Кіріспе

Англиядағы 15 ғасырдағы нығайтылған бекініс

Эшби де ла Зуч қамалы – Англияның Лестершир графтығындағы Эшби де ла Зуч қаласындағы қираған бекініс. Қамал 1473 жылдан кейін Эдуард IV-тің сүйіктісі, лорд Уильям Гастингс салған, сонымен қатар саябақ құрылысы да жүргізілген. Ескі үй-жайдың орнында салынған, екі үлкен мұнара және түрлі шағын ғимараттар 1483 жылға дейін бой көтерді, сол жылы Глостер герцогы Ричард Гастингсті өлімге кесті. Гастингс әулеті бірнеше буын бойы қамалды өздерінің резиденциясы ретінде пайдаланып, бақтарды жақсартты және патшалық қонақтарды қабылдады. 1640 жылдардағы Англия азамат соғысы кезінде Гастингс әулетінің кіші ұлы Генри Мидлендс аймағындағы роялист командирі болды. Ол қамалда орналасып, ұзақ қоршаудан кейін капитуляциялауға мәжбүр болды. 1648 жылы жаңа көтеріліс болды, нәтижесінде Парламент қамалды әскери мақсаттар үшін пайдалануға болмас үшін қиратуға бұйрық берді: екі мұнара ұңғын жасау және оқ-дәрілермен қиратылды. Қалған қамалдың бөліктері жаңа үйге айналдырылып, Гастингс әулетінің мүшелері көп жылдар бойы пайдаланды, бірақ олар негізгі резиденцияларын Донингтон-холлға көшірді. Қамал 1819 жылы сэр Уолтер Скотттың "Иванхо" романында суреттелгеннен кейін танымал болды, ал оның иесі Фрэнсис Роудон қираған орынды келушілерге ашты. Келесі ғасыр бойында қайта жаңарту жұмыстары жүргізілді, бірақ 1932 жылы Роудон әулеті қамалды күтіп ұстауға шамасы келмеді. Ол Жұмыс министрлігінің қамқорлығына өтті, олар кең ауқымды жөндеу жұмыстарын жүргізіп, қамал бақтарын ашты. 21 ғасырда қамал Англия мұрасымен басқарылады және туристік орын ретінде танымал, 2015 жылы 15 164 келушіні қабылдады. Тарихшы Джон Гудолл бұл орынды "кеш ортағасырлық қамалдың көрнекті мысалы" деп санайды, ал оның жері ерте Тюдор бағының "ең жақсы сақталған және ең маңызды" мысалдарының бірі болып табылады.

