Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Музыкалық нотаның түрі
Type of musical note
Аңтаспалы тон (NCT), гармониялық емес тон немесе әшекейлеуші тон – музыкалық шығармада немесе әнде гармониялық құрылыммен белгіленген, білдірілген немесе жасырын акордтың құрамына кірмейтін нота. Ал аккордтық тон – функционалдық аккордтың бөлігі болып табылатын нота. Аңтаспалы тондар көбінесе классикалық музыканың дәстүрлі кезеңінде талқыланады, бірақ оларды батыс халық музыкасы сияқты басқа да тональды музыка түрлерін талдау үшін де қолдануға болады. Аңтаспалы тондар, диссонанс акцентті немесе акцентсіз үзілісте (немесе үзілістің бөлігінде) пайда болатындығына байланысты, акцентті және акцентсіз аңтаспалы тондар деп жіктеледі. Уақыт өте келе, кейбір музыкалық стильдер дәстүрлі стильден тыс аккорд түрлерін қабылдады. Мұндай аккордтарда, әдетте аңтаспалы тон деп есептелетін ноталар аккордтық тон ретінде қарастырылады, мысалы, кіші жетілік аккордының жетіншісі. Мысалы, 1940 жылдардағы бибоп-джазда, C7(11) ретінде талданған жағдайда, C аккордымен бірге ойналған F нотасы аккордтық тон болып саналады. Еуропалық классикалық музыкада "[сызықтық/вертикальдық күштердің диалектикасының нәтижесінде кезеңнен кезеңге диссонанстың көбірек қолданылуы тоғызыншы, он бірінші және он үшінші аккордтарды [талдау мен теорияда] біртіндеп қалыпқа келтірді; негізгі үштікке қосылған әрбір қосымша аңтаспалы тон аккордтық массаға бекітілді]".
A nonchord tone (NCT), nonharmonic tone, or embellishing tone is a note in a piece of music or song that is not part of the implied or expressed chord set out by the harmonic framework. In contrast, a chord tone is a note that is a part of the functional chord. Non chord tones are most often discussed in the context of the common practice period of classical music, but they can be used in the analysis of other types of tonal music as well, such as Western popular music. Nonchord tones are often categorized as accented non chord tones and unaccented non chord tones depending on whether the dissonance occurs on an accented or unaccented beat (or part of a beat). Over time, some musical styles assimilated chord types outside of the common practice style. In these chords, tones that might normally be considered nonchord tones are viewed as chord tones, such as the seventh of a minor seventh chord. For example, in 1940s era bebop jazz, an F played with a C chord would be considered a chord tone if the chord were analyzed as C7(11). In European classical music, "[t]he greater use of dissonance from period to period as a result of the dialectic of linear/vertical forces led to gradual normalization of ninth, eleventh, and thirteenth chords [in analysis and theory]; each additional non chord tone above the foundational triad became frozen into the chordal mass."
Теория
Аккордтық және аккордтық емес дыбыстар аккордқа қатыстылығымен (немесе қатыспауымен) анықталады: «Аккорд құрайтын дыбыстар аккордтық дыбыстар деп аталады, ал қалған барлық дыбыстар аккордтық емес дыбыстар деп аталады». Олар дыбысталатын уақыт бойынша да анықталады: «Гармониялық емес дыбыстар – аккордпен бірге дыбысталатын, бірақ аккордтың құрамына кірмейтін дыбыстар». Мысалы, егер музыкалық шығарма C мажор акордын білдірсе немесе қолданса, C, E және G ноталары сол аккордтың құрамына жатады, ал сол кезде ойналған басқа кез келген нота (мысалы, F нотасы) аккордтық емес дыбыс болып табылады. Мұндай дыбыстар гомофониялық музыкада жиі кездеседі, бірақ контрапункттік музыкада да одан бетер кездеседі. «Музыка теориясы мен практикасы» бойынша, «Көптеген гармониялық емес дыбыстар диссонанстық болып келеді және секунда, кварта немесе септима интервалдарын құрайды», дегенмен қазіргі кезде бұл глиссандоға қатысты айтылады.
Chord and nonchord tones are defined by their membership (or lack of membership) in a chord: "The pitches which make up a chord are called chord tones: any other pitches are called non chord tones." They are also defined by the time at which they sound: "Nonharmonic tones are pitches that sound along with a chord but are not chord pitches." For example, if an excerpt from a piece of music implies or uses a C major chord, then the notes C, E and G are members of that chord, while any other note played at that time (e. g., notes such as F) is a nonchord tone. Such tones are most obvious in homophonic music but occur at least as frequently in contrapuntal music. According to Music in Theory and Practice, "Most nonharmonic tones are dissonant and create intervals of a second, fourth or seventh", though today it refers to a glissando.
