Кіріспе

Нью-Орлеандағы белгісіз сериялық кісі өлтіруші, Луизиана штаты

Нью-Орлеанның Аксмені – 1918 жылдың мамырынан 1919 жылдың қазанына дейін Нью-Орлеан және оның төңірегінде әрекет еткен, кім екені белгісіз американдық сериялық кісі өлтіруші. Кісі өлтірулерге байланысты халық арасындағы үрейдің күшті болған кезінде баспасөз 1911 жылдан бері осы сияқты қылмыстарды жариялаған, бірақ соңғы зерттеушілер бұл хабарлардың дұрыстығына күмән келтірді. Қылмыскер ешқашан табылған жоқ, ал кісі өлтірулердің себебі әлі де анықталған жоқ.

Өмірбаян

Қатылғандардың атынан-ақ көрініп тұрғандай, құрбандарға көбінесе олардың өз балталарымен шабуыл жасалған. Көп жағдайда үйдің артқы есігінің бөлігі кескішпен алып тасталып, есіктің жанындағы еденге тасталып кеткен. Содан кейін ол үйдің бір немесе бірнеше тұрғындарына балтамен немесе тік пышақпен шабуыл жасайтын. Осы қылмыстардың себебі тонау емес, қылмыскер құрбандарының үйлерінен ешқандай затты алып кеткен жоқ. Аксмен өлтірілгендердің көпшілігі итальяндық иммигранттар немесе итальян-американдықтар болды, бұл оқиғалардың этникалық жеккөрушілікпен байланысты деген күдік тудырды. Көптеген бұқаралық ақпарат құралдары осы қылмыстардың осы қырына сенсациялық сипат берді, тіпті дәлелдердің жетіспеуіне қарамастан, мафияның қатысы болуы мүмкін деген болжамдар жасады. Кейбір криминалдар бұл кісі өлтірулердің сексуалдық ниетпен жасалғанын және қылмыскердің, мүмкін, әйелдерді құрбан етуді көздеген сексуалдық садист болғанын айтады. Криминологтар Колин және Деймон Уилсон Аксменнің ер адамдарды тек әйелдерді өлтіруге тырысқанда ғана өлтіргенін болжайды, бұл үйдің иесі әйел болғанда, оны өлтірген, бірақ еркекті өлтірмеген жағдайлармен расталады. Тағы бір аз сенімді теория бойынша, Аксмен кісі өлтіруді джаз музыкасын насихаттау үшін жасаған, мұны оның өзінің үйінде джаз ойнағандардың өмірін сақтап қалуға уәде берген жазбаларынан көруге болады. 1919 жылдың 13 наурызында газеттерде Аксменнен деп белгіленген хат жарияланды, онда ол 19 наурыз күні түн ортасынан кейін 15 минут өткенде тағы да кісі өлтіретінін, бірақ джаз тобы ойнап тұрған жерлерді аман қалдыратынын мәлімдеді. Сол түні қаланың барлық би залдары толып, кәсіби және әуесқой топтар жүздеген үйлерде джаз орындады. Сол түні ешқандай кісі өлтіру болған жоқ. Аксмен ешқашан ұсталған жоқ немесе оның кім екені анықталған жоқ, және оның қылмыстық іс-әрекеттері басталғандай күңгірт тоқтады. Қылмыскердің кім екені әлі де белгісіз, бірақ оның кім болуы мүмкін екеніне қатысты әртүрлі болжамдар айтылды.