11-15 ғасырлар

Ашби де ла Зухта кем дегенде 1086 жылдан бері еңіс болды, сол кезде бұл жер Асцеби деп аталды. 1100 жылы жерлерді Мюлан графы, кейін Лестер графы болған Роберт де Бомон сатып алды. Ол Бельмейс әулетін осы жерде жалға алушы ретінде орнатып, Бельмейс әулетінің тамыры 1160 жылы тоқталғаннан кейін, Лестер графтары мүлікті Ла Зуш әулетіне қайта тапсырды, осыдан кейін еңіс осы атпен белгілі болды. Осы кезеңде, кейінірек қамал орналасқан жерде зал мен тұрғын бөлмесі бар еңіс үйі салынды. 1300 жылдардың ортасына қарай, еңіс үйіне зал, бөлме, қызметтік үй-жайлары бар ұзын үй, сондай-ақ көгершінхана, бау және қоян фермасы, сонымен қатар аң ауру паркі кіргені хабарланды. Зал мен тұрғын бөлмесі 14-шы ғасырдың екінші жартысында ле Зуштар тарапынан қайта салынды, бірақ ғимарат тарихшы Норман Паундстың айтуынша, «өте қарапайым еңіс үйі» болып қалды. Ле Зуш әулеті 1399 жылы тоқтап, отбасылық мүліктердің мұрагері белгісіз болды. 1455 жылы Англияда Ланкастер және Йорк фракцияларының қолдаушылары арасында Розалар соғысы басталды. Ланкастерлік Джеймс 1461 жылы Тоутон шайқасында Йорк фракциясының басшысы Эдуард IV тарапынан тұтқындалып, өлім жазасына кесілді; тақ оның мүліктерін, соның ішінде Ашби де ла Зух еңісін тартып алды. Уильям соғыс кезінде Мидленд аймағында кең аумақтарды иеленді, олардың көп бөлігі жауларынан тәркіленді. Оның әкесі, сэр Леонард, жақын жердегі Кирби Мукслоудағы отбасылық орынды сақтап қалды, бірақ 1471 жылдан кейін Уильям Ашби де ла Зухты негізгі тұрғын үйі ретінде пайдалана бастады. 1474 жылы Эдуард Уильямға төрт еңісін қамалға айналдыруға және олардың айналасында аң ауру парктерін құруға рұқсат берді. Уильям Ашби де ла Зухтағы ескі еңіс кешенін жаңа ғимараттармен дамытуға кірісіп, оның айналасында үлкен саябақ құруға рұқсат алды. Оның ниеті Тутбери мен Ноттингемдегі патшалық бекіністеріне ұқсас, төрт үлкен мұнарасы бар айқын қамал салу болды. Жұмыс ресми рұқсат берілгенге дейін бір жыл бұрын басталған сияқты, бірақ бұл қамалдың шіркеуінің құрылысына қатысты ма, әлде Уильям бірінші мұнараның құрылысын бастады ма, король оны кейін мақұлдайды деп ойлап, тәуекел етті ме, бұл белгісіз. Эдуард IV 1483 жылы қайтыс болып, патшалықты жас ұлы Эдуард V-ке қалдырды, бірақ оның інісі, Глостер герцогы Ричард, таққа өзінің амбицияларын қойды. Лорд Гастингс Эдуард V-тің орнынан түсіруді қолдауға дайын болмады, сондықтан Ричард оны таққа отыру алдында маусым айында жазалап өлімге жіберді. Ашби де ла Зух қамалы, толыққанды аяқталмаған, және Лорд Гастингстің басқа да мүліктері оның әйеліне, Кэтринге қайтарылды.

