куинстаун маңында) жүзе бастады. Еуропалық серфингистер салмақты азайту және су астындағы соқтығыстардан зардап шегуді болдырмау үшін пластикалық тақтаның көбік нұсқасын (гидроспид деп аталады) жасады, себебі кейде бір серфингист ағыспен төмен қарай жүзер алды, ал екіншісі кері бағытта жүзеді. Бүгінде көбіктен жасалған гидроспидтер көбінесе еуропалық серфингистердің арасында кездеседі. Солтүстік Америкада қарқынмен дамып келе жатқан бұл спорт, бұқаралық ақпарат құралдарында көрсетілуі мен өзен серфінгі сапарларын ұйымдастыратын коммерциялық компаниялардың пайда болуы арқасында танымалдылығын арттырып келеді.
Жабдық
Өзенде серфинг жасаушылар әдетте өзен ағынында бағытталғанға күш беру үшін қанаттар киеді, ал жеке құтқару құрылғысы қосымша жүзуге қабілеттілікті қамтамасыз етеді. Суықтан және тастардан қорғану үшін гидрокостюм, арнайы аяқ киім және шлем тағылады. Сонымен қатар, сирақ қорғағыштары, қолғаптар, тізелік, жамбас және шынтақ қорғағыштары кейде таяз өзендерде қосымша қорғаныс үшін киіледі. Оқыту, тақта дизайны және жабдықтарды жетілдіру жалғасуда, бұл өзенде серфинг жасауды қауіпсіз етеді және өзенде жүзе алатын шағын ағыстардың мүмкіндіктерін және құрсақта серфинг жасағанда орындалатын жаңа трюктарды ашады.
Құтқару мақсатында пайдалану
Құтқару операцияларында тақта құтқарушыны да, құрбандықты да суда ұстап тұруға қолданылады. Шабандоз ақыл-ойы мен денесін жұмылдырып, өзенмен қалай түсудің ең тиімді жолын ойлап, қанаттарын жылдам қозғап, қауіптен шығуға тырысуы керек. Өзен тақталары құтқарушыларға, қолмен немесе арқанмен жеткісіз болатын, ағыспен кеткен құрбандықты қуудың бағалы мүмкіндігін ұсынады.
Өзендер
Жаңа Зеландияда бірнеше компания Куинстаун, Ванака және Роторуа маңында өзенде серфинг немесе шлейфпен экскурсиялар ұйымдастырады. Бірнеше компания АҚШ-та Миссула, Монтана, Сакраменто, Калифорния, Бенд, Орегон және Теннесси штатының шығысында бағытталған өзенде серфинг саяхаттарын да ұсынады. Оңтүстік Америкада Сан-Гилдегі (Колумбия) Фонсе өзенінде өзенде серфинг кең таралған. Норвегияның Восс қаласындағы бір компания аймақтағы бірнеше өзенде өзенде серфинг ұсынады. Еуропада Словениядағы Сока өзені, тәжірибелі серфингистерге арналған экстремалды нұсқалары бар маңызды орын. Канадада Монреаль маңындағы Сент-Лоуренс өзеніндегі Лашин шатқалында да өзенде серфинг ұсынылады. 2014 жылы Австралияның Квинсленд штатындағы Тулли өзенінде коммерциялық өзенде серфинг операциясы басталды.
Жазбалар
Майк Маквей қазіргі уақытта 31 метрлік (101 фут) биіктіктегі Метлако шарлауынан Игл-Крикке (Орегон штаты) су тасқынымен түсіп, ең биік шарлаудан су тасқынымен түсу рекордын ұстап тұр. Бұрын Майк Хорн Коста-Рикадағы Пакуар өзенінің жоғарғы ағысындағы 22 метрлік (72 фут) биіктіктегі шарлаудан су тасқынымен түсіп, осы рекордының иесі болған.