Томсон Хайвей – атақты канад жазушысы, драматургі, музыканты. «The Rez Sisters» пьесасы үшін сыйлық алған. Туған тілі – кри, бала кезі шатыр мектебінде өтті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық драматург және романист
Canadian playwright and novelist
Томсон Хайвей (туған күні: 6 желтоқсан 1951 жыл) – Канаданың коренной драматург, романист, балалар әдебиетінің авторы және музыканты. Ол «The Rez Sisters» және «Dry Lips Oughta Move to Kapuskasing» пьесаларымен ең танымал. Кри тілі – оның ана тілі, және ол интернат мектебіне дейін кри дәстүрінде тәрбиеленді. Ол актер және драматург Билли Мерастимен туыс. Алты жасында Томсонның әкесі оны өз еркімен Гай Хилл үнділік интернатына бітірді. Он бес жасқа дейін ол жаз айларында ғана үйіне қайтуға рұқсат алды. Кейбір балалар интернатта оқығаннан кейін зорлық-зомбылыққа ұшырағанын хабарлады. Хайвей «Өмірімнің ең бақытты тоғыз жылын сол мектепте өткіздім» дейді, оны ағылшын тілін үйренуге және фортепианода ойнауға баулығандығы үшін мақтады. Ол былай деді: «Сол мектептерде оқып, бүгінде табысқа жеткен, өте белсенді және бақытты адамдар көп. Мен халықаралық деңгейде жетістікке жеттім, бұл мектеп болмаса мүмкін болмас еді». Осы тәжірибелерден шабыттанған ол Канада мен әлем бойынша танымал болған романдар мен пьесалар жазды. 1986 жылы Хайвей «The Rez Sisters» пьесасын жариялады, ол Канададағы бірнеше марапаттарды жеңіп алды. Сондай-ақ ол 1988 жылы Эдинбург халықаралық фестиваліне қатысты. 1989 жылы ол «Dry Lips Oughta Move to Kapuskasing» пьесасын шығарды, ол Торонтодағы Корольдік Александра театрында толық қойылымға ие болған алғашқы канадалық пьеса болды. Бұл екі пьеса Манитоулин аралындағы Уасичиган төбесіндегі ойдан шығарылған коренной халық резервациясының қауымдастығын көрсетеді. «The Rez Sisters» пьесасында Торонтодағы «Әлемдегі ең үлкен бингоға» саяхат жоспарлап отырған жеті әйел бейнеленген, сондай-ақ Нанабуш атымен танымал ер адам алдаушысы бар. «Dry Lips Oughta Move to Kapuskasing» пьесасында ерлердің хоккейге деген қызығушылығы және әйел алдаушысы көрсетілген. 2000 жылы жазылған «Rose» пьесасы – бұл гепталогияның үшінші пьесасы, онда бұрынғы пьесалардың кейіпкерлері бейнеленген. Хайвей 1986 жылдан 1992 жылға дейін Торонтодағы Native Earth Performing Arts көркемдік директоры болды.
Tomson Highway (born 6 December 1951) is an Indigenous Canadian playwright, novelist, children's author and musician. He is best known for his plays The Rez Sisters and Dry Lips Oughta Move to Kapuskasing, both of which won the Dora Mavor Moore Award for Outstanding New Play and the Floyd S. Chalmers Award. Cree is his first language and he was raised according to Cree tradition before being sent to residential school. He is related to actor/playwright Billy Merasty. When he was six, Tomson's father voluntarily enrolled him at Guy Hill Indian Residential School. Until he was fifteen, he was allowed to return home only during the summer months. Some children who attended residential schools later reported abuse. Highway has said that "Nine of the happiest years of my life I spent it at that school," crediting it with teaching him English and to play piano. He has said that "There are many very successful people today that went to those schools and have brilliant careers and are very functional people, very happy people like myself. I have a thriving international career, and it wouldn't have happened without that school." Drawing from these experiences, he has written novels and plays that have won him widespread recognition across Canada and around the world. In 1986, Highway published The Rez Sisters, which won multiple awards in productions across Canada. It also went to the Edinburgh International Festival in 1988. In 1989, he published Dry Lips Oughta Move to Kapuskasing, which was the first Canadian play to receive a full production at Toronto's Royal Alexandra Theatre. Both of these plays explore the community on a fictional First Nation reserve of Wasychigan Hill on Manitoulin Island. The Rez Sisters depicts seven women of the community planning a trip to the "BIGGEST BINGO IN THE WORLD" in Toronto and features a male trickster, called Nanabush. Dry Lips Oughta Move to Kapuskasing depicts the men's interest in ice hockey and features a female trickster. Rose, written in 2000, is the third play in the heptalogy, featuring characters from each of the previous plays. Highway was artistic director of Native Earth Performing Arts in Toronto from 1986 to 1992,
