Кіріспе

Шахаб-3 (شهاب ۳; "Метеор 3") – Иран жасаған және Солтүстік Кореяның Нодонг-1 зымыранының негізінде құрылған сұйық отынмен жұмыс істейтін баллистикалық зымырандар отбасы. Шахаб-3 отбасының ұшу қашықтығы 800 км-ге жетеді. Ол 1998 жылдан 2003 жылға дейін сынақтан өтті және 2003 жылдың 7 шілдесінде әскери қарулануға қосылды, ал 20 шілдеде Аятолла Хаменеи ресми түрде таныстырды. Оның шамамен 2500 метрлік дөңгелек қателік радиусы (CEP) бар. Шахабтың кейбір жаңа буындары ұзақ қашықтыққа ұша алады және маневрлеуге қабілетті. Иранның қорғаныс өнеркәсібі ұйымының құрамындағы Санам өндірістік тобының (140-бөлім) басшылығымен Шахид Хеммат өндірістік тобы (SHIG) Шахаб зымыранын жасауға жетекшілік етті. 2019 жылы АҚШ Қорғаныс барлау агенттігі Шахаб-3-ті "Иранның орташа қашықтықтағы баллистикалық зымыран күштерінің негізгі құралы" деп сипаттады. АҚШ Әуе күштерінің Ұлттық әуе және ғарыш барлау орталығының мәліметінше, 2017 жылдың маусым айына дейін 50-ден аз зымыран ұшқыштары қолданысқа енгізілген. Шахаб-3 зымырандары ескірген деп есептеледі және Ghadr 110H және Emad зымырандары сияқты Шахаб отбасының жаңа буындарымен біртіндеп алмастырылуда. АҚШ үкіметі Шахаб-3-тің "әдетте" Fateh 110-нан аз дәлдікке ие екенін мәлімдейді.

Шахаб-3В

Шахаб 3Б негізгі өндіріс үлгісінен ерекшеленеді. Оның басқару жүйесі мен жарылғыш бөлігі жақсартылған, зымыран корпусына бірнеше шағын өзгерістер енгізілді, сондай-ақ терминалдық басқару жүйесі мен қозғалтқыш соплосын басқару әдісі Шахаб 3А-ның айналмалы тұрақтандырылған қайта кіру құралынан мүлдем өзгеше жаңа қайта кіру құралы қолданылады. Жаңа қайта кіру құралы үш конусты аэродинамикалық пішінге (немесе "сәби бөтелкесі" дизайнына) ие, бұл қайта кіру құралының жалпы көтеру-сүйреу коэффициентін жақсартады. Бұл қашықтықты басқару мүмкіндігін ұлғайтып, нәтижесінде дәлдікті арттыруға мүмкіндік береді. Үш конусты конструкция жарылғыш бөліктің жалпы мөлшерін шамамен кемітеді.

Тарих және сынақтар

Иран Шахаб-3 зымыранының кем дегенде алты сынақ ұшуын жүргізді. Бірінші ұшу 1998 жылдың шілдесінде болды, онда зымыран ұшудың соңғы бөлігінде ауада жарылған деп хабарланды; АҚШ шенеуніктері бұл сынақ сәтсіз аяқталды ма, әлде жарылыс қасақана жасалды ма деп ойлады. Екінші, сәтті сынақ 2000 жылдың шілдесінде өтті. 2004 жылдың 9 қарашасында Шамхани Иран бұл зымыранды жаппай өндіре алатынын мәлімдеді. 2006 жылдың 2 қарашасында Иран 10 күндік әскери оқу-жаттығуларын бастау үшін қарусыз зымырандар атты. Иран мемлекеттік телеарнасы «Шаһаб-2 және Шаһаб-3 зымырандарының ішінде ондаған зымыран атылғанын» хабарлады. Зымырандардың ұшу қашықтығы 400 км-ден бастап, жоғарыраққа дейін жетеді. Ирандық сарапшылар Шаһаб-3 зымырандарына өзгерістер енгізіп, 1400 бомба тасымалдай алатын кластерлік оқ-дәрілермен жарақтандырды. Бұл ұшырулар 2006 жылдың 30 қазанындағы Перс шығанағындағы АҚШ басқарған әскери жаттығулардан кейін болды, олардың мақсаты жаппай қырып-жоятын қарудың тасымалдануын тоқтатуға дайындық еді.

2008 жылғы Ұлы Пайғамбар III сынағы

2008 жылғы 8 шілдеде Иран Израильдің жақында аяқталған әскери жаттығуларынан кейін бірнеше апта ішінде өткізілген "Ұлы Пайғамбар III" жаттығуының аясында 9 орта және ұзақ қашықтықтағы зымырандардың бірі ретінде "Шахаб-3" зымыранының жаңартылмаған нұсқасын сынақтан өткізді. Ұшырылған басқа зымырандардың ішінде жер-жерге атуға арналған "Фатех-110" және "Зелзал" зымырандары болды. Бұл сынақтарды Ислам революциялық гвардиясының әуе және теңіз күштері шөлде жүргізді. Әскери-әуе күштерінің командирі Хосейн Салами Иранның әскери қауіптерге жауап беруге дайын екенін мәлімдеді: "Әскери жаттығулар мен мәңгілік психологиялық операциялар арқылы бізге қауіп төндіретін жауларға ескертеміз, біздің қолымыз әрқашан тайыншада болады және зымырандарымыз кез келген уақытта ұшыруға дайын". Бір күннен кейін, 2008 жылғы 9 шілдеде Иранның Ормуз бұғазында "Шахаб-3" зымырасының нұсқасын сынақтан өткізгені хабарланды. Иран, егер шабуыл жасалса, бұл бұғаздағы қозғалысты тоқтатумен қорқытқан. Қару-жарақ бақылауы жөніндегі сарапшы Джеффри Льюис Иранның зымыран ұшыру кадрларын талдап, Иранның жаңартылған "Шахаб" зымырасын сынаған деген мәлімдемесінің негізсіз екенін анықтады. Жоғары дәрежелі Республика гвардиясының командирі Иран Ормуз бұғазы мен Парсы шығанағындағы қауіпсіздікті сақтайтынын мәлімдеді. Израильдің "Хаарец" газеті мен француздық "Agence France-Presse" агенттігі жариялаған зымыран сынағынан алынған суреттерге сәйкес, "Иран зымыран сынағының суреттерін өңдеп, қарудың мүмкіндіктерін асыра көрсеткен" және сәтсіз ұшыруды жасыру үшін қосымша зымыран қосылған.