Күдіктілер

Қылмыстық жазушы Колин Уилсон Балташының 1920 жылы желтоқсанда Лос-Анджелесте Майк Пепитоунның жесірімен атып өлтірілген Джозеф Монфре болуы мүмкін деп болжайды. Уилсонның теориясы басқа да шын қылмыстар туралы кітаптарда және веб-сайттарда кеңінен қайталанды. Алайда, шын қылмыстар жазушысы Майкл Ньютон Нью-Орлеан мен Лос-Анджелестегі қоғамдық, полиция және сот деректерін, сондай-ақ газет архивтерін зерттеді, бірақ Лос-Анджелесте "Джозеф Монфре" (немесе осыған ұқсас аты бар) есімді адамның шабуылға ұшырағаны немесе өлтірілгені туралы ешқандай дәлел таба алмады. Ньютон сондай-ақ Пепитоун ханымның (кейбір дереккөздерде Эстер Альбано деп, ал басқаларында "Пепитоунның жесірімін деп мәлімдеген әйел" деп аталады) осындай қылмыс үшін тұтқындалғаны, сотталғаны немесе сотталғаны туралы, тіпті Калифорнияда болғаны туралы да ақпарат таба алмады. Ньютон "Момфре" тегі сол кезде Нью-Орлеанда сирек кездеспегенін атап өтті. Нью-Орлеанда Джозеф Момфре немесе Мумфре есімді қылмыстық тарихы бар және ұйымдасқан қылмыспен байланысы болуы мүмкін адам болған болуы мүмкін; алайда, сол кезеңдегі жергілікті жазбалар оны растауға немесе осы адамды анықтауға жеткіліксіз. Уилсонның түсіндірмесі – қалалық аңыз, және қылмыскердің кім екенін анықтау үшін қылмыстар кезінде болғаннан артық дәлел қазір де жоқ. Қылмыстардағы басты күдікті Франк "Док" Мамфри (1875–1921) болды, ол Леон Джозеф Монфре/Манфре деген лақап атын қолданды. Мамфридің Garden District-тегі джаз бизнесі, бұрын қиындыққа тап болған, қала зорлық-зомбылықпен джаз топтарын жалдауға және джаз пластинкаларын ойнатуға мәжбүр болғаннан кейін, қауымдастықтағы көптеген адамдардың пікірінше, әдеттен тыс жақсы қызмет көрсеткендей көрінді.

Жозеф пен Катерина Маджио

1918 жылғы 23 мамырда итальяндық азық-түлік дүкеншісі Джозеф Маджио мен оның әйелі Кэтрин Үстірлі және Магнолия көшелерінің бұрышындағы пәтерінде ұйықтап жатқанда шабуылға ұшырады. Қылмыскер үйге кірген соң, ерлі-зайыптылардың тамағын тік қылышпен кесіп тастаған; Кэтриннің тамағы соншалықты терең кесілген, оның басы иығынан ажырағандай болды. Содан кейін қылмыскер екі құрбандыны да балтамен ұрып өлтірді, мүмкін, өлімнің себебін жасыру үшін. Джозеф шабуылдан аман қалды, бірақ ағалары Джейк пен Эндрю оны тапқаннан кейін бірнеше минуттан соң қайтыс болды. Қылмыскер жақын жердегі тротуарға «Мэджо ханым бүгін түнде Тони ханым сияқты отырады» деген хабарлама жазды, бұл 1911 жылы шабуылға ұшыраған (Жоанна қаза тапқан) итальяндық көкөніс сатушылары Энтони мен Джоанна Сциамбраға сілтеме болуы мүмкін. Полиция пәтерден қылмыскердің қанды киімдерін тапты, себебі ол оқиға орнынан қашып кету алдында таза киімге ауысқан болатын. Мәйіттер алып тасталғаннан кейін үйді толық қарап шығу жүргізілмеді, бірақ қанға малталған қылыш кейіннен көрші үйдің ауласынан табылды. Полиция тонауды шабуылдың себебі ретінде жоққа шығарды, өйткені ақша мен құнды заттар көз тартарлық жерде қалған күйінде ұрланбаған. Қылыш Джозефтің ағасы Эндрюге тиесілі екені анықталды, ол Кэмп көшесінде шаштараздық дүкеніне ие болған. Оның қызметкері Эстебан Торрес полицияға Эндрюдің дүкенінен қылышты өлтіруге екі күн бұрын алып кеткенін, пышақты кескілеп қайталауды қалағанын айтты. Эндрю полиция бастығының күдігіне ілікті, бірақ тергеушілер оның көрсетуін, сондай-ақ кісі өлтіруге дейін пәтердің жанында біреудің тығырықтап жүргені туралы айтқандарын бұзуға мүмкіндік таппағандықтан босатылды.