Оның «The (Post) Mistress» мюзиклі 2009 жылы «Kisageetin» атты кабаре ретінде дебют жасады. Кейін ол толық мюзикл ретінде дамытылды, және содан бері Канадада ағылшын және француз тілдерінде қойылды. Мюзиклдің саундтрек альбомы 2014 жылы жарық көрді, ол 2015 жылғы Juno Awards-та «Жылдың коренной альбомы» номинациясын жеңіп алды. 2022 жылы Хайвей жазған және оның жиі серіктесі Патрисия Кано орындаған түпнұсқа кри тіліндегі кантри әндерінен тұратын «Cree Country» альбомы шықты. Хайвей өзінің өмірлік серігі Раймонд Лаллондпен бірге Гатино, Квебек, Франция және Италияда уақытын бөліседі.
His musical The (Post) Mistress premiered in 2009 as a cabaret titled Kisageetin. It was developed as a full musical, which has since been staged across Canada in both English and French versions. A soundtrack album for the musical was released in 2014; it garnered a Juno Award nomination for Aboriginal Album of the Year at the Juno Awards of 2015. In 2022 Cree Country, an album of original Cree language country songs written by Highway and sung by his frequent collaborator Patricia Cano, was released. Highway divides his time between residences in Gatineau, Québec, in France and in Italy with his life partner Raymond Lalonde.
Марапаттар мен мойындау
Highway Брэндон Университеті, Виннипег Университеті, Батыс Онтарио Университеті (Лондон), Виндзор Университеті, Лорантиан Университеті (Садбери, Онтарио), Лейкхед Университеті (Тундер-Бэй, Онтарио), Монреаль Университеті, Манитоба Университеті және Торонто Университетінен тоғыз құрметті доктор дәрежесін алды. Сонымен қатар, ол осындай екі "эквивалентті" құрметке ие: Торонтодағы Корольдік музыка консерваториясынан және Монреальдегі Ұлттық театр мектебінен. 2011 жылы режиссер Кен Гасс Торонтодағы Фабрика театрында "Рез сестер" пьесасын қойды. Театрдағы түрлі нәсілді актерлерді таңдаудың әсерін зерттеу жобасының аясында ол пьесаның екі оқуын ұйымдастырды – біреуі тек алғашқы халықтардан шыққан актерлермен, екіншісі түрлі нәсілдік топтардан келген актерлердің қатысуымен. Хайвей 2022 жылы Масси лекцияларын оқыды.
Highway has been awarded nine honorary degrees, from Brandon University, the University of Winnipeg, the University of Western Ontario (London), the University of Windsor, Laurentian University (Sudbury, Ontario), Lakehead University (Thunder Bay, Ontario), l'Universite de Montreal, University of Manitoba, and the University of Toronto. In addition, he holds two "equivalents" of such honours: from The Royal Conservatory of Music in Toronto and The National Theatre School in Montreal. In 2011, director Ken Gass mounted a production of The Rez Sisters at Toronto's Factory Theatre. As part of an ongoing research project into the effects of colour blind casting on theatre, he staged two readings of the play — one with an exclusively First Nations cast and one with a colour blind cast of actors from a variety of racial backgrounds — before mounting a full colour blind stage production. Highway gave the 2022 Massey Lectures.
Фильмдер
Томсон Хайвей 2019 жылғы "Чаакапеш" деректі фильмінде пайда болады, онда Монреаль симфониялық оркестрінің 2018 жылы "Чаакапеш, ле перипль ду фрипон" атты үш тілді (инну, кри, инуктитут) камералық операсын қою процесі суреттеледі.
Tomson Highway appears in the 2019 documentary Chaakapesh which describes the process by which the Montreal Symphony Orchestra presented a trilingual (Innu, Cree, Inuktitut) chamber opera called Chaakapesh, le périple du fripon, in 2018.