Суспензия және кідірту
Суспензия (SUS) (кейде синкопа деп аталады) гармония бір аккордтан екіншісіне ауысқанда пайда болады, бірақ бірінші аккордтың бір немесе бірнеше ноталары уақытша ұсталып қалады немесе екінші аккордқа қарсы қайта ойналады (олар екінші аккордқа қатысты аккорд емес ноталар болып табылады және суспензия деп аталады), содан кейін бір қадаммен төменге қарай аккорд нотасына ажыратылады (шешімі). Бүкіл процесс суспензия деп аталады, сондай-ақ нақты аккорд емес ноталар да суспензия деп аталады. Суспензиялар екі санмен сипатталуы мүмкін: (1) тоқтатылған нота мен бас нота арасындағы интервал және (2) шешім мен бас нота арасындағы интервал. Ең көп кездесетін суспензиялар – 4–3 суспензиясы, 7–6 суспензиясы немесе 9–8 суспензиясы. 9–8 суспензиясынан басқа, сандар әдетте қарапайым интервалдармен беріледі, сондықтан мысалы, егер интервалдар шындығында 11-ші және 10-шы болса (төмендегі бірінші мысал), оны әдетте 4–3 суспензиясы деп атайды. Егер бас нотасы суспензияланған болса, онда интервал бас нота мен онымен ең диссонансты нота арасында есептеледі, көбінесе 2–3 суспензиясына әкеледі. Суспензиялар міндетті түрде төмен қарай шешілуі керек. Егер байланысты нота суспензия сияқты дайындалса, бірақ жоғары қарай шешілсе, ол ретардация деп аталады. Көбінесе кездесетін ретардациялар – 2–3 және 7–8 ретардациялары. Суспензиялар безендірілуі мүмкін және портментодан немесе қос сегіздік ноталардан тұрады, екіншісі – төменгі жақын нота. Суспензиялар тізбегі контрапункттың төртінші түрін құрайды; мысалын Арканжело Кореллидің Рождестволық концертінің екінші бөлімінде кездестіруге болады.
A suspension (SUS) (sometimes referred to as a syncope) occurs when the harmony shifts from one chord to another, but one or more notes of the first chord (the preparation) are either temporarily held over into or are played again against the second chord (against which they are nonchord tones called the suspension) before resolving downwards to a chord tone by step (the resolution). The whole process is called a suspension as well as the specific nonchord tone(s). Suspensions may be further described with two numbers: (1) the interval between the suspended note and the bass note and (2) the interval between the resolution and the bass note. The most common suspensions are 4–3 suspension, 7–6 suspension, or 9–8 suspension. Note that except for the 9–8 suspensions, the numbers are typically referred to using the simple intervals, so for instance, if the intervals are actually an 11th and a 10th (the first example below), one would typically call it a 4–3 suspension. If the bass note is suspended, then the interval is calculated between the bass and the part that is most dissonant with it, often resulting in a 2–3 suspension. Suspensions must resolve downwards. If a tied note is prepared like a suspension but resolves upwards, it is called a retardation. Common retardations include 2–3 and 7–8 retardations. Decorated suspensions are common and consist of portamentos or double eighth notes, the second being a lower neighbor tone. A chain of suspensions constitutes the fourth species of counterpoint; an example may be found in the second movement of Arcangelo Corelli's Christmas Concerto.
Тіреу
Аппогиатура (APP) – бір акорд тонынан секіріспен жақындап, екінші акорд тонына қадаммен шешілетін, акценттелген толық емес көрші тонның бір түрі ("аккорд тонын" асырып өту).
An appoggiatura (APP) is a type of accented incomplete neighbor tone approached skip wise from one chord tone and resolved stepwise to another chord tone ("overshooting" the chord tone).
Аңсыз бас
Гармониялық емес бас ноталары – астында жазылған аккордқа кірмейтін бас ноталары. Мысалы, Elektra аккорды. Стравинскийдің «Псалтирлер симфониясының» үшінші бөлімінен алынған гармониялық емес бас нотасының мысалы.
Nonharmonic bass notes are bass notes that are not a member of the chord below which they are written. Examples include the Elektra chord. An example of a nonharmonic bass from the third movement of Stravinsky's Symphony of Psalms.
Тоналды өзгерту
Өзгермелі тон (КТ) – екі бір-біріне тікелей ілеспелі гармониясыз дыбыс. Акардтық дыбыс аккордсыз дыбысқа өтеді, ол басқа аккордсыз дыбысқа секіріп өтеді, содан кейін аккордтық дыбысқа, көбінесе сол аккордтық дыбысқа қадаммен жақындайды. Олар ортасында жоқ немесе болжамды нотасы бар көрші дыбыстарды ұсынуы мүмкін. Сондай-ақ, қос көрші дыбыстар немесе көрші топ деп те аталады. Төмендегі мысал Фредерик Шопеннің №21 прелюдиясының, op. 28 алғашқы төрт тактіндегі хроматикалық гармониясыз дыбыстарды (қызыл түсте) көрсетеді.
Changing tones (CT) are two successive nonharmonic tones. A chord tone steps to a nonchord tone which skips to another nonchord tone which leads by step to a chord tone, often the same chord tone. They may imply neighboring tones with a missing or implied note in the middle. Also called double neighboring tones or neighbor group. The example below shows chromatic nonharmonic tones (in red) in the first four measures of Frédéric Chopin's Prelude No. 21, op. 28.