Луис Бесумер мен Харриет Лоу

1918 жылғы 27 маусымның таңертеңгі сағаттарында Луис Бесумер мен оның сүйіктісі Харриет Лоуге Dorgenois және Laharpe көшелерінің қиылысында орналасқан Бесумердің азық-түлік дүкенінің арт жағындағы жеке бөлмеде шабуыл жасалды. Бесумердің оң жақ жақсырғысынан жоғары балтамен соққы берілді, нәтижесінде бас сүйегінің сынуы мүмкін болды. Лоудың сол құлағына шабуыл жасалып, бетінің бір жағы толық қозғалмас болды. Ерлі-зайыптыларды келесі күні таңертең, тірі, бірақ өте ауыр жарақат алған күйде, нан пісіру машинасының жүргізушісі Джон Занка тапты, ол әдеттегі жеткізілімді жасау үшін дүкенге келген еді. Бесумердің өзіне тиесілі балта жанындағы ванна бөлмесінен табылды. Бесумер тергеушілерге балтамен шабуыл жасалғанда ұйықтап жатқанын айтты. Анна шабуыл туралы ештеңе есінде қалмағанын мәлімдеді және екі күннен кейін сау қызды дүниеге әкелді. Эд полицияға үйден оның әмиянындағы алты-жеті доллардан басқа ештеңе ұрланбағанын айтты. Ерлі-зайыптылардың пәтеріндегі терезелер мен есіктер күшпен ашылмаған сияқты көрінді, сондықтан билік өкілдері әйелге жақын жердегі үстелде тұрған шаммен шабуыл жасалғанын болжады. Полиция бұрын сотталған Джеймс Глисонды Анна табылғаннан кейін көп ұзамай қамауға алды. Бірақ дәлел жетіспеуіне байланысты кейін босатылды. Бас тергеушілер шабуылдың бұрынғы Бесумер және Маджио оқиғаларымен байланысты болуы мүмкін екенін ашық түрде айта бастады.

Жозеф Романо

1918 жылдың 10 тамызында Паулин мен Мэри Бруно қарт ағасы Жозеф Романо тұратын бөлмеден келетін қыжылдаудан оянды. Бөлмеге кіргенде, олар Романоның басына ауыр соққы түскенін және екі теріс жарақаты бар екенін көрді. Олар келген кезде шабуылдаушы қашып бара жатқан еді, бірақ қыздар оның қараңғы терілі, семіз денелі, қара костюм және иілген шляпа киген адам екенін анықтады. Романо жедел жәрдем келгенде өзі жүре алды, бірақ екі күннен кейін ауыр бас жарақатынан көз жұмды. Оның үйі қарақталған, бірақ ештеңе ұрланбаған. Полиция артқы аулада қанға малталған балта тапты және артқы есіктің бір бөлігі кесілгенін анықтады. Бұл қылмыс Нью-Орлеанда үлкен дүрлік туғызды, тұрғындар Балтамен шабуыл жасаудан үнемі қорқып өмір сүрді. Полиция көптеген хабарлама алды, онда азаматтар кісі өлтірушінің жергілікті аудандарда жасырынып жүргенін көргендерін айтты. Кейбір ер адамдар тіпті өз аулаларында балта тапқанын хабарлады. Сол кезде зейнеткерлікке шыққан итальяндық детектив Джон Дантонио жасаған мәлімдемеде, соңғы қылмысты жасаған адам 1911 жылы бірнеше адамды өлтірген адам болуы мүмкін деген болжам жасады. Дантонио потенциалды кісі өлтірушіні екі жақты тұлғалы, себепсіз өлтіретін адам ретінде сипаттады. Дантонионың сөзіне қарағанда, мұндай адам заңды сақтайтын, бірақ кейде өлтіруге құмар болатын азамат болуы мүмкін. Кейін ол кісі өлтірушіні шынайы "Доктор Джекилл және Мистер Хайд" деп сипаттады.

