Кіріспе

Давао аймағындағы провинция, Филиппин. Давао-дель-Сур (; ), ресми түрде Давао-дель-Сур провинциясы (; ) – Филиппиннің Минданао аймағындағы Давао аймағында орналасқан провинция. Оның орталығы Дигос қаласы. Давао қаласы провинцияның аумағы және халқы тұрғысынан ең ірі қала, бірақ әкімшілік тұрғыдан провинциядан тәуелсіз; осылайша, Давао қаласы тек географиялық және статистикалық мақсаттар үшін топтастырылады. Провинцияның солтүстігінде Давао-дель-Норте, оңтүстік-шығысында Давао-Окзидентал, батысында Солтүстік Котабато және Сұлтан Кударат, оңтүстік-батысында Оңтүстік Котабато және Сарагани, ал шығысында Давао шығанағы орналасқан.

Магуинданао дәуірі

Магуинданаон Датуы, Дату Баго деген атпен, 1700 жылдардың соңында испандарға қарсы науқанға қосылғаны үшін Магуинданао сұлтандығының сұлтанынан Давао шығанағының айналасындағы аумақты сыйлық ретінде алды. 1800 жылы Магуинданаодағы ата-бабаларының жерінен ол осы аймаққа көшіп келді, Багоболарды және аймақтағы басқа да жергілікті тайпаларды өз жағына көндіріп, Давао шығанағының барлық аймағын бағындырды. Өзінің билігін нығайтқаннан кейін, 1830 жылы қазіргі Бангкерохан қоғамдық базары орналасқан жерде Пайнаурасан бекінісін салды, ол оның астанасы болды. Пайнаурасан бекінісі Дату Багоның күштерін жинап, әскерін дайындау орталығы болды, ал оның айналасындағы елді мекен ақырында қазіргі Бангкерохандағы Генеросо көпірінен бастап, оңтүстікке қарай бір шақырымнан астам созылған Кесон бульварына дейін жеткен шағын қалаға айналды. Давао шығанағына үлкен билік еткендіктен, Дату Баго 1843 жылы өзінің астанасы Пайнаурасанда халқы тарапынан сұлтан деп жарияланды. Осылайша, ол Магуинданао сұлтандығынан тәуелсіз, өз алдына жеке сұлтандық құрды, енді ол Магуинданао және Сулу мұсылман мемлекеттерімен тең дәрежедегі билікке ие болды. 2015 жылы Ұлттық бәсекеге қабілеттілік кеңесі провинцияны елдегі ең бәсекеге қабілетті провинция деп таныды.

География

Давао-дель-Сур Минданаодағы Давао аймағының оңтүстік-батыс бөлігін алып жатқан жалпы аумақты құрайды. Географиялық мақсаттар үшін Давао қаласы ескерілгенде, провинцияның жер аумағы: провинция солтүстікте Давао-дель-Нортемен, оңтүстік-шығыста Давао-Окзиденталмен, батыста Солтүстік Котабато және Сұлтан Кударатпен, оңтүстік-батыста Оңтүстік Котабато және Сараганимен, ал шығыста Давао шығанағымен шектеседі. Провинция құмды жағажайлар мен алынған аралдардан, егістік жазықтары мен аңғарлардан, жаңбырлы ормандардан, батпақтардан, төбелер мен таулардан тұрады, соның ішінде Филиппиннің ең биік шыңы – теңіз деңгейінен жоғары орналасқан Апо тауы.

Әкімшілік бөлімшелер

Давао дель Сур 9 муниципалитет пен 1 құрамдас қаладан тұрады, олардың барлығы бір заңнамалық округке біріктірілген. Давао қаласы географиялық және статистикалық мақсаттар үшін провинцияның бөлігі болғанымен, провинциядан тәуелсіз басқарылады.

