Кіріспе

Аяқтарға жыныстық тартымдылық
парафилия

Аяқ фетишизмі, сондай-ақ аяқ парциализмі немесе подофилия деп те аталады, аяқтарға қатысты айқын жыныстық қызығушылықты білдіреді. Бұл, жыныстық қатысы жоқ объектілерге немесе дене мүшелеріне қатысты жыныстық фетишизмнің ең көп кездесетін түрі болып табылады.

Себептер

Жыныстық фетишизмнің басқа түрлеріне ұқсас, аяқ фетишизмінің нақты себептері әлі күнге дейін анықталған жоқ. Бұл тақырыпта көптеген зерттеулер бар, бірақ олардың қорытындылары көбінесе болжамды саналады. Жалпы алғанда, жыныстық фетишизмге бірнеше фактор себеп болуы мүмкін, бірақ фетишизмнің кез келген түріне нақты бір себеп анықталған жоқ. Аяқ фетишизміне аяқтар мен жыныс мүшелерінің соматосенсорлық қабықтың жақын орналасқан аймақтарында болуы себеп болуы мүмкін, бұл екі арасында нейрондық байланысқа алып келуі мүмкін. Нейробиолог В.С. Рамачандран бұл аймақтар арасындағы кездейсоқ байланыстың аяқ фетишизмінің кең таралғандығын түсіндіруі мүмкін деп болжайды. Десмонд Моррис аяқ фетишизмін ерте жастағы дұрыс емес бейімделудің нәтижесі деп қарастырды, онда аяқ/кепшіктің тактильді қысымы маңызды рөл атқарады. Фрейдтің аяқ фетишизмі туралы пікірі де ерте бейімделуді қамтыды, бірақ ол аяқтың иісін де маңызды деп санады, сондай-ақ аяқты пенис символы/орны ретінде қарастырды (кастрациялық кешен, әсіресе әйел денесін төменнен зерттегенде кездеседі). Отто Фенихель де кастрациялық қорқынышты аяқ фетишизмінде маңызды деп санады, болашақ фетишист жасөспірім кезінде өзін қорқыныштан қорғау үшін: "Өмір бойы есте сақтауың керек, қыздардың да аяқтары бар" деген сөздерін айтқанын келтірді. Әйел денесіне деген қорқыныш күшті болған жағдайда, әйел аяғындағы кепшікке емес, әйелдердің кепшігіне ғана құмарлық сезіледі. Жорж Батайл аяқтарға деген тартымдылықты олардың анатомиялық кемшілігімен байланыстырды.

Денсаулық және аурулар

Кейбір зерттеушілер жыныстық жолмен жұғатын инфекциялардың эпидемиясына жауап ретінде аяқ фетишизмінің күшеюі мүмкін деген гипотеза ұсынады. Огайо штатының университетінде А. Джеймс Джаннини жүргізген бір зерттеуде 12-ші ғасырдағы Еуропадағы гонорея эпидемиясы және 16-шы мен 19-шы ғасырлардағы Еуропадағы сифилис эпидемиялары кезінде аяқтарға жыныстық объекті ретінде қызығушылықтың артуы байқалды. Сол зерттеуде 30 жылдық кезеңде порнографиялық әдебиеттегі аяқ фетиши бейнелерінің жиілігі өлшенді. Қазіргі СПИД эпидемиясы кезінде экспоненциалды өсім тіркелді. Бұл жағдайларда, жыныстық аяқпен ойнау қауіпсіз секске балама ретінде қарастырылған. Дегенмен, зерттеушілер осы эпидемиялардың әйелдердің эмансипациясының салыстырмалы кезеңдерімен бірге жүргенін атап өтті.

Қоғам және мәдениет

Аяқ фетишизмінің ең ерте жазылған мысалдары ежелгі грек жазушысы Филостратқа жатқызылған "Жаланаң әйелге" және "Жаланаң балаға" атты эротикалық өлеңдерінде кездеседі. VIII ғасырдағы "Сканда Пурана" мәтінінде Хинду құдайы Брахма Парватидің аяқтарын көргенде қоздырылды.