Кіріспе

Құс түрі
Түрлер қорының атауы = Жалпы галлинула
Сурет = Common gallinule galapagos casey klebba.jpg
Сурет сипаттамасы = Санта-Круз аралындағы жалпы галлинула. Галапагос аралдары, Эквадор
Статусы = LC
Статус жүйесі = IUCN3.1
Статус анықтамасы =
Туыс = Gallinula
Түрі = galeata
Авторы = (Lichtenstein, MHC, 1818)
Аумақ картасы = Gallinula galeata distribution map.png
Аумақ картасы сипаттамасы = G. galeata таралған аймақ
Бөлімшелік рангтар = Төрт құйрықты
Бөлімше = Шамамен 7; мәтінге қараңыз
Синонимдер = Gallinula brodkorbi McCoy, 1963
Ұзындығы: 32–35 см (12.6–13.8 дюйм)
Салмағы: 310–456 г (10.9–16.1 унция)
Қанатының ені: 54–62 см (21.3–24.4 дюйм)

Бұл батпақты және жақсы өсімдік жамылған көлдерде кең таралған көбейтін құс. Суы қатып қалған аймақтардағы, мысалы, Канаданың оңтүстігі мен АҚШ-тың солтүстігіндегі популяциялар, жылырақ аймақтарға көшіп барады. Бұл түр өсімдік материалдарының және ұсақ су жануарларының көптеген түрлерін жейді. Ол судың жанында немесе су ішінде тамақтанады, кейде тамақтану үшін суға батып кетеді. Оның кең аяқтары лаләгүлдердің үстінде секіріп жүруге мүмкіндік береді. Көбінесе жасырын болады, бірақ кейбір жерлерде қолға үйретіледі. Мекендеу ортасының жоғалуына қарамастан, жалпы галлинула саны көп және кең таралған. Жалпы галлинула өз аумағын қорғау үшін күреседі. Ұясы тығыз өсімдіктер арасындағы жерде салынған себет тәрізді болады. Наурыздың ортасы мен мамырдың ортасы арасында көктемде жұмыртқа салу басталады. Маусымның басында әдетте аналығы 8 жұмыртқа салады, ал жыл соңындағы ұяда 5-8 немесе тіпті одан да аз жұмыртқа болады. Ұяларды әртүрлі аналықтар қайта пайдалана алады. Инкубация шамамен үш аптаға созылады. Екі ата-ана да жұмыртқаларды жарып, балапандарды тамақтандырады. Балапандар 40-50 күннен кейін ұша бастайды, әдетте бірнеше аптадан кейін тәуелсіз болады және келесі көктемде алғашқы ұяларын көтере алады. Қауіп төнген кезде жас балапандар ата-анасының денесіне жабысып, содан кейін ересек құстар қауіпсіз жерге ұшып кетеді, төлдерін өздерімен бірге алып жүреді.

Кіші түрлер

Бүгінде жеті түр жарамды деп есептеледі; ал басқалары қазір кішірек синонимдер саналады. Көпшілігін анықтау қиын, себебі айырмашылықтар өте нәзік және көбінесе клиналды болып келеді. Әдетте, байқау орны – түрді анықтаудың ең сенімді көрсеткіші, бірақ осы түрдің көшпенділік қасиеттері орналасуына сүйенген анықтаманы толыққанды сенімді етпейді. Төменде тізімделген қазіргі түрлерге қоса, плейстоцен дәуірінен белгілі палеосубтипі – G. g. brodkorbi, Флоридадағы Ичетукни өзенінің шөгінділерінен табылған, ірі, денелі және ұзын қанатты түр. Бұл түр бастапқыда жеке түр ретінде сипатталған, бірақ қазіргі галлинулдердің тікелей ата-тегі болуы мүмкін. Сол шөгінділерде қысқа қанатты және нәзік G. g. cerceris қазбаларының болуы G. g. brodkorbi қазіргі Антиль (Флорида) галлинулінің емес, Солтүстік Американың солтүстік аймақтарына тән түрлердің бабасы екенін көрсетеді. Субтипілердің сипатталу күні бойынша тізімі: Жалпы және үш атаулы есімдері. Сипаттамасы. Таралу аймағы. Оңтүстік Американың қарапайым галлинулі. G. g. galeata (Lichtenstein, 1818). Қанаттары мен арқасы біркелкі қара қоңыр, шифер сұр түсті. Тринидад, Гайана, Бразилиядан Амазонканың оңтүстігіне дейін, Аргентина мен Уругвайдың солтүстігінде кездеседі. Анд тауының қарапайым галлинулі. G. g. garmani (Allen, 1876). Galeata-ға ұқсас, бірақ ірілеу. Перуден Аргентинаның солтүстік-батысына дейінгі Анд тауларында кездеседі. Гавай галлинулі. G. g. sandvicensis (Streets, 1877). Гавай тілінде "alae ula" ("қызыл гавай көк") деп аталады. Ірі маңдай қалқаны бар; тарс алдыңғы бөлігі қызғылт-сары түсті. Гавай аралдарына тән. Антиль галлинулі. G. g. cerceris (Bangs, 1910). Бұрынғы Флорида галлинулінің ескірген атауы АҚШ-та қолданылған. Тринидад пен Барбадостан басқа Кариб теңізінде кездеседі; сондай-ақ оңтүстік Флоридада да кездеседі. Солтүстік Американың қарапайым галлинулі. G. g. cachinnans (Bangs, 1915). Сондай-ақ қарапайым галлинулі және батпақтық тауық деп те аталады. Cerceris-ке ұқсас, бірақ жоғарғы жағының түсі қарапайым мооренге (G. chloropus) көбірек ұқсайды. Канаданың оңтүстік-шығысынан АҚШ арқылы оңтүстікке қарай, Ұлы жазық аймағын қоспағанда, батыс Панамаға дейін; Галапагос және Бермудада да кездеседі. Субанде галлинулі. G. g. pauxilla (Bangs, 1915). Cerceris-ке ұқсас, бірақ кішірек. Шығыс Панаманың оңтүстігінен Перудің солтүстік-батысына дейін кездеседі. Барбадос галлинулі. G. g. barbadensis (Bond, 1954). Cerceris-ке ұқсас, бірақ басы мен мойны ашық түсті, жалпы түсі сұрғылт. Барбадосқа тән.