Кіріспе

Конфедеративтік мемлекеттер армиясының генерал-майоры генерал Патрик Ронайн Клеберн (16 наурыз 1828 – 30 қараша 1864) – Конфедеративтік мемлекеттер армиясының жоғары лауазымды офицері, Америка Азамат соғысының Батыс театрында жаяу әскерге қолбасшылық еткен. Клеберн Корк портындағы Спайк аралындағы Вестморланд бекінісінде қызмет етті, ол сол кезде түрме ретінде пайдаланылды. Аштықтан қасірет көрген адамдар түрме жасушаларын толтырып жатқанын көргенде, ол отбасымен Америкаға көшіп кетуге ынталанды. Британ армиясына қосылғаннан кейін үш жыл өткен соң, Клеберн өзінің отставкасын сатып алып, екі бауыры мен бір әпкесімен бірге АҚШ-қа көшіп келді. Огайода қысқа уақыт тұрғаннан кейін ол Арканзас штатының Хелена қаласына қоныстанды, онда ол фармацевт ретінде жұмыс істеді және қаланың әлеуметтік ортасына оңай сіңіп кетті. 1860 жылға қарай ол натурализацияланған азамат, заңгер және жергілікті тұрғындар арасында өте танымал болды.

Америка Азаматтық соғысы

Сецессия мәселесі дағдарысқа ұшыраған кезде Клеберн оңтүстік штаттардың жағына қосылды. Оның таңдауы құлдыққа деген сүйіспеншіліктен туындамады, тіпті ол оған қызығушылық танытпағанын айтқан. Бірақ, оның оңтүстік халқына деген құрметі болды, олар оны өздерінің бірі ретінде қабылдағандықтан. Дағдарыс күшейгенде Клеберн жергілікті милиция жасағына (Yell Rifles) қарапайым сарбаз ретінде қосылды. Бірақ көп ұзамай ол капитан болып сайланды. 1862 жылдың соңында Теннесси армиясы өз атымен аталатын штатқа қайтарылғаннан кейін Клеберн дивизия командирі болып тағайындалды және Стоунс-Ривер шайқасында қатысты. Онда оның дивизиясы үш мильге жылжып, одақтың оң қанатын жеңіп, Нэшвилл жолына және соңғы қорғаныс шебіне кері шегіндірді. 13 желтоқсанда ол генерал-майор шеніне көтерілді. 1863 жылғы Теннессидегі науқандар кезінде Клеберн мен оның әскерлері Чикамауга шайқасында күш көрсетті. Олар Миссионерлік төбе шайқасы кезінде генерал-майор Уильям Т. Шерман басқаратын одақтың әлдеқайда үлкен күштеріне қарсы тұрды, сондай-ақ Солтүстік Джорджиядағы Рингголд Гэп шайқасында Джозеф Хукерге қарсылық көрсетті. Онда Клеберннің әскері Теннесси армиясы Грузияның Туннелл-Хилл қаласына қайтарылғанда оны қорғады. Клеберн мен оның әскерлері осы науқандағы іс-қимылдары үшін Конфедерация Конгресінен ресми алғыс алды. Генерал Роберт Ли оны "бұлтты аспаннан жарқырап тұрған метеор" деп сипаттады.

