Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд ақыны және мемлекеттік қызметкер Уильям Данбар (1459 немесе 1460 – 1530 жылға дейін) – шотландтық макар, яғни сарай ақыны, 15-шы ғасырдың соңы мен 16-шы ғасырдың басында шығармашылықпен айналысқан. Ол король Джеймс IV сарайымен тығыз байланыста болды және шотланд тілінде әртүрлі тақырыптар мен әдеби стильдерде көптеген шығармалар жазды. Ол, болжам бойынша, Шығыс Лотианда туған, бұл туралы Данбар мен Кеннедидің айқасынан сатирикалық деректерге сүйене отырып айтуға болады. Оның тегі Дүмбар деп те жазылуы мүмкін.
Scottish poet and civil servant
William Dunbar (1459 or 1460 – by 1530) was a Scottish makar, or court poet, active in the late fifteenth and early sixteenth centuries. He was closely associated with the court of King James IV and produced a large body of work in Scots distinguished by its great variation in themes and literary styles. He was probably a native of East Lothian, as assumed from a satirical reference in The Flyting of Dumbar and Kennedie. His surname is also spelt Dumbar.
Өмірбаян
Данбар алғаш рет 1474 жылы Санкт-Эндрюс университетінің өнер факультетіне жаңа студент ретінде немесе факультет мүшесі ретінде тарихи құжаттарда кездеседі. Шотландия университетіне қабылдану үшін қалыпты жас он төрт болғандықтан, оның 1459 немесе 1460 жылы туған болуы мүмкін деп есептеледі. Санкт-Эндрюс университетінде ол 1477 жылы бакалавр, ал 1479 жылы магистр дәрежесін алды. 1501 және 1502 жылдары ол Морей епископы Эндрю Форманның құрамында Англияға жасалған елшілікке қатысты. 1510 жылы оның зейнетақысы жылына сексен шотланд фунты сомасында белгіленді. Ортағасырлық қала сипаттамасы жанрында жазылған "In Honour of the City of London" поэмасы 1937 жылы Уильям Уолтонның осы аттас кантатасына негіз болды.
Dunbar first appears in the historical record in 1474 as a new student or determinant of the Faculty of Arts at the University of St Andrews. Since the customary age for entering a Scottish university at this time was fourteen, a birth date of 1459 or 1460 has been assumed. At St Andrews, he obtained a bachelor's degree in 1477 and a master's degree in 1479. In 1501 and 1502, he participated in an embassy to England in the staff of Andrew Forman, Bishop of Moray. In 1510, his pension was set at the substantial annual sum of eighty pounds Scots. The poem "In Honour of the City of London", of the medieval urban description genre, was made into a cantata of the same name by William Walton in 1937.
Діни және моральдық шығармалар
Дунбар Шотландиядағы Рим-католик шіркеуінің қасиетті дін қызметкері болды және оның көптеген шығармалары діни тақырыптарға арналған. "Rorate Celi Desuper", "Of the Passioun of Christ" және "Done is a Battell on the Dragon Blak" туындылары сәйкесінше Рождество, Ұлы Жұма және Қайта тірілу туралы баяндайды. "Біздің Анамыздың балладасы" - Қасиетті Марияға арналған мадақ ән. "Күнә мойындау кестесі" күнә және оны мойындау туралы мәселелерді қамтиды.
Dunbar was an ordained priest of the Roman Catholic Church in Scotland and several of his works have religious subject matter. Rorate Celi Desuper, Of the Passioun of Christ and Done is a Battell on the Dragon Blak deal with the Nativity, Passion and Resurrection respectively. Ane Ballat of Our Lady is a hymn in praise of the Blessed Virgin. The Table of Confession discusses sin and confession.
