Кіріспе

Ирландиялық саясаткер (1885–1973)

Джеральд Боланд (25 мамыр 1885 – 5 қаңтар 1973) – ирландиялық «Фианна Фейл» партиясының саясаткері, 1939 жылдан 1948 жылға дейін және 1951 жылдан 1954 жылға дейін Әділет министрі, 1936 жылдан 1939 жылға дейін Жер министрі, 1933 жылдан 1936 жылға дейін Пошта және телеграф министрі, ал 1932 жылдан 1933 жылға дейін Үкімет Бас қамшысы қызметін атқарды. Ол 1961 жылдан 1969 жылға дейін сенатор, 1923 жылдан 1961 жылға дейін Роскоммон сайлау округінің депутаты болды. Боланд ирландиялық революциялық кезеңде белсенділік танытып, Ирландияның тәуелсіздік соғысы мен азамат соғысында қатысты, соңғысында оның ағасы Гарри Боланд қаза тапты. Соғыстардан кейін Боланд республикашыларды «Синн Фейннен» шығарып, «Фианна Фейлге» қосылғандардың бірі болды, бұл қадам абстиненционизм мәселесіне байланысты болды. 1932 жылы «Фианна Фейл» билікке келгеннен кейін Боланд үкімет кабинетінің тұрақты мүшесіне айналды, ең бастысы – Ирландияның ең ұзақ қызмет еткен Әділет министрі ретінде танылды. Өзінің либералдық көзқарастарына және берік ирландиялық республикалық сенімдеріне қарамастан, Әділет министрі ретінде ол үкіметтен ирланд азаматтарына қатысты қатаң саясатты жүзеге асыруды жиі сұрады, мақсаты – Ирландия Республикалық Армиясының Ирландия мемлекетін Екінші дүниежүзілік соғысқа тартуына жол бермеу болды.

Ерте өмір

Манчестерде туған Джеральд Боланд Джеймс Боланд пен Кейт Боландтың (қыздығы Вудс) ұлы болды. Ол жұбайдың үш ұлының (соның ішінде Гарри Боланд) және екі қызының екінші баласы және үлкен ұлы еді. Оның отбасы екі тараптан да бейілді ирланд ұлтшылдары болды; әкесі жастығында фениан болған, Чарльз Стюарт Парнеллдің адал жақтасы, кейін Ирланд Республикалық Бауырластығының (IRB) мүшесі болды. Әкесі Ирландияның Ұлттық Жеңіссіздерімен де байланыста болды, және олармен байланысы оның бір кезде Нью-Йорк қаласына қашуына себеп болды. Әкесі Джеймс пен ағасы Джектың жолын қуа отырып, Джеральд және оның ағалары Гарри мен Нед 1913 жылы құрылған Ирландиялық еріктілерге қосылды, Артур Гриффитпен бірге бір ротада қызмет етті. 1916 жылы Пасха көтерілісі туралы хабар тарағанда Боланд Крукслингтегі жұмысын дереу тастады, бірақ бұйрықтың кері қайтарылғанын білгенде қатты көңілі қалды. Пасха дүйсенбісінде көтеріліс басталғанда, ол Джейкобс Миллге барып, Томас МакДонағтың басшылығымен шайқасты. Ресми капитуляциядан кейін Боланд тұтқындалып, Уэльстегі Фронгох тұтқын лагеріне қамалды, онда ол басқа да белгілі революциялық көшбасшылармен, соның ішінде ағасы Гарридің досы Майкл Коллинзбен байланысқа келді. Ол және оның ағалары 1921 жылғы Англо-Ирландия келісіміне қарсы болды. Боланд Блессингтондағы 2-Дублин бригадасының 3-батальонының (Оңтүстік Дублин) батальон командирі болды, бірақ Ирландия Азамат соғысының басында 1922 жылдың 7 шілдесінде тұтқындалды және 1924 жылдың шілдесіне дейін қамауда болды. Бостандыққа шыққаннан кейін, оның ағасы Гарри 1922 жылдың тамыз айында Дублиннің Скерридегі Гранд-отельде тұтқындауға тырысқан екі Ұлттық Армия офицерінің қолынан қаза тапты, одан кейін бірнеше күн өткен соң қайтыс болды. Боланд 1934 жылғы Әскери қызмет зейнетақысы туралы заңға сәйкес Ирландия үкіметінен зейнетақы алуға өтініш берді және 1916 жылдың 1 сәуірінен 1923 жылдың 30 қыркүйегіне дейінгі Ирландиялық еріктілер мен ИРА-дағы қызметі үшін 11 жыл мен 5/12 жыл C классы бойынша марапатталды.

