Кіріспе
Француз романы, шенеунік, масон және армия генералы Пьер Амброаз Франсуа Ходерлос де Лаклос (Pjɛʁ ɑ̃bʁwaz fʁɑ̃swa ʃɔdɛʁlo də laklo; 18 қазан 1741 – 5 қыркүйек 1803) – француз романы, шенеунік, масон және армия генералы, ең белгілі туындысы – «Қауіпті байланыстар» (Les Liaisons dangereuses) (1782) хаттар арқылы жазылған романы. Француз әдебиетіндегі ерекше тұлға, ол ұзақ жылдар бойы маркиз де Сад немесе Николя Рестиф де ла Бретонн сияқты абыройсыз жазушы деп есептелді. Ол адам қарым-қатынастары туралы ешқандай күмәні болмаған әскери шенеунік және кәсіби емес жазушы болды; алайда, оның бастапқы мақсаты «әдеттен тыс, шу көтеріп, өлімінен кейін де есте қалатын туынды жазу» болды; осы тұрғыдан ол өзінің шедеврi «Қауіпті байланыстар» арқылы мақсатына жетті деуге болады. Бұл 18 ғасырдың романдық әдебиетіндегі шедеврлердің бірі болып табылады, ол аристократияның махаббат оқиғаларын зерттейді. Ол көптеген сын-талдауларға, пьесалар мен фильмдерге шабыт берді.
Pierre Ambroise François Choderlos de Laclos (pjɛʁ ɑ̃bʁwaz fʁɑ̃swa ʃɔdɛʁlo də laklo; 18 October 1741 – 5 September 1803) was a French novelist, official, Freemason and army general, best known for writing the epistolary novel Les Liaisons dangereuses (Dangerous Liaisons) (1782). A unique case in French literature, he was for a long time considered to be as scandalous a writer as the Marquis de Sade or Nicolas Restif de la Bretonne. He was a military officer with no illusions about human relations, and an amateur writer; however, his initial plan was to "write a work which departed from the ordinary, which made a noise, and which would remain on earth after his death"; from this point of view he mostly attained his goals with the fame of his masterwork Les Liaisons dangereuses. It is one of the masterpieces of novelistic literature of the 18th century, which explores the amorous intrigues of the aristocracy. It has inspired many critical and analytic commentaries, plays and films.
Өмірбаян
Амиенде буржуа отбасында туған Лаклос 1761 жылы École Polytechnique-дің алғабасы болған Ла-Фер артиллерия мектебінде оқуға түсті. Жас лейтенант ретінде ол Жеті жылдық соғыс аяқталғанға дейін (1763) Ла-Рошельдегі гарнизонда қызмет етті. Содан кейін ол Страсбургқа (1765–1769), Гренобльге (1769–1775) және Безансонға (1775–1776) тағайындалды. 1763 жылы Лаклос Тульдегі "L'Union" әскери ложасында масон болды. 1771 жылы капитандық шенін алғанына қарамастан, Лаклос артиллерия гарнизонының қызметінен және әскерилермен араласудан жалықты, бос уақытын жазуға арнады. Оның алғашқы туындылары, бірнеше жеңіл өлеңдері, "Музалар альманахинде" жарияланды. Кейін ол Мари Жанна Риккобонидің романынан шабыттанған "Эрнестина" комедиялық операсының либреттосын жазды. Музыкасын "Шевалье де Сен-Жорж" жазды. Премьерасы 1777 жылдың 19 шілдесінде королева Мария Антуанеттаның қатысуымен өтті, бірақ сәтсіз аяқталды. Сол жылы Лаклос Валенстада жаңа артиллерия мектебін құрды, 1780-ші жылдардың ортасында Наполеон Бонапарт оның студенттерінің бірі болды. 