Ричард Спринг: Ирландия саяхатшысы және саяси қайраткерінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Ирландияның бұрынғы Еңбек партиясының жетекшісі (1950 жылы туған)

Ричард Мартин Спринг (1950 жылғы 29 тамызда туған) – ирландиялық бизнесмен және бұрынғы саясаткер. Ол 1981 жылдан 2002 жылға дейін Керри Солтүстік округінен Еңбек партиясының депутаты (Teachta Dála) болды. 1982 жылы Еңбек партиясының жетекшісі болып тағайындалды және 1997 жылға дейін бұл қызметті атқарды. Ол Қоршаған ортаны қорғау министрі (1982–1983), Энергетика министрі (1983–1987) және Сыртқы істер министрі (1993–1994 жылдың қарашасы, 1994 жылдың желтоқсаны–1997) қызметтерін атқарды. Ол осы үш үкімет кезінде Танайст қызметін атқарды. Саяси мансабына дейін Спринг Ирландия ұлттық регби құрамасы және Керри GAA футбол және хёрлинг командаларында ойнаған табысты спортшы болды.

Ерте өмір

Спринг 1950 жылы Керри округіндегі Тралиде Дан мен Анна Спрингтің (құрметті есімі Лейд) ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Типперри графтығындағы Роскреа цистерциан колледжінде және Дублиндегі Тринити колледжінде білім алды, содан кейін Кингс Иннс-те адвокаттық біліктілігін алды. Ол 16 ғасырдың соңында Керри округіне қоныстанған англо-ирландтық Спринг әулетінің ұрпағы.

Спорттық мансабы

Спринг 1970-ші жылдары Керри үшін гэлдік футбол және хёрлинг ойнады. Ол клубтық футболды «Керинс О’Рахилли» клубымен Тралиде, ал хёрлингті «Кротта О’Нилл» клубымен ойнады; сонымен қатар, ол «Остин Стакc» клубы үшін жасөсперімдер хёрлингімен айналысып, 1967 жылы жастар арасындағы округтік чемпионатты жеңіп алды. Оның әкесі Дэн 1939 және 1940 жылдары екі рет Бүкіл Ирландияның аға футбол чемпионатында жеңіске жетті. Кейін ол «Мунстер» үшін регби одағындағы ойынға қатысып, Ұлыбританияда «Лондон Ирландиясы» командасының құрамында өнер көрсетті. Ол 1979 жылғы бес ұлттың чемпионатында Ирландия құрамасы сапында үш рет ойнады, 1979 жылдың 20 қаңтарында «Лансдоун Роудта» дебют жасады және 1979 жылдың 17 ақпанында «Лансдоун Роудта» соңғы халықаралық матчын өткізді.

Ерте мансап

Спрингтің саяси өмірі 1979 жылы Тралидегі жергілікті сайлауда сәтті өтіп, жеңіске жеткен кезде басталды. Сол жылы ол әкесі Дэн Спрингтің орнын Кери округі кеңесінде іске қойды. Спринг аға 1943 жылдан бері Керри Норд округінен депутат болып сайланып келді, көбінесе Лейбористер партиясын өкілдік етті, бірақ ол қысқа мерзімге Ұлттық Лейбористер партиясының мүшесі де болған. Ол 1981 жылғы жалпы сайлауда Керри Норд сайлау округінен Дáil Éireann-ға (ирландиялық парламентке) сайланды, бұл орынды бұрын оның әкесі Дэн басқарған еді. Лейбористер партиясы Fine Gael партиясымен коалициялық үкімет құрды, ал Спринг депутаттыққа кірген күнінің өзінде кіші министр болып тағайындалды. 1982 жылғы ақпан айындағы жалпы сайлаудан кейін Майкл О'Лири партия басшысы лауазымынан кеткен соң, Спринг өзін көшбасшылыққа ұсынуға рұқсат берді. Ол Барри Дезмонд пен Майкл Д. Хиггинсті оңай жеңіп, бірақ партияның терең дағдарыста екенін көрді. Спринг коалицияға қарсы саясатты қатысты сынады және партиядан троцкишілдерді жүйелі түрде шығарып тастады. Ең бастысы, ол Жо Хиггинс пен Клэр Дейлиді қоса алғанда, "Жауынгерлік Тәсілді" (кейін Социалистік партия) партиядан қуды.