Басталуы

Азамат соғысы аяқталғаннан кейін Боланд Синн Фейн партиясын негізгі республикалық партия ретінде құруға көмектесті. Түрмеде отырғанда, ол 1923 жылғы жалпы сайлауда Роскомон округінен Dáil Éireann депутаты (TD) болып сайлануға ұсынылып, сәтті өтті. Боланд 1923 жылдың қазан айында Килменхэм түрмесінде аштық жариялағандардың қатарында болды. Аштық оның бостандыққа шығуына әкелмеді, ал Боланд сол кезде тірі қалғанына йогамен айналысқанын жатқызады. Бұл оқиғалар Гарда Сиоханаға қарсы ИРА тарапынан жауап шараларын тудырды. Кейін Боланд қатаң шаралар енгізіп, өлім жазасы қарастырылған әскери сот құрды, бірақ үкіметтен қайта қараудан басқа шағымдану мүмкіндігі болмады. Барлығы он екі адам кінәлі деп танылды, олардың алтасына өлім жазасы берілді, ал қалған алтасының жазасы түрмеге ауыстырылды. Өлім жазасына кесілгендердің арасында ИРА штабының бастығы міндетін атқарушы Чарли Керинс болды. Әділет министрі ретінде Боланд соғыс кезеңіндегі цензура саясатын жүзеге асыруды міндетті болды, бірақ мемлекеттік цензура идеясын жақтырмай, цензуралық кеңес құрды, бұл оның бейтараптығына күдік тудырмау мақсатында жасалды. Төтенше жағдай кезінде Боланд Ирландияның қатаң бейтараптық саясатын сақтау үшін бірнеше шетелдік агенттерді ұстауға жауапты болды. Осы кезеңде 500-ге жуық адам ұсталды, ал 600-ы 1939 жылғы «Мемлекетке қарсы қылмыстар туралы» жаңа заң бойынша сотталды. 1943 жылға қарай ИРА ұйымының жағдайы нашарлап, әсіресе штаб бастығы тұтқындалып, түрмеге қамалғаннан кейін басшысыз қалды. Боланд пен Фианна Фейл партиясы 1944 жылғы жалпы сайлаудағы үлкен табыстан кейін олардың қатал саясатын сайлаушылар қолдайды деп сенді. 1947 жылы Боланд, де Валераны қоса алған, Фианна Фейлдің төрт жетекші қайраткерінің қатарында «Локк дистиллериясының ісі» деген айыптауға ұшырады. Оливер Фланаган шетелдік бизнесмендердің дистиллерияны сатып алу құқығын алу үшін Фианна Фейл мүшелеріне пара бергенін мәлімдеді. Тергеу комиссиясы бұл талаптарды растайтын ешқандай дәлел таппады, бірақ бұл оқиға Фианна Фейл партиясына деген жұртшылықтың көзқарасын нұқсан келтірді.