Сот ойын-сауығы
Көптеген ақынның шығармалары патша, патшайым және оның сарайлас әріптестерін көңіл көтеру үшін жазылған сияқты, қайта-қайта комикалық элементтер орын алады. Квенис Чалмердегі танымал «Ане биі» – сарай өмірінің күлкілі сатирасы. Кеннедимен болған атақты «ұшқырлық» – ол әріптесі Уолтер Кеннедимен өлеңмен қорлау алмасу болды, ал «Жеті өлімдік күнә биі» тозақтағы комикалық көріністер тізбегі. Дунбардың бірқатар сатирикалық өлеңдері Баннатин қолжазбасында сақталған, оның ішінде «Дунбардың жоқтауы», «Екі дос» және «Дунбар мен Кеннедидің ұшқырлығы» бар. Басқа жерде Дунбар жеке өмірінің басқа жақтарын да ашқандай көрінеді. Оның танымал «Memento mori» («Макарилерге арналған жоқтау») өлеңі қайтыс болған шотланд ақындарын мақтайды. «Қыста ойлау» жасқа толу және ақынның қанағаттануға жетпеген армандары туралы толғанады, ал «Басында ауру» – мигреньге байланысты өнімсіздікке түсіндіру әрекеті сияқты. Дунбардың маңызды аллегориялық өлеңдері – «Алтын қалқан» және «Триссил мен Гүл». Біріншісінде ақын арман күйінде Ақылдың «алтын қалқанымен» Сұлулық әйелдің жебелерін тойтаруға тырысады. Жарақаттанып, тұтқынға түскен соң, ол әйелдің нағыз сұлулығын табады: ол кеткенде, ол Қайғыға тапсырылады. Кемедегі қарудың шуы, серіктердің келіп бара жатқанда, ақынды мамыр таңының нағыз қуанышына оятады. Дунбар осы тақырыпты «Қауіп пен тұтқын» атты қысқа өлеңінде де қамтиды. «Триссил мен Гүл» король Джеймс пен королева Маргарет құрметіне жазылған той өлеңі. Дунбардың шығармаларының көп бөлігі жағдайына қарай жазылған – жеке және әлеуметтік сатира, шағымдар, дұғалар және әзіл-қалжыңдар. Оның ең танымал дұғасы, әдетте «Timor mortis conturbat me» деп еске алынады, ол әр шумақтың төртінші жолы ретінде қайталанады, «Макарилерге арналған жоқтау» деп аталады және ортағасырлық шотланд ақындарының естелігіне арналған дұға нысанында жазылған. Оның әзіл-қалжыңдық туындылары Дунбардың ең жақсы жағын көрсетеді. Бұл туындының ең жақсы үлгісі, оның ерекше белгілері – таза ойшаулық және дөңгелек әзіл, «Кинд Китток балладасы». Бұл үрдіс көптеген жағдайына қарай жазылған өлеңдерде кездеседі және Дунбардың замандастарынан да табылады; сонымен қатар, ол кейінгі шотланд ақындарымен, әсіресе Роберт Бернспен тікелей тарихи байланысын көрсетудің қосымша қызығушылығын ұсынады. Дунбардың сатирасы көбінесе жамандауға айналады. Бұл типтің мысалдары: «Эдинбургке арналған сатира», «Жалпы сатира», Дональд Оуэрге арналған эпитафия және «Жеті өлімдік күнә биінің» күшті көрінісі. Екі сатирикалық баллада соттағы әріптесі, авиатор Джон Дэмианды мазақтайды. «Дунбар мен Кеннедидің ұшқырлығында», континенттік эстрифке немесе тензонаға ұқсас, сүйікті солтүстік форманың керемет үлгісінде, ол және оның қарсыласы ағылшын әдебиетінде теңдесі жоқ әдепсіздікке жетеді. Бұл өлең Лотиандағы орта шотланд тілінде сөйлейтіндер мен Уолтер Кеннедидің туған жері, Айрширдің оңтүстігіндегі Карриктегі галвегиялық гэль тілінде сөйлейтін халық арасындағы қарым-қатынастың керісін көрсетудің қосымша қызығушылығын ұсынады.