Министрлік қызметке тағайындау

1982 жылдың қарашасында өткен жалпы сайлаудан кейін Лейбористік партия Fine Gael партиясымен бірлесіп, қайтадан коалициялық үкімет құрды. Спринг Танайст және Қоршаған ортаны қорғау министрі болып тағайындалды. Ол 1985 жылы Англо-Ирландия келісіміне әкелген келіссөздерге тікелей қатысты. 1987 жылы Лейбористік партия бюджеттік мәселелерге байланысты үкіметтен шықты, ал соңынан өткен сайлауда Фианна Файл билікке келді. Спринг өзінің мандатын жоғалтудың аз ғана қамынан құтылып, бар болғаны төрт дауыспен қайта сайланды.

Қарсылық

Көктемде Еңбек партиясы 1990 жылғы президенттік сайлауда Мэри Робинсонды кандидат ретінде таңдады. Робинсон сайланды, және бұл жетістік оның партияны басқару сенімділігін арттырды. Көктем үшін оппозицияда болған кезеңі бірнеше бизнеске қатысты сыбайлас жемқорлық оқиғаларының жария болуымен бірге келді, сондай-ақ ол даулы Чарльз Хоухи басқаратын Фианна Фейл үкіметін сынап, өзін таныстыруға мүмкіндік алды.

