Кіріспе

Американдық джаз әншісі және оркестр жетекшісі (1914–1993) канадалық пианист және композитор.

Уильям Кларенс Экстайн (8 шілде 1914 – 8 наурыз 1993) – американдық джаз және поп әншісі, сондай-ақ свинг және бибоп дәуіріндегі оркестр жетекшісі. Ол өте бай, дерлік опералық бас-баритон дауысымен ерекше көзге түсті. 2019 жылы Экстайн өмір бойы жеткені үшін, "жазба өнері саласына ерекше көркемдік үлес қосқан орындаушыларға" арналған Грэмми сыйлығымен марапатталды. Оның "I Apologize" (MGM, 1951) әні 1999 жылы Грэмми даңқының залына енді. "Нью-Йорк Таймс" газеті оны "әсерлі оркестр жетекшісі" деп сипаттап, оның "жағымды бас-баритоны" және "халыққа кең таралған әндерді орындаудағы толыққанды, тәтті әдісі" Эрл Коулман, Джонни Хартман, Джо Уильямс, Артур Прайсок және Лу Роулз сияқты әншілерге шабыт бергенін жазды.

Ерте өмір және білім

Экстайн АҚШ-тың Пенсильвания штатындағы Питтсбург қаласында шофер Уильям Экстайн мен тігінші Шарлотта Экстайнның ұлы болып дүниеге келді. Экстиннің әкесінің ата-анасы Уильям Ф. Экштейн мен Нэнни Экштейн болды, олар Вашингтон қаласында тұратын, әртүрлі нәсілді үйленген жұбайлар еді; екеуі де 1863 жылы туған. Уильям Пруссияда (қазіргі Германияда), ал Нэнни Вирджинияда дүниеге келген. Биллидің әпкесі Максин орта мектепте мұғалім болды. Экстин Питтсбургтегі Пибоди орта мектебінде оқыды. Онда суретші Ромаре Бирдэн, Джин Келли, пианист Додо Мармароса және Лорен Маазель сияқты танымал адамдар да оқыған. Орта мектепті бітіргеннен кейін ол Вашингтонға көшіп, Армстронг орта мектебінде (онда оның әпкесі сабақ берді), Сент-Пол Нормальдық және Индустриалдық мектебінде және Говард университетінде білім алды. 1933 жылы, 19 жасында, ол музыкалық мансабын бастау үшін Говардтан кетіп, Вашингтонның Говард театрында өткен әуесқойлар сайысында бірінші орынды және 10 доллар сыйлықты жеңіп алды. Ол Кэб Каллоуэйді балалар әнін шашыраңқы әндермен орындап ұсынды.

Мансап

Чикагоға, Иллинойс штатына барып, Экстин 1939 жылы Эрл Хайнстың Grand Terrace Orchestra тобына қосылды және 1943 жылға дейін вокалист және трубашы ретінде топта болды. Диззи Гиллеспи 1979 жылы жарық көрген «Боп болсын ба, болмасын ба» атты автобиографиясында топ туралы ойын былай жеткізеді: «Билли Экстин тобындай дыбыстайтын топ болған емес. Біз бибоп, яғни қазіргі заманғы стилде ойнадық. Осындай топ әлемде тағы болған емес». 1946 жылы Экстин «Ритмдегі риф» музыкалық фильмінде басты рөлді ойнады, онда Энн Бейкер мен Лакки Миллиндер де қатысты. Экстин 1947 жылы жеке орындаушыға айналды, оның жазбаларында әсем әрі күрделі оркестрлер болды. Оны елдегі ең танымал вокалистпен бәсекелескені үшін «қоңыр түсті Синатра» деп атады. Экстин туралы үш беттік мақала 1950 жылғы 24 сәуірде шыққан Life журналында жарияланды, онда фотограф Марта Холмс Экстин мен оның серіктерін Нью-Йорктегі бір апта бойы ертіп жүрді. Холмс түсірген және Life журналында жарияланған бір фотосуретте Экстин ақ нәсілді әйелдер тобымен бірге бейнеленген, олардың бірі оның иығына қолын қойып, күліп тұрғанда басын оның кеудесіне сүйеген. Экстиннің өмірбаянын жазған Кэри Джиннелл Холмс «расалық шиеленіссіз, қуаныш пен махаббатқа толы сәтті суретке түсіргенін» жазды. Кейін Холмс бұл суретті өзінің мансабында түсірген суреттерінің ішіндегі ең сүйіктісі деп сипаттады, себебі ол «әлемнің қандай болуы керек екенін көрсетті». Фотосуреттің өте даулы екеніне байланысты Life журналының редакторы журналдың баспашысы Генри Люспен жеке келісім сұрады, ол оны жариялау керектігін айтты. Сурет жарияланғаннан кейін журналға наразылық хаттары келіп түсті, ал әнші Гарри Белафонте кейіннен бұл жариялым туралы: «Осы фотосурет ұлттық басылымда жарық көргенде, бір кедергі бұзылғандай болды» деді. Фотосуреттен туындаған дау Экстин мансабының бағытына зор әсер етті. Тони Беннетт «Бұл бәрін өзгертті. Оның бұрын үлкен жанкүйерлері болған, бірақ бұл ақ нәсілді қауымды ренжітті» деп еске алады, ал пианист Билли Тейлор «жарияланым мен сурет оның алдынан есікті жауып тастады» деді. 1951 жылы Экстин 8 шілдеде Лос-Анджелестегі Wrigley Field стадионында өткен жетінші Cavalcade of Jazz концертіне қатысты, оны Леон Хеффлин аға басқарды. Концертте сонымен қатар Лионель Хэмптон және оның Revue тобы, Перси Мэйфилд, Джимми Уизерспун, Джо Лиггинс және The Honeydrippers, сондай-ақ Рой Браун да өнер көрсетті. Экстин 1950 жылдардағы жазбаларының арасында 1957 жылы Сара Вонмен бірге орындаған «Passing Strangers» дуэті бар, ол 1957 жылы олар үшін шағын хит болды. Оның соңғы сөзі «Basie» болды. Питтсбургтің Хайленд Парк ауданындағы 5913 Брайант көшесінде Экстин өскен үйді белгілеу үшін мемлекеттік тарихи белгі орнатылды.