Әділет министрі лауазымының екінші кезеңі

1948 жылға қарай Фианна Фейл 16 жыл бойы үзіліссіз үкіметте болды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін сайлаушылар өзгеріс және жаңа бастама іздеді. Бұл қалауға жауап ретінде жаңа саяси партия – Clann na Poblachta пайда болды. Шон МакБрайд басқарған бұл жаңа партия Ирландияда соғыстан кейінгі жаңа саяси дәуірді бастауға тырысты, ал мұны істеу үшін Фианна Фейлді биліктен қуғызу қажет болды. Clann na Poblachta партиясында көптеген республикалық мүшелер болды және партияны белгілі бір жағдайларда Фианна Фейл мен Боландтың соғыс жылдарындағы қатал ұстанымына деген табиғи реакция деп санауға болады. Саяси шеңбердегі көптеген адамдар, тіпті Фианна Фейлдің ішіндегілер де, Clann na Poblachta жаңа күш болады деп ойлады. Де Валера әрқашан жалпы сайлау күнін таңдауда өте сақты және ол 1948 жылдың басында Clann na Poblachta ұлттық сайлауға толық дайын болмас бұрын жалпы сайлау жариялағанда бұл беделін тағы да нығайтты. 1948 жылғы жалпы сайлауда Clann na Poblachta және Фианна Фейлдің басқа да қарсыластары жақсы нәтижелер көрсетті, бірақ күтілгендей болған жоқ. Фианна Фейлді үкіметтен қуғызу үшін Дэйлдегі барлық партиялар мен бірқатар тәуелсіз депутаттар "Бірінші партиялық үкіметті" құруға мәжбүр болды. Бұл коалиция Clann na Poblachta партиясын Ирландия республикашылдығының дәстүрлі "жауы" саналатын Fine Gael партиясымен жұмыс істеуге мәжбүр етті. 1951 жылы коалиция тарап, сол жылғы сайлаудан кейін Фианна Фейл үкіметке қайта оралды, ал Боланд тағы да Әділет министрі болып тағайындалды.

Кейінгі жылдар

Боланд 1957 жылы министрлік лауазымға ұмтылмады, өйткені 1954 жылы жеңіліске ұшырағаннан кейін Фианна Фейл қайтадан билікке оралды. Дегенмен, оның ұлы Кевин, оның Дэйлдегі алғашқы мерзімі басталғанда, қорғаныс министрі болып тағайындалды. Осы кезде Боланд қарт, опысты саясаткер ретінде таныла бастады, оның Роскомоннан қолдауы азая бастады, ал Фианна Фейл Боландтың өзімен бірге Фианна Фейлден тағы бір кандидатты сайлауға мүмкіндік таппағанына риза болмады. 1961 жылғы жалпы сайлауда Боланд он төрт жалпы сайлау кампаниясында алғаш рет жеңіліске ұшырады. Дэйлдегі мандатын жоғалтқанына қарамастан, ол Сенатқа сайланды. Төрт жыл өткен соң, 1965 жылы ол Таоишиг Шон Лемас ұсынғандықтан Сенатқа қайта оралды. 1970 жылы қару дағдарысы кезінде Кевин Боланд Солтүстік Ирландия саясатына наразылық білдіріп, Чарльз Хоги мен Нил Блейнидің Уақытша ИРА-ға қару-жарақ жеткізуге қатысқан деген айыптамаларға байланысты үкімет тарапынан қызметтен алынуына жауап ретінде министр және Фианна Фейл хатшысы лауазымынан кетті. Джеральд Боланд да осыған ұқсас наразылық білдіріп, Фианна Фейлдің вице-президенті және сенімді тұлғасы лауазымынан кетті, бірақ партия мүшесі болып қала берді. Сондай-ақ ол премьер-министр Джек Линчтің басшылығына сенімсіздігін білдірді.

Өлім

Джеральд Боланд 1973 жылдың 5 қаңтарында 87 жасында Дублинде қайтыс болды. Оның әйелі, Энни Боланд, 1970 жылы одан бұрын қайтыс болды. Ол үш қызы мен төрт ұлына мұрагер болды.