"Жазғы ағым" және билікке қайта оралу

Нәтижесінде 1992 жылғы жалпы сайлауда партия өзінің Дэйлдегі орын санын 15-тен 33-ке дейін көбейтті, бұл сол кездегі ең үлкен саны болды, бұл оқиға "көктемгі толқын" деп аталды. Сайлаудан кейін жаңа Дэйл жиналғанда үкімет құру мүмкін болмады. Бірнеше апталық тоқтап тұрғаннан кейін Спринг жыл басында Хаухиден кейін Таоисих болған Альберт Рейнольдспен келіссөздер жүргізуді шешті. Содан кейін Лейбористік партия Фианна Фейлмен коалициялық үкімет құрды, осылайша Рейнольдсты билікке қайтарды. Спринг екінші рет Танайст және Сыртқы істер министрі болып тағайындалды. Бұл 1993 жылғы қаңтарда Дублиннің Ұлттық концерт залында өткен 1000-нан астам делегаттан тұратын арнайы партия конференциясымен бекітілді, бірақ Лейбористік партияның бірқатар депутаттары басшылықтың ұстанымына қарсы болды және Fine Gael-мен коалиция құруды қалады. Лейбористік партия он бес кабинет министрлігінің алтысын алды және оның сайлау манифестінің көп бөлігін Фианна Фейл қабылдады. Теңдік және құқық реформасы, сондай-ақ өнер және мәдениет министрліктері құрылды. Этикалық заңнама мүдделердің қақтығысын қылмыстық жазамен қамтуды көздеді. Еркектер арасындағы гомосексуалистік актілер қылмыстан босатылуға тиіс болды. Презервативтерді медициналық рецептсіз сатып алуға рұқсат етілді. Отбасылық құқықты реформалаудың кең ауқымды бағдарламасы және ажырасу туралы референдум өткізу жоспарланды. Спринг бағдарлама менеджерлерінің ресми жүйесін және жаңа үкіметтің саясатын ілгерілету үшін мемлекеттік кеңесшілерді енгізуді талап етті. Алайда Лейбористік партияға қолдау азайды, өйткені көптеген сайлаушылар Лейбористік партияның Фианна Фейлмен коалиция құрғанына көңілі толмады. 1994 жылы Лейбористік партия Дублиннің оңтүстік-орталық және Корктың солтүстік-орталық округтерінде өткен екі қосымша сайлауда сәтсіз өнер көрсетті. Екі жағдайда да орындар Демократиялық солшыл партияға бұйырды. Бұл партияның сайлау перспективаларына және Лейбористік партия басшылығының саясатына ауыр соққы болды. Лейбористік партия сайлауда жақсы нәтиже көрсетпегендігі анық болды және коалициядағы рөлін қайта қарастыру қажет болды. 1994 жылдың соңында Рейнольдс Бас прокурор Гарри Уэлиханды Жоғарғы сот төрағасы етіп тағайындағысы келді, бірақ бір айдан астам уақытқа кешіктірді. Спринг Уэлиханның балаларды зорлау ісін қараудағы немқұрайлылығына байланысты оның лайықтылығына күмән келтірді. Рейнольдс Спрингтің Уэлиханды Жоғарғы сотқа тағайындауға қарсы болу себебін түсінбеді, бірақ оның Бас прокурор ретінде қызмет етуіне ешқандай қарсылығы болмады. Рейнольдс Спрингтің ұстанымына ашуланды, өзінің алаңдаушылықтарын жеткізе алмағанына ренжіді және Спрингтің блефін сынап, осылайша іске кірісуге шешім қабылдады. Спринг министрлерімен бірге Веллехан мырзаның тағайындалуын ұсынатын министрлер кабинетінің отырысынан шығып кетті. Содан кейін Рейнольдс шешімді дереу қабылдады. Осыдан кейін Дэйлде тағайындау туралы қызу пікірталас болды. Fine Gael партиясы Уэлиханның лайықтылығы мен бейтараптығы туралы сұрақтар көтерді. Бұл Спрингтің ұстанымын қолдады. Демократиялық солшыл партияның депутаты Пэт Раббит католиктік шіркеудің Рейнольдске Уэлиханды тағайындауға нұсқау бергенін айтты. Рейнольдс бұл айыптамаға ашуланып, жауап берді. Рейнольдс Спрингтің Уэлиханға қатысты келісімге келмейтінін түсінді. Үкіметте қалу үшін Рейнольдс Уэлиханды қызметтен шеттетуге мәжбүр болды, бірақ Спринг Рейнольдспен коалицияға қайтадан кіруден бас тартты. Уэлихан бір күн бойы Жоғарғы сот төрағасы болды. Спринг үкіметтен кетуге кірісті. Азшылықтағы Рейнольдс үкіметі Дэйлде сенімсіздік дауысынан жеңіліске ұшырады. Рейнольдс партия басшысы лауазымынан кетті, бірақ уақытша Таоисих қызметін жалғастырды. Спринг Рейнольдстың жаңа мұрагері, Қаржы министрі Берти Аернмен келіссөздер жүргізді. Олар желтоқсан айының басында Фианна Фейл-Лейбористік үкіметін реформалау туралы келісті. Бұл үкімет құрылатын күні "Айриш Таймс" газеті Аерннің Рейнольдсты құлатқан даулы оқиға туралы бұрыннан көп білетінін жариялады. Спринг Фианна Фейлмен келіссөздерді тоқтатты және оның орнына Fine Gael және Демократиялық солшыл партиямен коалиция құру туралы келіссөздер жүргізді. Сол жылдың желтоқсан айында Лейбористік партия Fine Gael және Демократиялық солшыл партиямен бірге сайлау мүмкіндігін болдырмау үшін "Көкалампүр коалициясы" деп аталған коалициялық үкімет құрды. Спринг Танайст және Сыртқы істер министрі лауазымына оралды. Бұл Ирландияда жаңа үкіметтің жалпы сайлаусыз құрылған алғашқы жағдайы болды. Бұрынғы Фианна Фейл және Лейбористік партияның үкімет бағдарламасы жаңа үкімет тарапынан көбінесе қабылданды, ал Джон Брутонды Таоисих еткені үшін Лейбористік партиядан Руайри Куинн алғашқы Лейбористік Қаржы министрі болды. Сыртқы істер министрі қызметін атқару кезінде Спринг Рейнольдспен бірге 1994 жылғы Жедел Ирландия Республикалық Армиясы мен лоялистік тоқтау келісімдеріне және 1998 жылғы Жұма күнгі келісімге әкелген келіссөздерге қатысты. Альберт Рейнольдспен бірге ол 1993 жылғы желтоқсан айында Даунинг Стрит декларациясы жарияланған кезде Дэйлде жылы қошемет алды. Сондай-ақ ол Ирландияның НАТО-ның серіктес ұйымы – Бейбітшілікке серіктестікке мүшелігін ілгерілетуге көмектесті, бұл Ирландияның бейтарап саясатымен байланысты даулы мәселе болды.