Қала/Муниципалитет Халық саны Жер ауданы Тығыздық Барғанай (барғанайлардың жалпы саны) Координаттары км² кв.миль /км² /кв.миль
Бансалан 60,440 25 – –
Давао қаласы ‡ – 1,776,949 1,632,991 182 –
Дигос қаласы † 169,393 26 – –
Хагоной 53,309 21 – –
Киблаван 48,897 30 – –
Магсайсай 53,876 22 – –
Малалаг 38,731 15 – –
Матанао 56,755 33 – –
Падада 26,587 17 – –
Санта-Крус 90,987 18 – –
Сулоп 33,613 25 – –
Барлығы 680,481 632,588 2,163.98 232 –

Климат

Облыс жыл бойы жұмсақ, жағымды климатқа ие. Оның топографиялық ерекшеліктері мен географиялық орналасуының арқасында, оған тайфундар сирек келеді. Нақты жауынды немесе құрғақ маусым жоқ. Ең суық айлар қарашадан ақпанға дейін, орташа температурасы ал эми наурыздан мамырға дейінгі жаз айларында орташа температурасы бірақ кейде дейін көтерілуі мүмкін.

Демография

2020 жылғы санақта Давао-дель-Сур халқының саны 680 481 адамды құрады. Давао қаласы географиялық мақсаттар үшін ескерілгенде, провинцияның халқы 2 265 579 адамға жетеді. Давао-дель-Сур – висайлықтар (көбінесе себуано), қытай, жапон және корей этностарының қосылысы, сонымен қатар провинцияның әртүрлі аймақтарында көптеген жергілікті этностық топтар таралған. Себуано тілі, оның аймақтық түрі – даваоэно, провинцияның басты тілі болып табылады, алайда филиппин және ағылшын тілдері де кеңінен қолданылады және мемлекеттік органдардың жұмысында, жарияланымдарда пайдаланылады. 20 ғасырдың соңынан бері Метро Давао аймағында тілдік құбылыс пайда болды, оған сәйкес жергілікті тұрғындар «ұлттық тілге» (филиппин тіліне) ауысып немесе филиппин тілінің сөздерін мен грамматикасын себуано тіліне енгізе бастады.

Католицизм

Рим католиктігі христиан дінінің бір түрі ретінде провинцияның басым діні болып табылады, және оған халықтың 80 пайызынан астамы жатады.

Басқалар

Қалған діндер – ислам және Аглипаян, баптистер, «Иглесия ни Кри́сто», «Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері» шіркеуі, жетінші күнгі адвентистер, басқа евангелистік христиандар және Ехоба куәгерлері сияқты басқа христиан діндері.

Моро халқы

Моролардың басты этникалық тобы – Каган тайпасы, бұл Тагакаолос, Мандая, Мансака және Калаган тайпаларымен туыс, ислам дінін қабылдаған топ. Себебі, бұрын Давао-дель-Сур Магуинданао сұлтандығының құрамында болған. Давао-дель-Сурда кездесетін басқа Моро тайпаларының ішінде Магуинданаон, Маранао, Таусуг және Иранун бар.