XVI-XVII ғасырлар

Қамал Уильямның ұлы Эдвард Гастингске өтті, ол 1503 жылы Генри VIII-нің сапарымен болғанмен, мүлікке аз уақыт бөлді. Кейіннен оны Генри VIII-нің жақын досы Джордж мұра етті және 1529 жылы Хантингтон графы атанды, соның нәтижесінде қамалдың бір бөлігі кірпіштен қайта салынды және бақшалар жаңа дизайнда жасалды. Генри Гастингс 1560 жылы қамалға ие болды, онда 77 қызметшісі бар үй шаруашылығын ұстады. 1569 жылы ол Елизавета I-ге қарсы қастандық жасады деген айыппен Мэри, Шотландия королевасын қамауға алды, бірақ көп уақытын Йорк қаласында өткізді, онда Солтүстік Кеңесіне жетекшілік етті. 1607 жылдың тамызында Дерби графинясы Эшби қамалында Masque көрсетілімімен күшті қарсылық танытты. Оның немересі Генрих 1612-1617 жылдар аралығында үш рет Джеймс I-ді, ал 1634 жылы Карл I-ді қабылдады. Бақшалар қайта жаңартылды, бұл патшалық сапарлар үшін лайықты орын болды. Алайда, бірнеше буынның жосықсыз шығындары отбасының мүлкінің азаюына әкелді, және отбасы өзінің сәнін сақтау және аймақтағы бұрынғы беделін ұстау үшін күресті. 1642 жылы Англияда Карл I-нің жақтастары мен Парламент арасында Азамат соғысы басталды. Генри Гастингс 1643 жылы қайтыс болғанға дейін қысқа уақытқа роялистерге қосылды, бірақ оның үлкен ұлы Фердинанд, отбасылық графтықты мұра еткен, қақтығыс кезінде бейтарап қалды. Фердинандтың кіші інісі Генрих Мидленд аймағындағы роялистердің маңызды қолбасшысы болды. Генрих қамалды аймақтағы операциялар базасы ретінде пайдаланды, оны Донингтон және Шардлоу маңындағы кішігірім бекіністерді орнату арқылы қорғады. Ашби де ла Зуч қаласындағы ғимараттар қамал мен қаланы нығайту үшін материалдармен қамтамасыз ету үшін бұзылды, туннельдер қазылды және қамалды қорғауға көмектесетін «ирланд бекінісі» салынды. Деректерге сәйкес, «ирланд бекінісі» не екені және қайда салынғаны нақты белгісіз. Принц Руперттің басқаруымен үлкен күштердің бір бөлігі ретінде олар Парламент күштерінің капитуляциясын мәжбүрледі. Король Карл 1645 жылдың мамыр айында Лестерді қоршауға алу жолында қамалдан өтті, бірақ келесі айда оның күштері Насеби шайқасында жеңілді; Патша батысқа шегінгенде қамалда қысқа уақытқа тоқтады. Осы кезде роялистердің ісі көбінесе жоғалған болатын. Эпидемия басылғаннан кейін Парламент қалаға шабуыл жасады және Генрих Фердинанд арқылы қамалды жақсы шарттарда тапсыру туралы келісімге келді: бұл 1646 жылдың ақпан айында орындалды, бұл оның өзінің, гарнизонның және олардың қару-жарағының босатылуына мүмкіндік берді. 1648 жылдың мамыр айында Кентте роялистердің көтерілісі басталды. Генрих Гастингс туралы Парламентте жаңа алаңдаушылықтар туды және ол Эшби де ла Зуч қамалын қайта басып алуы мүмкін деген қорқыныш күшейді. Лорд Грей – Лестерширдегі Гастингс отбасының қарсыласы – тамыз айында қамалдың басқаруын өз қолына алды, ол роялистердің тұтқындарын, соның ішінде Джеймс Гамильтон герцогін ұстау үшін пайдаланылды. Парламент қамалдың қауіпсіздігіне қатысты алаңдауын жалғастырды және, мүмкін, Генрихтің соңғы көтеріліске қатысуына байланысты, қараша айында Уильям Бэйнбригге қамалды әскери мақсатқа жарамсыз етуге бұйрық берді. Ол бірден бұйрығын орындап, Ұлы мұнараның бір бөлігін және Ас үй мұнарасын қиратты, іргетасын бұзды және оқ-дәрілік зарядтарды орналастырды. Гастингс отбасы соғыстың салдарынан қаржылық қиындықтарға тап болды, ал Фердинанд 1653 жылы қарыз үшін түрмеге қамалды. Отбасы Донингтон-холлға көшті, бірақ қамалдың қалдықтарының бір бөлігі Эшби-плейс деп аталатын үйді құру үшін жөнделді, ол ескі сыртқы ауладағы учаскенің солтүстік жағында орналасқан. 1746 жылдан кейін ол жерде Хантингдон графинясы Селина Гастингс тұрды. 1789 жылы Фрэнсис Гастингс қайтыс болғаннан кейін, қамалға мұрагерлікпен Фрэнсис Роудон ие болды, ол кейіннен Мойра графы атанды.

18 - 21 ғасырлар

1819 жылы сэр Уолтер Скотттың "Иванхо" романында Эшби-де-ла-Зуш қамалында өткен турнир суреттелген; роман зор танымал болды және осы орынды әйгілі етті. Жергілікті сәулетші Томас Фосбрук 1900 жылы қамалдың алғашқы археологиялық зерттеуін жүргізді, ал одан кейін бірнеше жыл бойы кең ауқымды қалпына келтіру жұмыстары салынды. 1912 жылы Роудсон отбасына одан әрі жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін үкіметтік грант берілді, содан кейін олар келушілерден кіру үшін ақы алуды бастады. Отбасы қамалды күтіп ұстауға қаржылық мүмкіндіктері жетпейтінін түсінді, ал 1930 жылдардың басында қабырғалар тұрақсыз және қауіпті болып кетті. 1932 жылы қамал Жұмыс министрлігінің қорқынышына берілді, олар жөндеу жұмыстарын жүргізіп, бір бөлігін таспен ауыстырды және айналасындағы жерді келушілерге ашты. 2006 жылы қамал саябағында археологиялық зерттеулер жүргізілді.