Many of the poet's pieces appear to provide entertainment for the King, the Queen and his fellow courtiers with comic elements as a recurring theme. The well known Ane Dance in the Quenis Chalmer is a comic satire of court life. The notorious flyting with Kennedy was an exchange of outrageous poetic insults with his fellow makar Walter Kennedy while The Dance of the Seven Deadly Sins is a series of comic scenes set in Hell. Some of Dunbar's satirical poems are preserved in the Bannatyne Manuscript, including The Dregy of Dunbar, The Twa Cummeris, and The Flyting of Dumbar and Kennedie to name a few. Elsewhere, Dunbar seemed to reveal other aspects of his private life. His famous Memento mori poem Lament for the Makaris eulogised his fellow Scottish poets who had passed away. Meditatioun In Wyntir considers ageing and the poet's frustrated ambitions while On His Heid Ake is apparently an attempt to excuse a lack of productivity by recounting a migraine. Dunbar's chief allegorical poems are The Goldyn Targe and The Thrissil and the Rois. The motif of the former is the poet's futile endeavour, in a dream, to ward off Dame Beauty's arrows by Reason's "scheld of gold." When wounded and made prisoner, he discovers the true beauty of the lady: when she leaves him, he is handed over to Heaviness. The noise of the ship's guns, as the company sails off, wakes the poet to the real pleasures of a May morning. Dunbar works on the same theme in a shorter poem, known as Beauty and the Prisoner. The Thrissil and the Rois is a prothalamium in honour of King James and Queen Margaret. The greater part of Dunbar's work is occasional — personal and social satire, complaints, orisons and pieces of a humorous character. His best known orison, usually remembered as Timor mortis conturbat me which is repeated as the fourth line of each verse, is titled Lament for the Makaris and takes the form of prayer in memory of the medieval Scots poets. The humorous works show Dunbar at his finest. The best specimen of this work, of which the outstanding characteristics are sheer whimsicality and topsy turvy humour, is The Ballad of Kynd Kittok. This strain runs throughout many of the occasional poems, and is not wanting in odd passages in Dunbar's contemporaries; and it has the additional interest of showing a direct historical relationship with the work of later Scottish poets, and chiefly with that of Robert Burns. Dunbar's satire often becomes invective. Examples of this type are The Satire on Edinburgh, The General Satire, the Epitaph on Donald Owre, and the powerful vision of The Dance of the Sevin Deidlie Synnis. Two satirical ballads lampoon a colleague at court, the would be aviator John Damian. In The Flyting of Dunbar and Kennedy, an outstanding specimen of a favourite northern form, analogous to the continental estrif, or tenzone, he and his rival reach a height of scurrility which is certainly without parallel in English literature. This poem has the additional interest of showing the antipathy between the Middle Scots speakers in the Lothians and the Galwegian Gaelic speaking population of Carrick, in the south of Ayrshire, where Walter Kennedy was from.
"Данбарға қайта оралу"
Шотландияның әдеби жаңаруы үшін ХХ ғасырдың ортасында Дунбар – өлшем тасы болды. Көптегендер оның стилін және "ақылға сыймас" тақырыптарын, мысалы Хью МакДиармид пен Сидней Гудсир Смит сияқты қайталауға тырысты. МакДиармидтің өзі айтқандай, олар "Дунбарға оралуға" тиіс болды. Дунбарды заманауи оқырманға жақындату үшін Уильям Дунбардың таңдамалы өлеңдері: Интерлинейлік аудармасы 2010 жылы Лоуренс Сиглер тарапынан жарияланды. Дунбар Жазушылар мұражайының сыртындағы Макарлар алаңында еске алынады.
For the Scottish Literary Renaissance in the mid twentieth century, Dunbar was a touchstone. Many tried to imitate his style, and "high brow" subject matter, such as Hugh MacDiarmid and Sydney Goodsir Smith. As MacDiarmid himself said, they had to go "back to Dunbar". To make Dunbar more accessible to the modern reader Selected Poems of William Dunbar: An Interlinear Translation was published by Lawrence Siegler in 2010. Dunbar is commemorated in Makars' Court, outside The Writers' Museum, Lawnmarket, Edinburgh.