Лумад халқы

Багобо халқы Давао-дель-Сур және Оңтүстік Котабатодан басталып, Апо тауының етегіне, Давао қаласына дейін, содан кейін Давао және Пуланги өзендерімен шектелген жерлерге, Солтүстік Котабато және Оңтүстік-Шығыс Букиднонға дейін созылатын аймақта қоныстанған. Олардың саны шамамен 80 000-ға жетеді. Олардың дәстүрлі киімдері абака талшығынан тоқылған және бұрандалармен, қабықшалармен, металл дискілермен, кестелермен және жарқын түсті геометриялық ою-өрнектермен безендірілген. Багоболар Давао этностық топтарының арасында ең әдемі киімдерге ие болғанымен, оларды тек арнайы жағдайларда ғана киеді. Мандайлар мен Мансакалар сияқты, олар да қаштарын жіңішке сызыққа дейін қырқып, тістерін кестелеп, қаралатып алады. Багобо шеберлері кішкентай қоңыраулар құйып, оларды қалталарға, білезіктерге, жакеттерге, аяқ сырғаларына және металл қораптарға бекітеді. Тагакаоло халқының саны шамамен 23 000-ға жетеді және олар шығанақтың батыс жағалауы мен Апо тауының беткейлерін қамтитын аймақты мекендейді. Бұл – ислам дініне көнуге қарсы тұрған және жоғарғы таулардағы анимистік мәдениетін сақтап қалған тайпалардың бірі. Калаган халқының бір бөлігі ислам дінін, ал екінші бөлігі христиан дінін қабылдаған және Тагакаоло халқымен туыс. Олардың саны шамамен 7 000-ге жетеді және Давао шығанағының жағалауында тұрады. Маңгуанган халқының саны қазір 3 000-ға жуық. Оларды Давао-дель-Сур және Давао-дель-Норте аймақтарында кездестіруге болады. Екі топта да әйелдер әдетте қолмен тоқылған абакадан жасалған түтікшелі юбка, кестеленген көк матадан тігілген көйлектер және ауыр әшекейлер тағады. Ерлер кең, көк немесе ақ түсті, шеті тігілген және кестеленген шалбар мен кең көйлек киеді. Қызыл түс тек басшыға ("багани") және жоғары мәртебелі әйелдерге ғана арналған.

Аита халқы

Аэта халқы Давао қаласының кейбір аймақтарында, сондай-ақ Давао-дель-Норте, Компостела аңғары және Букиднонға дейін қоныстанған. Олар Котабато Маноболарымен туыс және Давао-дель-Нортедегі Капалонг ормандарының Талаингодтары мен Матигсалуг сияқты кіші топтарды қамтиды. Жалпы саны 222 мыңға жуық Аэта еркектері ұзын жеңді көйлек киеді, найза алып жүреді, аң аулайды, орманды кеседі және егін өсіреді. Олардың әйелдері дәстүрлі блузкалар, "малонг" белдік және мыс білезіктер мен мұныздан жасалған әшекейлер тағады. Мандая және Мансака – мәдени жағынан байланысты топтар, олар бес ішекті бамбук гитарасы, екі ішекті лютня, скрипка, флейта, гонг, барабан және бамбук арфасында ойнайды. Сонымен қатар, олар шебер күмісшілер, кеудеше, әшекейлер, қысқа қанжарлар және пышақтар жасауда ерекше дағды көрсетеді. Мандаялар түрлі-түсті абака талшықтарынан тоқылған, тайпалық ою-өрнектермен безендірілген өрімдерімен әйгілі.

Өнер және мәдениет

Даваоның түрлі-түсті көркемдік мұрасы оның тайпаларының бай мәдениетінен бастау алады. Багобо тайпасы үшін эстетика – қару-жарақтарды ұқыптап кесу, қоңыраулы металл қораптарды күрделі өрнектермен безендіру, абака талшығынан тігілген киімдерін кесте, қабықша, мұнық және металл дискілермен әшекейлеу болып табылады. Ал мандай тайпасының тоқу дәстүрі өте терең. Олардың атақты қалың матасын жасау үшін абака талшығы жерден алынған бояулармен боялып, иекке арқаланып тоқылады. Соңғы өнімге геометриялық пішіндермен жарқын түсті жіптермен кесте салынады. Дизайнға кейбір тайпалық фольклор элементтері де қосылады. Мансака тайпасы мандай тайпасымен бірге шебер күмісшілер болып саналады. Олар қару-жарақ, кеудеше және киім-кешек аксессуарларын жасайды. Халықтың көп бөлігі христиан дінін ұстанады. Давао – христиан және мұсылман мәдениеттерінің үйлесімді бірігіп жатқан жері. Дегенмен, оның ең әсерлі мәдени ерекшелігі – музыка, би, діни обрядтар, киім және әшекейлеуді қамтитын этникалық өнер екендігі даусыз.