As a result, in the 1992 general election the party increased its number of Dáil seats from 15 to 33, at the time its largest ever number, an event which is referred to as the "Spring Tide". After the election, no government could be appointed when the new Dáil met. After some weeks of stalemate, Spring decided to enter negotiations with Albert Reynolds—who had taken over as Taoiseach from Haughey at the beginning of the year—over the Christmas period on a new programme for government. The Labour Party then entered a coalition government with Fianna Fáil, and thus returned Reynolds to power. Spring was appointed Tánaiste for the second time, and also Minister for Foreign Affairs. This was approved by a special party conference of over 1,000 delegates at Dublin's National Concert Hall in January 1993, though there were some Labour Party TDs who dissented from the leadership position and wanted a coalition with Fine Gael. Labour took six of the fifteen cabinet ministries and had much of its election manifesto accepted by Fianna Fáil. New Departments of Equality and Law Reform, and of Arts and Culture, were established. Ethics legislation was to outlaw conflicts of interest. Male homosexual acts were to be decriminalised. Purchase of condoms without medical prescription was to be allowed. An extensive programme of family law reform and provision for a divorce referendum was to be undertaken. Spring insisted on a formalised system of programme managers, and state paid advisers to push the new Government's policy platform. However support for the Labour Party declined, particularly as many voters felt betrayed at Labour for going into government with Fianna Fáil. In 1994 the Labour Party performed disastrously in two by elections, in Dublin South Central and in Cork North Central. In both cases the seats were won by Democratic Left. This had grave implications for the electoral health of the party and therefore for the policy of the Labour leadership. Clearly Labour was not doing well electorally, and needed to assess its role in the coalition. In late 1994, Reynolds wished to appoint the Attorney General, Harry Whelehan, as President of the High Court, but delayed for over a month. Spring had reservations about Whelehan being suitable, owing to the alleged laxity of his handling of a particular child abuse criminal case, involving a disgraced Catholic priest. Reynolds for his part could not understand why Spring was against Whelehan being nominated to the High Court, and yet had no concerns with Whelehan serving as Attorney General. Reynolds became annoyed with Spring's stance, his failure to communicate his reservations, and decided to proceed anyway, whilst calling Spring's bluff. Spring withdrew with his ministers from the cabinet meeting which proceeded to recommend Mr Whelehan's appointment to the President. Immediately afterward, Reynolds implemented the decision. There followed a rather heated discussion in the Dáil, concerning the appointment. Fine Gael started asking questions about Whelehan's suitability and objectivity. This was supportive of Spring's position. Democratic Left TD Pat Rabbitte then implied that the Catholic hierarchy were instructing Reynolds to appoint Whelehan. Reynolds became irate with this allegation, and responded angrily. Reynolds now realised that Spring was uncompromising about Whelehan. In an effort to remain in government, Reynolds removed Whelehan; however, Spring refused to go back into government with Reynolds. Whelehan served as President of the High Court for one day. Spring proceeded to withdraw from government. The minority Reynolds government then lost a vote of confidence in the Dáil. Reynolds resigned as party leader, but continued as a caretaker Taoiseach. Spring entered into negotiations with Reynolds' new successor, Bertie Ahern, the Minister for Finance. They agreed to reform the Fianna Fáil Labour Government in early December. On the eve of that government being formed, The Irish Times published a report that Ahern knew more about an aspect of the scandal that had brought down Reynolds than had previously been known. Spring broke off negotiations with Fianna Fáil, and instead pursued negotiations to form a coalition with Fine Gael and Democratic Left. In December of that year, Labour together with Fine Gael and Democratic Left formed a coalition government, referred to as the Rainbow Coalition, forestalling the possibility of an election. Spring returned to his positions as Tánaiste and Minister for Foreign Affairs. This was the first occasion on which a new Irish government was formed without a general election. The previous Fianna Fáil and Labour Programme for Government was substantially adopted by the new government and in return for making John Bruton the Taoiseach, Ruairi Quinn of Labour became the first ever Labour Minister for Finance. During his period as Foreign Minister, Spring along with Reynolds was involved in negotiations leading to the Provisional Irish Republican Army and loyalist ceasefires of 1994 and the Good Friday Agreement of 1998. With Albert Reynolds, he received warm applause in the Dáil on the announcement of the Downing Street Declaration in December 1993. He also advanced Ireland's membership of the Partnership for Peace, a sister organization of NATO a controversial issue due to Ireland's policy of neutrality.