Кортимилья отбасы

1919 жылы 10 наурызда түнде итальяндық иммигрант Чарльз Кортимилья және оның әйелі Рози мен нәресте қызы Мэри, Жаңа Орлеан қаласының маңындағы Гретнада, Джефферсон даңғылы мен Екінші көшесінің қиылысындағы үйлерінде шабуылға ұшырады. Кортимилья үйінен естіген дауыстарға дүкенші Иорландо Джордано көшеден асығып келіп, жағдайды тексерді. Ол Кортимилья отбасына "Балта қолдының" шабуыл жасағанын анықтады. Чарльз бен Рози екеуі де балтамен соққы салдарынан бас сүйектері сынып қалды, балта олардың артқы верандасынан табылды; Мэри анасының құшағында мойнына соққыдан қаза тапты. Үйден ештеңе ұрланбады, бірақ артқы есіктің бір бөлігі кесіп алынған. Чарльз шабуылдан екі күннен кейін босатылды, ал оның әйелі дәрігерлердің бақылауында қалды. Есін жиғаннан кейін Рози, Джордано мен оның 18 жасар ұлы Франк шабуылға жауапты деп мәлімдеді. 69 жастағы Иорландоның денсаулығы нашар болғандықтан, мұндай іске қатысуы мүмкін емес еді. Алты футтан аса биіктігі бар және 200 фунттан (90 кг-нан астам) салмағы бар Франк артқы есіктің кесілген бөлігінен өте алмас еді. Чарльз әйелінің айыптауларын жоққа шығарды, бірақ полиция Джорданоларды қамап, оларды кісі өлтіруде айыптады. Кейіннен олар кінәлі деп танылды. Франкқа өлім жазасы берілді, ал оның әкесі өмір бойына түрмеге кесілді. Чарльз соттан кейін әйелінен ажырасты. Шамамен бір жыл өткен соң Рози, қызғаныш пен ашкөздікпен Джорданоларды жалған айыптағанын мойындады, нәтижесінде олар босатылды.

Стив Бока

1919 жылы 10 тамызда дүкенші Стив Бока ұйықтап жатқанда, жатын бөлмесіне балтамен келген шабуылшы шабуыл жасады. Бока түнде оянып, төсегінің үстінде қараңғы кейіпті көрді. Есін жиған соң, Бока үйге кіргенді анықтау үшін көшеге жүгірді, және басының жарылғанын байқады. Дүкенші көршісі Фрэнк Генузаның үйіне қашып барды, онда есінен танып құлап қалды. Үйден ештеңе ұрланбаған, бірақ тағы да артқы есіктің бөлігі бұзылған еді. Бока жарақаттарынан айығып кетті, бірақ шабуылдың ешқандай егжей-тегжейін есіне түсіре алмады. Бұл шабуыл әйгілі "Аксмен" хаты жарияланғаннан кейін болды.