1778 жылы Безансонға оралғаннан кейін Лаклос инженерлердің екінші капитаны болды. Осы кезеңде ол Жан Жак Руссоға (1712–1778) деген құрметін білдірген бірнеше еңбектер жазды. 1776 жылы Лаклос Париждегі "Генри IV" ложасына қабылдануды сұрады және қабылданды. Ол Франциядағы Ұлы Шығысты басқарған Орлеан герцогы Людовик Филиппке көмектесті. 1777 жылы Ұлы Шығыстың өкілдері алдында ол әйелдерді масондыққа қабылдауға шақырған сөз сөйледі. 1779 жылы ол Айк аралына (қазіргі Шаренте-Маритим) Марк Рене, Монтембел маркизіне қарсы бекіністер салуға көмектесу үшін жіберілді. Алайда, ол уақытының көп бөлігін өзінің жаңа эпистолярлық романы "Қауіпті байланыстар" мен Мадам де Монтембелге хат жазуға жұмсады. Алты айлық демалыс алып, Парижде уақытын жазумен өткізді. Дюран Неву 1782 жылдың 23 наурызында төрт томдық "Қауіпті байланыстар" кітабын шығарды, ол кең таралды (бір айда 1000 дана сатылды, сол кездегі ерекше нәтиже). Лаклосқа дереу Бретаньдегі гарнизонына оралуға бұйрық берілді, 1783 жылы ол жаңа арсеналды салуға көмектесу үшін Ла-Рошельге жіберілді. Бұл жерде ол Мари Соланж Дюперреге танысты, оған 3 мамырда үйленді және өмірінің соңына дейін бірге болды. Келесі жылы ол Париж көшелерін нөмірлеу жобасын бастады. 1788 жылы Лаклос армиядан кетіп, 1789 жылы Француз революциясы басталғаннан кейін оның дипломатиялық қызметін жалғастырған Орлеан герцогы Людовик Филипптің қызметіне кірді. 1790/91 жылдары ол Фейлянттармен байланысты "Журнал дес ами де ла конституция" журналының редакторы болды. Республикалық идеяларға бейімделген ол герцогты тастап, Соғыс министрлігінде комиссар болып орналасты. Оның реформалары Француз революциялық армиясының Вальми шайқасындағы (1792 жылдың 20 қыркүйегі) жеңісіне ықпал еткен деп есептеледі. Кейінірек, генерал Шарль Франсуа Дюмориездің қашуынан (1793 жылдың сәуірінде) кейін, ол Орлеанист ретінде тұтқындалды, бірақ 1794 жылдың 27 шілдесінде Термидориялық реакциядан кейін босатылды. Содан кейін ол баллистикалық зерттеулермен айналысты, нәтижесінде қазіргі артиллериялық снаряд ойлап табылды. 1795 жылы ол Қоғамдық қауіпсіздік комитетінен армияға қайта қабылдануды сұрады, бірақ өтініш қабылданбады. Оның дипломатиялық лауазым алуға және банк құруға жасаған әрекеттері де сәтсіз аяқталды. Ақырында, Лаклос жас генералмен, жақында (1799 жылдың қарашасы) бірінші консул болып тағайындалған Наполеон Бонапартпен кездесті және оның партиясына қосылды. 1800 жылдың 16 қаңтарында ол Рейн армиясының бригадир генералы болып қайтадан тағайындалды, Биберах шайқасына қатысты (1800 жылдың 9 мамыры). Италиядағы резервтік артиллерияның бас қолбасшысы болды (1803), Лаклос көп ұзамай Тарантодағы ассиздік қасиетті Францисктің бұрынғы монастырында дизентерия мен безгек салдарынан қайтыс болды. Ол қала маңындағы Сан-Паоло аралында өзінің басшылығымен салынған, әлі де оның есімін сақтап тұрған фортта (Форте де Лаклос) жерленді. 1815 жылы Оңтүстік Италияда Бурбон әулетінің қайта орнатылуынан кейін оның қабір қиратылды, сүйектері теңізге тасталды деп есептеледі.