Партия басшысы лауазымынан кету және TD-де жеңіліс

1997 жылғы жалпы сайлауда Лейбористік партия оппозицияға оралып, қолданыстағы 33 орынның тек 17-сін жеңіп алды. Кейбір сарапшылар бұлды 1993 жылы «Фианна Фейл» партиясымен коалиция құру туралы шешім қабылдағаны үшін сайлаушылардың жазасы деп есептеді. Ал басқалары оны 1994 жылдың соңында билікте қалу үшін жаңа басшы таңдауының салдары деп қарастырды. Сайлау күніне дейін «Irish Independent» газеті жариялаған «Есептесу уақыты келді» деген тақырыптағы мақаласы және «Фианна Фейл» партиясын қолдауға шақыру Лейбористік партияға тікелей және ауыр соққы берді. «Independent» газеттері тобы сайлауға дейін бір жыл ішінде Лейбористік партия министрлерінің лауазымын пайдаланып заңсыз іс-әрекеттеріне қатысты көптеген даулы жайттарды жариялады. Мақала қырқыс пікірталас тудырды, себебі Спринг қабылдаған шешімдер «Independent» газетінің иесі Энтони О’Райлидің бизнес мүдделеріне қайшы келді. Лейбористік партия жақтастары О’Райли өзінің газетінің саяси ықпалын пайдаланып, үкіметті О’Райлиге байланысты компанияларды жақтауға мәжбүрлеуге тырысқан деп айыптады. Мақаланың қаншалықты әсер еткені белгісіз, бірақ Лейбористік партия ауыр жеңіліске ұшырады және үкіметтік коалиция құлап кетті. Сол жылы өткен президенттік сайлауда Лейбористік партияның үміткері Ади Рош бес үміткердің арасында төртінші орынды иеленді. Бұл жеңілістен кейін Спринг 15 жыл қызмет еткеннен кейін Лейбористік партия төрағасы лауазымынан кетті – бұл Ирландиядағы ең ұзақ қызмет еткен партия басшыларының бірі. Ол депутаттық мандатын сақтап, 1999 жылы бұрын мемлекеттік меншікте болған, жақында жекешелендірілген «Eircom» телекоммуникациялық компаниясының директоры болып тағайындалды. Компанияның алғашқы акциялары қор нарығында көпіршік тудырып, көптеген шағын акционерлерге әсер етті. Кейіннен ол компания акцияларын сатып алмағаны белгілі болды. Спринг 2002 жылғы жалпы сайлауда күтпеген оқиғаның нәтижесінде мандатын жоғалтты. Ол содан бері саяси лауазымға үміткер болған жоқ.