Сәулет

Ашби де ла Зуч қамалының қираған қалдықтары қазіргі қала орталығына жақын орналасқан. Олар екі үлкен мұнарадан және олармен байланысты ғимараттардан тұрады, бұл ғимараттар орталық алаңның айналасында орналасқан, ал оңтүстік жағында ресми бақтар бар. Лорд Гастингс қамалын төрт үлкен мұнарамен аяқтауды жоспарлаған болуы мүмкін, ішкі ғимараттарды тұрақты жобамен жасалған қоршау қабырғасымен қоршап, бірақ оның қайтыс болуына дейін мұнаралардың жартысы ғана аяқталды. Қалған кешеннің солтүстігінде орналасқан сыртқы алаң жоғалып кетті; ол бірінші Эшби Плейс, содан кейін Эшби Манор болып өзгертілді, қазір Манор Хаус дайындық мектебі орналасқан. Тарихшы Джон Гудолл Ашби де ла Зучты "соңғы ортағасырлық қамалдың көрнекті мысалы" деп санайды. Ас үй мұнарасы қамалдың солтүстік-батыс бұрышында орналасқан және Лорд Гастингстің үлкен үй шаруашылығын қамтамасыз ету үшін арналған. Мұнараның тек екі қабаты бар, себебі жер қабатындағы ас үйдің биіктігі 34 фут (10 метр) болатын күмбезді төбесі өте биік болған, ал қабырғалары 9 фут (3 метр) қалыңдықта және сары құмтастан жасалған. Жақсы жарықтандырылған ас үйде бірнеше ошақ, тамақ пісіруге арналған пеш, сондай-ақ сақтау үшін құдық және жертөле болған. Ас үйдің үстінде үлкен бөлме орналасқан, бұл бөлме, әдетте, қысқы қонақ бөлме ретінде пайдаланылған. 1648 жылы мұнараның бір бөлігі қиратылған. Мұнараның жанында, өрт қауіпсіздігі үшін жабық дәлізбен бөлінген, екі қабатты шаруашылық ғимараты орналасқан, онда майхана мен азық қоймасы болған. Қамалдың Ұлы залы ортағасырлық түпнұсқасынан бейімделген, бастапқыда аркалар қатарымен бөлінген. Ол орталық ошақпен жылытылған, ал лорд пен оның қонақтары залының соңындағы биік тұрақтан тамақтанған. Ұлы палатадан солтүстікке қарай кіріспелі үй шаруашылығының қызметкерлері пайдаланған ғимараттар қатары созылған. Капелланың бір бұрышы қазіргі Гастингс отбасы үшін жерлеу орны ретінде пайдаланылуда. Тарихшы Энтони Эмери қамалдың "сарай-бекініс" құрағанын, үлкен капелла мен іргелес мұнаралар Гастингстің билігі мен мәртебесінің символы болғанын атап көрсетті. Ұлы мұнара сұр құмтастан салынған, биіктігі 23 метр, төрт қабаттан тұрады, ішкі жағынан кіші жеті қабатты мұнарамен немесе бұрышпен байланысқан. Бірінші қабатта жертөле мен кіреберіс орналасқан, олар қорғау үшін көтергіш қақпақпен қоршалған. Бірінші қабатта ас үй орналасқан, және ол отқа төзімді тас күмбезбен жабылған. Жоғарғы қабаттарда қонақ бөлмесі және лорд үшін жеке Ұлы палатасы болған, сондай-ақ бір жағындағы шегініс бөлмесі орналасқан, барлығы төменгі қабаттарға қарағанда үлкен терезелермен, бақтар мен одан тыс жердегі парктің тамаша көрінісімен жабдықталған. Бірінші қабатқа жоғарғы қабаттардан баспалдақ арқылы ғана қол жеткізілетін қазына бөлмесі салынған.

Бақтар мен саябақтар

Қазіргі бақтар сарайдың оңтүстігінде шамамен 1530 жылы салынған; олар кең аумақты алып жатыр және екі шұңқырлы аймақты қамтиды, олар жолмен бөлінген. Шығыс аймағы қорғаныс бастиондарының құрылыстарын имитациялау үшін жасалған болуы мүмкін, және бастапқыда оның ортасында дөңгелек кірпіш мұнарасы болған. Алғашында бұл жердің барлық жағын кірпіш қабырғамен қоршаған, оның оңтүстік-шығыс бөлігі ғана сақталған. Бақтардың сыртында "дала" деп аталатын ағаштар отырғызылған аймақ, сондай-ақ кішкентай бөліктерге бөлінген бақтар мен көлдер болған. 17 ғасырдың басында "Тау" деп аталған үшбұрышты ғимарат далада салынды, қазір ол жеке үй болып табылады. Сарайға жақын солтүстік және батыста орналасқан Ұлы саябақ және Престоп саябағының бастапқы шекаралары белгісіз.