Қараларды босатқан және әскери қызметке шақырған ұсыныстар

1863 жылдың соңына қарай Клебернге Конфедерацияның адам күші мен ресурстарының шектеулі болуына байланысты соғысты жоғалтып бара жатқаны анық болды. 1864 жылы ол Теннесси армиясының жетекшілерін шақырып, барлық құлдарды азат ету туралы ұсыныс жасады ("ақылға қонымды шарттармен және осыған орай белгіленген мерзімде бүкіл нәсілді босату арқылы") олардың ықыласын ояту және осы арқылы оларды Конфедерация армиясына қабылдап, Оңтүстік тәуелсіздігін қамтамасыз ету үшін. Клеберн азат ету қара нәсілдің теңдігін қамтымайтынын, "қажеттілік пен дана заңнама" қара және ақ халық арасындағы қарым-қатынастың маңызды өзгеріске ұшырамауын қамтамасыз ететінін айтты. Бұл ұсыныс жиналыста сыпайы үнсіздікпен қарсы алынды, ал оның жайлы ақпарат тарағанмен, оған көп мән берілмеді, тіпті ресми түрде мойындалмады. Егер соғыста біздің үлгімізге адал болса, онда оған және оның нәсіліне бостандық берсек, біз нәсілді қорқынышты әлсіздіктен күшті күшке айналдырамыз. Құлдар соғыса ма? Спарталық гелоттар өздерінің қожайындарына шайқаста жақсы қызмет етті. Лепантодағы ұлы теңіз шайқасында христиандар Мұхаммед дінінің Еуропаға таралуын тоқтатты, флоттың бір бөлігіндегі галерея құлдарына бостандық уәде етілді және шайқастың шешуші сәтінде шайқасуға шақырылды. Олар жақсы соғысты, және өркениет осы батыл галерея құлдарына көп қарызды [Клеберн сонымен қатар Гаити мен Ямайкадағы көтерілісші құлдардың батырлығын атады] осы соғыстың тәжірибесі көрсеткендей, жартылай дайындықтан өткен қара нәсілділер көптеген жартылай дайындықтан өткен янкилердей батыл соғысқан. Құлдық үшін ғана күресіп жатырмыз десе, одан бас тартсақ, барлығынан бас тартамыз. Егер бұл рас болса да, біз оны жоққа шығарамыз, себебі біздің жауларымыз құлдық үшін ғана күресіп жатқан жоқ. Олардың мақсаты – аймақтық басымдықты орнату, орталықтандырылған үкімет құру және бізді құқықтарымыздан және бостандықтарымыздан айыру. Клеберннің ұсынысын генерал Уильям Х.Т. Уокер, құлдықты қатты қолдаған және Клебернді өрлеу үшін бәсекелес санағандықтан, "құлдыққа қарсы қастандық" деп сынады. Уокер ақырында Теннесси армиясының қолбасшысы генерал Брэкстон Брэггті Клеберннің саяси тұрғыдан сенімсіз және одан әрі жоғарылауға лайық емес екеніне көндірді. "1863 жылдың жазында ол үш рет корпус командирі лауазымынан бас тартылды және өліміне дейін дивизия командирі болып қалды".

Өлім және мұра

1864 жылғы науқан маусымы басталар алдында Клеберн Алабама штатының Мобил қаласынан Сьюзан Тарлтонмен кездесіп, үйленуге келісті. Бірақ олардың некесі болған жоқ, себебі Клеберн 1864 жылдың 30 қарашасында Теннесси штатының Нэшвилл қаласының оңтүстігіндегі Франклин шайқасында, одақтың бекіністеріне жасалған сәтсіз шабуылда (оған қарсы болған) қаза тапты. Ол соңғы рет атынан құлағаннан кейін, қылышын көтеріп, Одақ шебіне қарай жаяу бетке алған күйі көрінді. Кейіннен ол Одақ шебінің ішінде табылғаны және денесі Колумбия тас жолы бойындағы медициналық пунктке жеткізілгені хабарланды. Конфедерация армиясының мәліметтеріне сәйкес, ол құрсағына оқ тиіп қайтыс болған. Соғыстан кейін судья Мангум генерал Читамаға жазған хатында Клеберннің денесі алғаш рет Теннесси штатының Колумбия қаласындағы Роуз-Хилл зиратына жерленгенін айтты. Армияның капелланы епископ Квинтард, сондай-ақ Клеберннің штаб офицері және Хеленадағы заң серіктесі болған судья Мангумның ұсынысымен Клеберннің денесі Теннесси штатының Маунт-Плезант маңындағы Сент-Джон епископ шіркеуіне көшірілді, онда ол алты жыл жатты. Ол Сент-Джон шіркеуін алғаш рет Теннесси армиясының Теннессиге жорық жасаған кезде, Франклин шайқасына әкелген науқан кезінде көрген және оның әдемілігі мен Ирландиядағы туған жеріне ұқсас болғандықтан сол жерге жерленгенін қалағанын айтқан. 1870 жылы оның денесі қайтадан қазылып алынып, Арканзас штатының Хелена қаласына көптеген құрмет көрсетіліп қайтарылды және Мэпл-Хилл зиратының Конфедерация бөлігіне, Миссисипи өзеніне қарап жерленді. Клеберннің бұрынғы корпусының командирі Уильям Харди оның қазасы туралы естігенде былай деді: «Бұл дивизия қорғаған жерде ешбір күш олардың қатарын бұза алмады; шабуылдаған жерде ешбір жау олардың шабуылына тойтарыс бере алмады, тек бір рет қана; және Клеберннің қабірі сол жерде». Ол Франклинде қаза болған жері сақталды және қазір Клебурн паркі деп аталады. Парктегі кішкентай ескерткіш көбінесе Клебернге арналған ескерткіш деп есептелсе де, ол шын мәнінде Картер отбасының мақта джинінің бір кезде тұрған жерін көрсететін белгі (мақта джин Франклин шайқасының маңызды бөлігі болды, ал Картер үйі Одақтың бригадир генералы Джейкоб Д. Кокс штабы болды). Патрик Р. Клебурн атындағы Конфедерация зираты – Грузия штатының Джонсборо қаласындағы естелік зират, ол генерал Патрик Клебурнның құрметіне аталған.