Кіріспе

Желкенді көтеруге арналған арқан

Теңіз шаруашылығында, галльярд – бұл баспалдақ, желкен, ту немесе рейканы көтеруге қолданылатын арқан. "Галльярд" термині орта ағылшын тіліндегі "halier" ("арқанмен тартуға арналған") сөзінен шыққан, соңғы буыны ағылшын өлшем бірлігі "ярд"пен байланысты өзгерген. Галльярдтар, көптеген басқа жүріс арқандары сияқты, дәстүрлі түрде манила немесе қымыз сияқты табиғи талшықтардан жасалған.

Желкен түрлері

Төртбұрышты желкенді көтергіш арқанға орнатылады, ол масттың қысқа бөлігінде еркін жылғатын көтеру арқанына бекітіледі. Көтеру арқаны желкенді орнату кезінде арқанды көтеру үшін қолданылады. Гаффты желкенде екі арқан болады: гаффтың мастқа жақын жағын көтеру үшін тамақ арқаны және сыртқы жағын көтеру үшін шың арқаны. Ал қазіргі заманғы үшбұрышты (Бермуда немесе "Маркони") желкенде тек бір арқан болады, ол ең жоғарғы нүктесіне (басына) бекітіледі.

Бекіту құрылғылары

Үшбұрышты желкеннің басына галиардты бірнеше тәсілмен бекітуге болады. Ең көп қолданылатын әдістер мыналар: желкеннің бас тақтасы арқылы бұғаулау. Желкен басындағы тесік арқылы бұғау түю. Сегіз түйінмен байланысты жартылай түйін, бұғау түюге қарағанда артықшылықты, себебі ол желкенді мачтаның жоғарғы бөлігіне жақындатады. Галиардтың екінші ұшы әдетте мачтаның түбіне тірек арқылы бекітіледі. Кейбір аймақтарда бас желкеннің (негізгі желкен үшін) галиардын мачтаның оң жағына, ал сопақша желкеннің галиардын сол жағына бекіту қалыпты. Бұл желілерге шұғыл жағдайда жылдам қол жеткізуге мүмкіндік береді.

Қашықтықты секіру/ашығу

"Арқанды секіру" – үлкен желкенді жылдам көтеру үшін бірнеше экипаж мүшесінің бірдей арқанмен жұмыс істеуін қамтамасыз ететін тәсіл. Арқанды секіріп тұрған адам мачтаның жанында тұрып, арқанды қолмен мүмкіндігінше жоғары ұстап (кейде секіру қажет болуы мүмкін), оны мүмкіндігінше жылдам және алысқа тартады. Осы экипаж мүшесі келесі тартымға жеткен кезде, екінші экипаж мүшесі арқандағы бос орынды "жинап" немесе алып, лебёдкамен жеңілдетеді. Егер арқанды секіріп тұрған адам тек арқанға ілініп желкенді көтере алмаса, онда арқанды "тарту" керек. Арқанды "тарту" – арқандағы барлық бос орынды мүмкіндігінше азайту. Бұл лебёдкамен немесе қолмен жасалуы мүмкін. Арқанды қолмен тарту үшін, тартушы арқанды ұстап, біркелкі қозғалыспен оны өзіне қарай, содан кейін палубаға қарай сүйреп, бос орынды жинаушыға жаңа бос орынды алуға мүмкіндік береді.