Саяси мұрасы

Ирландияның саяси орталарында сыртқы істер министрінің лауазымы уланған кесе ретінде қарастырылды, себебі Солтүстік Ирландиядағы қақтығысты аяқтау және шиеленісті демалысқа шығару мәселесі өте қиын болды, екі тарап та Ирландия үкіметінің саясатына күдікпен қарады. Альберт Рейнольдс пен Дик Спринг Солтүстік Ирландия мәселесін үкіметтің басты күн тәртібіне қойды. Екеуіне де Джон Хьюмнің бастамасы және Рейнольдс пен Ұлыбритания премьер-министрі Джон Мейджор арасындағы өзара түсіністік зор көмек көрсетті. Спринг суық соғыстан кейінгі әлемде Ирландияның халықаралық беделін арттыруға және БҰҰ-дағы дипломатиялық байланыстарын нығайтуға көп күш пен ресурстар жұмсады. Сыртқы істер министрі ретінде Спрингтің көптеп шетелге сапарларына байланысты БАҚ-та көп сын айтылды. Ол Трейлидегі үйінен Дублиндегі кеңсесіне дейінгі сапар уақытын қысқарту үшін үкіметтік әуе кемесін пайдаланғаны үшін одан да қатал сынға ұшырады. Алайда, ол алғаш рет Ирландияның сыртқы саясатын қайта құру мақсатында, 1996 жылы жарық көрген сыртқы саясат жөніндегі алғашқы ақ кітапты дайындау барысында, азаматтардың, әлеуметтік топтардың және диаспора өкілдерінің кең қатысуын қамтамасыз ететін ашық кеңесу процесін жүргізді. Дик Спрингтің сыншылары оны «шампанмен жуылған социалист» деп сипаттады, себебі ол Нью-Йоркте сыртқы істер министрі болып жұмыс істегенде сол кезде ирландтыққа тиесілі болған Фицпатрик қонақ үйінің орнына Уолдорф Астория қонақ үйін таңдады. Спринг Ирландияның Еңбек партиясына беспрецеденттік бедел мен билік әкелді, осы уақытқа дейін барлық сайлауда екі есе үлкен оңшыл және орталық саяси күштер басымдық танытқан.

Кейінгі өмір

Кейін Спринг Біріккен Ұлттар Ұйымының өкілі ретінде Кипр дауына қатысты. Спринг Ирландия мемлекеттік телекоммуникациялық кәсіпорны Eircom-ның директорлық лауазымына, жоспарланған жекешелендіруге дейін тағайындалды. Орталықтың солшыл партиясының басшысы ретінде, бұл жекешелендіруді мақұлдау және еңбек одақтарынан жекешелендіру жоспарына келісім алу мақсатында жасалды. Алайда, жекешелендіру процесінде қатысқан қарапайым акционерлер үшін бұл қаржылық апатқа айналды. Спринг көптеген наразылықтардың нысанына айналды. Спрингтің жұмыстағы белсенділігінің төмендігі және жомарт сыйақысы акционерлердің адвокаты, сенатор Шейн Росс тарапынан «дағдысыздық» деп ашық айтылды. Ол Керри округі Киллорглинде орналасқан FEXCO қаржылық қызметтер фирмасының директоры қызметін жалғастыруда. Спринг әйелі Кристимен бірге Тралиде тұрады, ол Нью-Йоркте бармен болып жұмыс істеген кезде танысқан америкалық. Олардың үш баласы бар. Оның туған інісі Артур Спринг 2016 жылдың наурызына дейін Керри Солтүстік-Батыс Лимерик округінен Лейбористтік партиясының депутаты болды, бұрын Керри округі кеңесінің Трали сайлау аймағында кеңесші болып қызмет еткен. Спринг Ballybunion Golf Club-тың мүшесі және басқалармен қатар, АҚШ-тың бұрынғы президенті Билл Клинтонды да сонда қонаққа шақырды. Ол Allied Irish Bank директоры және жыл сайын 121 108 евро зейнетақы алады.