Кіріспе

Ағылшын баспашысы, жазушысы, саясаткері және адвокаты, сондай-ақ ағылшын иезуиті және жазушы Джон Растелл (немесе Растелл) (шамамен 1475 – 1536) – ағылшын баспашысы, авторы, парламент мүшесі және адвокаты.

Өмір

Ковентриде туған ол, Антони Вудтың баяндауында, "Оксфордта біраз уақыт грамматика мен философияны оқыған" делінеді. Ол "Мидл Темпл" клубының мүшесі болды, адвокат ретінде жұмыс істеді, бірақ шамамен 1512 жылы Лондонда баспа ісін құрды. Сондай-ақ ол патша үшін мерекелік шаралар (пагаентрилер) ұйымдастырды. Ол жариялаған еңбектерінің ішінде, "Liber assisarum et placitorum corone" (1514?) кітабына жазған алғы сөзінде 1516 жылы сэр Энтони Фицгерберттің "Abbreviamentum librorum legum Anglorum" атты еңбегінің жарық көретінін хабарлады. 1520 жылдан бастап тұрып жұмыс істеген "Паулиггейттегі меремайд белгісінен" ("sygne of the meremayd at Powlysgate") шыққан еңбектердің қатарында "The Mery Gestys of the Wydow Edyth" (1525) және Сэр Томас Мордың диалогы (1529) бар. Оның соңғы жарық көрген туындысы – "Фабилдің көрінісі" ("Fabyl's Ghoste") (1533) поэмасы болды. 1529 жылы ол Дунхевед, Корнуолл округінен Парламент депутаты (М.П.) болып сайланды. 1530 жылы ол католик дініндегі Тазалау орны туралы ілімді қорғап, "Тазалау орнының жаңа кітабы" ("A New Boke of Purgatory") (1530) атты еңбегін жазды, онда "Коммингс және Алмайн – христиан, ал Гингемин – түркі" арасындағы пікір алмасулар келтірілген. Джон Фрит бұл еңбекке "Тазалау орны туралы пікірсайыс" ("A Disputacion of Purgatorie") атты жауап берді. Растелл Джон Фритке қарсы жауап ретінде кешірім сұрады. Растелл Сэр Томас Мордың қарындасы Элизабетке үйленген, ал бастапқыда оның католик теологиясымен және саяси көзқарастарымен келісімде болды. Мор Джон Фритпен дауды бастады, ал Растелл оған қосылып, протестант жазушысына шабуыл жасады. Джон Фокс ("Actes and Monuments", G Таунсенд редакциясы, 5 том, 9 бет) оның қарсыластарын "толық жеңіп, ұятқа қалдырғанын" және Растеллді өз жағына аударғанын айтады. Католик достарынан алыс қалған Растеллге қарсы тарап толық сенім артпаған сияқты. Ол Томас Кромвельге, шамамен 1536 жылы жазған хатында патшаның ісін қолдап, папаға қарсы болғанын, нәтижесінде баспа ісінен және заңгерлік қызметінен айырылып, кедейлікке түскенін жазды. Ол 1536 жылы ондықтан бас тартқандығы үшін түрмеге қамалған. Ол түрмеде қайтыс болған болуы мүмкін, ал оның өсиетнамасы, алғашқыда Генрих VIII орындаушы болып тағайындалған, 1536 жылдың 18 шілдесінде бекітілді. Ол екі ұл қалдырды: Уильям Растелл және Джон Растелл кіші, соңғысы Ричард Хоренің апатты экспедициясына қатысты. Иезуит Джон Растелл (1532-77) одан туыс емес еді, және олар жиі шатастырылып жатады.

Адамдардың бос уақыты (1529)

Растеллдің ең белгілі еңбегі – "Халықтың ойын-сауығы", "Әртүрлі мемлекеттердің шежірелері" және ерекше Англия патшалығы (1529) – ерте заманнан Ричард III билігіне дейінгі ағылшын тарихына арналған шежіре, 1811 жылы Томас Фрогналл Дибдин редакциялаған.

Құқықтық еңбектер: Abbreviacion (1519) және Expositiones (1527)

Оның ең танымал заңдық еңбектері — "The Abbreviacion of Statutis" (1519) және "Expositiones terminorum legum Angliae" (1527). "Expositiones" еңбегінің түпнұсқа заң французшасы тіліндегі басылымы қайтадан жарық көрген жоқ. Бірақ 1567 жылы ол ағылшын тіліне "Англия заңдарының терминдерінің түсіндірмелері" деп аударылды. Содан кейін келесі 150 жыл ішінде көптеген басылымдары жарық көрді. 1620 жылдан кейін бұл еңбек "Les Termes de la Ley" деп белгілі болды.

Төрт элемент (1519 жыл)

Растелл 1519 жылы жазылған «Жаңа интерлюдия және Элементтердің мерекесі» немесе «Төрт элемент» атты моральдық пьесаның авторы болды, бұл Вудтың оған жатқызған «ірі және тапқыр комедиясы» екені сөзсіз. Британ кітапханасындағы жалғыз данасы толық емес, онда автордың аты-жөні де, жазылған күні де көрсетілмеген. Джон Бельдің айтуынша, бұл пьеса Джон Растеллге жатқызылады. Ол Natura Naturata-ны өзінің еңбектерінің тізіміне қосып, пьесаның бірінші жолының латын тіліндегі нұсқасын да қосты. Бұл интерлюдия Уильям Кэрью Хазлиттің Додслидің «Ескі ағылшын пьесалары» жинағында Джеймс Орчард Холливелл Филлипс Перси қоғамы үшін жарық көрді (Ерте ағылшын поэзиясы, 22-том, 1848), сондай-ақ Джулиус Фишердің басылымында да жарияланды. Генри Р. Пломмердің мақаласын да қараңыз, ол мұрағаттан «Сермейдтегі» Растеллдің үй-жайларына қатысты сот ісінің (1534–1535) құжатын тапқан. Оның баспасынан шыққан кітаптар туралы мәліметтерді Роберт Проктордың «Ағылшын баспагерлерінің тізімі» (Библиографиялық қоғам, 1896) кітабынан табуға болады.

Музыка принтері

Ол 1520 жылдары шығара бастаған полифониялық музыканың алғашқы ағылшын баспагері болды. Музыканы бір рет басып шығару, яғни нота таспаларын, ноталарды және мәтінді бірге басуға арналған жинақталған әріптерді пайдалану практикасы алғаш рет шамамен 1520 жылы Лондондағы Растеллмен қолданылған. Оның 1523 жылға тарта басылған екі түрлі ән парақшасы сақталған; осы кезеңнен сақталған екі жұмыс оның көп мөлшерде музыка басып шығарғанын көрсетеді. Мәтіндер ағылшын тілінде болғандықтан, олар экспортқа емес, жергілікті нарыққа арналған болуы мүмкін. Оның қайтыс болғаннан кейін, музыкалық жинақталған әріптерді Джон Гоф сатып алды.