Сара Лауман

1919 жылғы 3 қыркүйек күні түнде Сара Лауманның пәтеріне шабуыл жасалды. Көршілері жалғыз тұратын жас әйелдің жағдайын білу үшін келді және Лауман есік ашпағандықтан үйге кірді. Олар 19 жастағы қыздың есінен танып, төсекте жатқанын, басы ауыр жарақаттанғанын және бірнеше тісінің жоқ екенін көрді. Шабуыл жасаған адам ашық терезе арқылы кірді де, Лауманға өткір емес затпен шабуыл жасады. Ғимараттың алдында қанға батқан балта табылды. Лауман жарақаттан кейін есін жинады, бірақ шабуыл туралы ешқандай есімдеме сақтамады. Австралиялық рок-тобы Beasts of Bourbon 1984 жылы "The Axeman's Jazz" атты альбом шығарды. Жазушы Джули Смит 1991 жылы "Аксеманның джазы" романында "Аксеман" оқиғасының қияли нұсқасын пайдаланды. Поппи З. Брайттің 1997 жылы жарық көрген "Муссолини және Аксеманның джазы" әңгімесінде де Аксеман кісі өлтірулеріне сілтеме жасалған. Чак Паланиктің 2005 жылғы "Көшпенділер" романында Аксеман туралы әңгіме айтылады. "The Times Picayune" газетіне жазылған Аксеманның хатынан алынған сөйлем Fila Brazillia-ның "Тунсталл және калифорниялық хаддок" әнінің басында оқылады. Кристофер Фарнсворттың 2012 жылғы "Қызыл, ақ және қан" романы тарихында көптеген денелерге, соның ішінде Нью-Орлеан Аксеманына кірген "Бұғман" деп аталатын кісі өлтіруші рухқа негізделген. Рей Селестиннің 2014 жылғы "Аксеманның джазы" романы - Нью-Орлеан Аксеманының ісі туралы қияли нұсқа. "American Horror Story: Coven" сериалында "Бұлақшы келеді" атты эпизодтан бастап Аксеманды Дэнни Хьюстон сомдайды. Аксеман туралы "The Originals" сериалының 3-ші маусымында, 5-ші эпизодта және 4-ші маусымында, 6-шы эпизодта айтылған. "My Favorite Murder" подкасты Аксеман туралы оқиғаны 60-шы эпизодында, "Jazz It" деген атпен қамтыды. "Last Podcast on the Left" подкасты Аксеманды шешілмеген сериялық кісі өлтірулер туралы алғашқы эпизодында, "Шешілмеген сериялық кісі өлтірулер 1-бөлім: Фантом, балта және торсо" деген атпен қамтыды. "Stuff You Missed In History Class" Аксеман туралы екі бөлімді мини-сериал жасады, онда оның кісі өлтіру әрекеттері 1918 жылға дейін басталды деген оймен ойнады. "Unsolved Murders" подкасты Нью-Орлеан Аксеманына қатысты үш бөлімді мини-сериал жасады, ол жүргізушілердің кімді кінәлі деп ойлайтыны туралы пікірлерімен аяқталды. 13-ші күні Eisregen "Axtmann" әнін шығарды, ол қылмыс туралы айтады. "BuzzFeed Unsolved" YouTube сериясы шешілмеген қылмыс оқиғалары мен табиғаттан тыс құбылыстарды зерттеп, S2E1 "Нью-Орлеанның қорқынышты Аксеманы" эпизодында Аксеман туралы зерттеулер мен теорияларды қарастырды. Автор және тарихшы Алан Г. Готрео 2014 жылы жарық көрген "Итальян Луизианасы: тарих, мұра және дәстүр" кітабында Аксеман кісі өлтірулерінің жан-жақты сипаттамасын ұсынды. "Last Week Tonight with John Oliver" жаңалықтар сатиралық бағдарламасы 6-шы маусымның "Медициналық құрылғылар" деп аталатын 13-ші эпизодында Аксеман туралы айтты. Джон Оливер кейіннен қайта шақырылған жамбас имплантациясы үшін сәтті көрсеткіштерін атап өткен DePuy сату тобының көрсетілуінен кейін Аксеманның қысқаша тарихын берді. Мереке Марди Гра тақырыбында өтті және оған Аксеман болып киінген адам қатысты. Американдық свинг-жандану тобы Squirrel Nut Zippers 2018 жылы шыққан "Beasts of Burgundy" альбомында "Axeman Jazz (Don't Scare Me Papa)" әнін шығарды. "The Walking Dead: Saints and Sinners" виртуалды шындық ойынында Аксеманға бірнеше сілтемелерді табуға болады. Бір кейіпкер оны диалогта атайды, ал арнайы балта сейфтен "Аксеман келеді" деген жазумен табылған. Оның джазды ұнататынына сілтеме бар, сондай-ақ оның атақты цитаты бар, ол атақты Аксеманның хатынан алынған, ол табылған арнайы балтаны сипаттауға арналған, ол "Құрметке бөленген өлімді" деп аталады. Аксеманның алғашқы көрінісі "The Walking Dead: Saints & Sinners – Chapter 2: Retribution" ойынында болды. Дэнни Хьюстон сомдаған Аксеман 2013 жылғы 13 қарашада "American Horror Story" сериалының үшінші маусымында "Аксеман келеді" деп аталған эпизодта көрсетілді. Аксеман "Ривердейл" сериалының екінші маусымының төртінші эпизодының он жетінші тарауындағы: "Күннің батуын қорқытатын қала" оқиғасының басында Джагхед Джонс атаған үш сериялық кісі өлтірушінің бірі. 2014 жылы Рей Селестиннің "Аксеманның джазы" басылып, жылдың ең жақсы криминалдық романы үшін CWA New Blood Dagger сыйлығын жеңіп алды. 2024 жылы Amazon Prime Video "Hazbin Hotel" сериалын жасады, оның кейіпкері Аластор (Радио жынды) балта өлтірушіге негізделген деген уәде бар.