Кіріспе
Бельгиялық қарсылық күресшісі генерал-майор граф Альберт Мари Эдмонд Гериссе (5 сәуір 1911 – 26 наурыз 1989) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құлаған одақтас ұшқыштары үшін француз және бельгиялық қашу жолдарын ұйымдастырған бельгиялық қарсылық күресінің мүшесі, Патрик Альберт "Пэт" О'Лири деген атпен, бейбіт уақыттағы канадалық досының атымен танылған. Оның қашу желісі "Пэт О'Лири желісі" деп аталды.
Major General Count Albert Marie Edmond Guérisse (5 April 1911 – 26 March 1989) was a Belgian Resistance member who organized French and Belgian escape routes for downed Allied pilots during World War II under the alias of Patrick Albert "Pat" O'Leary, purportedly the name of a peace time Canadian friend. His escape line was dubbed the Pat O'Leary Line.
Өмірбаян
Герисс Брюссельде дүниеге келді және Бельгия армиясына қадам баспастан бұрын Брюссельдің еркін университетінде медицина мамандығы бойынша біліктілік алды. Герисс 1940 жылы мамыр айында он сегіз күндік науқан кезінде бельгиялық ат әскері полкінің капитаны болды. Ол Дюнкерк арқылы Англияға қашып құтылуға үміттенді. Гибралтарда ол бұрын француз сауда кемесі болған «Ле-Рин» экипажына қосылды, кейін қайта аталды және Жерорта теңізінде құпия тапсырмалар орындады. Ол Британ Корольдік Әскери-теңіз флотына қабылданды және француз-канад тегі бар RNVR Патрик Альберт О'Лири лейтенант-командирі болып тағайындалды. «Канадалық» өзіндігімен ағылшын тіліндегі британдық емес акцентін және француз тіліндегі француздық акцентін түсіндіруге тырысты, егер тұтқындалса, отбасын басып алынған Бельгияда қорғау үшін. Ол алты апталық жасырын оқудан өтті. 1941 жылдың сәуір айына дейін ол негізінен кондуктор офицер ретінде қызмет етіп, агенттерді шағын қайықтармен жағаға дейін жеткізді, ал үлкен кеме жағадан шалқап тұрды. Бұл қабілетті жұмыс, теңіз жағдайынан туындаған физикалық қауіптерге және Виши қауіпсіздік қызметінен туындаған операциялық қауіптерге ұшырады. 1941 жылдың 25 сәуір күні, Францияның оңтүстігіндегі Руссильон жағалауындағы Коллиурдеге Арнайы операциялар тобының (SOE) агенттерін орналастыру миссиясы кезінде «О'Лири» және HMS Fidelity экипажының үш мүшесі Виши француз жағалау күзетімен тұтқындалды және Нимге жақын Сент-Ипполит-дю-Форттағы британдық әскери тұтқындар лагеріне жеткізілді. 1941 жылдың маусым айының басында «оңтүстік британдық» офицерлердің көмегімен «О'Лири» қашып құтылды. Ол Марсельге барды, онда британдық офицер Иан Грант Гарроу басқаратын қашу ұйымы болды және жақын арада байланыс орнатты. Оның ниеті сол кезде Гибралтарға барып, бастапқы теңіз қызметін қайта бастау болды. Бірақ оқиғалар басқаша болды, өйткені Гарроу «О'Лиридің» қалуын және ұйымға көмектесуін қалады, себебі ол жасырын оқудан өткен және Гарроудан айырмашылығы француз тілінде еркін сөйлейтін. Сәйкесінше, оның қалуы туралы өтініш Лондонға жіберілді, ол 1941 жылдың 2 шілдесінде алынған BBC радио хабарымен бекітілді. «О'Лири» дереу жұмысын бастады: төрт ай ішінде ол елуге жуық адамға Сент-Ипполит-дю-Форт түрмесінен қашуға көмектесті, содан кейін оларды Пиренейлер арқылы Англияға қайтарды. 1941 жылдың қазан айында Виши Франция билігі Гарроуды тұтқындаған кезде Герисс қашу желісінің басшысы болды. Нэнси Уэйк сияқты басқалармен бірге ол Гарроуға күзетшілердің формасын Маузак түрмесіндегі камерасына жасырын түрде жеткізді, бұл Гарроудың 1941 жылдың 6 желтоқсанында қашуына көмектесті. Осы кезде британдықтар Гарроудың Лондонға оралу уақыты келді деп шешті, сондықтан «О'Лири» командалық қызметін жалғастырып, қашу желісінің операцияларын кеңейтті. Бұл желімен 600-дан астам адам Испанияға, содан кейін Ұлыбританияға қашып кетті. 1943 жылдың қаңтар айында қашу желісіне француздық сатқын Роджер Ле Неву кірді; Герисс наурыз айында Тулузада тұтқындалды. Түрмеге бара жатқанда ол жас мүшелерінің бірі Фабиен де Кортеске ескерту үшін қашып кетуіне мүмкіндік берді. Оның тұтқындалуынан кейін желі Мари Диссардқа тиесілі болды. Герисс тіпті азаптап жатқанда да гестапо тергеушілеріне ештеңе айтпады. Содан кейін ол бірнеше концлагерьге, соның ішінде Маутхаузенге де жіберілді. Желідегілер де, француз полициясы да, гестапо да «О'Лиридің» нағыз кім екенін білмеді. 1944 жылдың жазында ол Эльзастағы Натцвайлер Струф концлагерінде басқа бір SOE агенті Брайан Стоунхауспен бірге болды. Лагерьде ол тағы төрт әйел SOE агенттерінің келуіне куә болды, Андре Боррель, Вера Ли, Диана Роуден және Соня Олшанецки, олардың барлығы «Түн мен тұман» бағдарламасы бойынша із-түзсіз жоғалып кету үшін крематорийде өлтіріліп, жойылды. Соғыстан кейін Гюрисс пен Стоунхаус нацистік соттарда әйелдердің тағдыры туралы куәлік берді. Ақырында Герисс Дахау концлагеріне жеткізіліп, тағы да азаптап, өлім жазасына кесілді. Алайда, одақтастар алға жылжу алдында СС күзетшілері берілсе, Гверисе команданы өз қолына алды және одақтастар тұтқындарға қамқорлық жасауға келіспейінше кетуден бас тартты. 1945 жылдың 30 сәуір күні ол лагерьті азат етілгеннен кейін басқаратын Халықаралық тұтқындар комитетінің бірінші президенті болып сайланды. 1956 жылы құрылғаннан бастап, қайтыс болғанға дейін ол Дахау халықаралық комитетінің президенті болып қызмет етті және мамыр айындағы еске алу рәсімдерінде тұрақты түрде негізгі сөз сөйледі. 1946 жылы ол Нюрнбергтегі Соғыс қылмыстары комиссиясына мүше болып тағайындалды. 1946 жылдың қараша айында ол Корольдік Әскери-теңіз флотынан демобилизацияланды және нағыз атын қайта алды, содан кейін Бельгия армиясына қайта қосылды, бұрынғы полкіне оралды. 1951 жылы ол Корея соғысы кезінде Кореядағы Бельгия Біріккен Ұлттар Ұйымының корпусында медициналық офицер болып ерікті түрде қызмет етті, онда жараланған әскерді құтқаруға бару кезінде жараланды. Ол Бельгия армиясының медициналық қызметінің бастығы болды және 1970 жылы генерал-майор шенімен зейнетке шықты.
Жеке өмір
Жеке өмірінде ол 1947 жылы Сильвия Купер Смитке үйленді; олардың Патрик атты ұлы болды. Сильвия Герис күйеуінен бұрын дүниеден озды. 1963 жылғы қарашада ол BBC теледидар театрында Эмонн Эндрюспен күтпеген жерден кездескен кезде "Бұл сіздің өміріңіз" бағдарламасының батыры болды.
Сыйлықтар мен марапаттар
Генерал Гериске әртүрлі елдерден 37 награда алды. 1946 жылы британдықтар оның соғыстағы қызметін Георгий кресімен марапаттады. Бұл Британ Доминиондарының соғыс қимылдарында болмаған ерлігі үшін берілетін ең жоғары наградасы болды, және тек Виктория кресі (нағыз шайқастағы батылдығы үшін берілетін награда) одан жоғары тұрады. Ұлыбританияда осы екі награданың аббревиатуралары әдетте тегіне қосылады, тіпті күнделікті қолдануда да, мысалы: 'Guérisse, GC'. Оның әскери қызметін толығымен мойындаған британдықтар кейіннен Альберт Мари Герискеге құрметті рыцарь атағын (KBE) берді. Бельгия королі де генерал Герискенің өмір бойғы қызметін 1989 жылы граф титулымен бағалады. Оның ұраны: Honores non quaero, fidelis sum (Мақсат іздемеймін, адалмын).
Өлім
Генерал граф Альберт Мари Герисс 1989 жылдың 26 наурызында Бельгиядағы Ватерлоо қаласында 77 жасында қайтыс болды.