Тед Мозес: Квебек Cree басшысы және «Батырлар бейіті» туралы
Ted Moses
Тэд Мозес – Квебек провинциясының ірі саяхатшысы, Cree халқының бұрынғы басшысы. Өмірбаяны, білімі, және саяси мансабы туралы ақпарат. Квебек орденінің иегері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тед Мозес (1950 жылы туған) – Канаданың Квебек провинциясының солтүстігіндегі шағын және қашақты Истмен ауылынан шыққан кри саясаткері. Ол Крилердің Ұлы Кеңесінің бұрынғы Бас басшысы болған. Сонымен қатар, Мозес мырза Квебектің Ұлттық орденінің «Офицер» атағымен марапатталған.
Ted Moses, (born 1950) is a Cree politician from Eastmain, a small remote village in northern Quebec, Canada. He is a former Grand Chief of the Grand Council of the Crees. In addition, Mr. Moses is a recipient of the title of "Officer" of the National Order of Quebec.
Профиль
Мозес Квебек провинциясының Джеймс-Бей аймағындағы Истмен қаласында дүниеге келген. Торонтодағы Райерсон және Монреальдегі Макгилл университеттерінде мектеп басқаруды оқығаннан кейін, 1987 жылдан 1990 жылға дейін Истмен ауылының басшысы және мэрі болды. 1984 жылы Кри ұлтының бас қолбасшысы болып сайланды. Мозес халықаралық аренада белсенді, көптеген шараларда халықтар мен төзімділік туралы сөз сөйлейді. Ол екі құрметті заң докторы атағын алған.
Moses was born in Eastmain, in the James Bay region of Quebec. After studying at Ryerson University in Toronto and McGill University in Montreal in school administration, he was Chief and Mayor of the village of Eastmain from 1987 to 1990. He was elected Grand Chief of the Crees in 1984. Moses is active on the international stage, speaking at numerous events about aboriginals and tolerance. He is the recipient of two honorary Doctorates of Law.
БҰҰ-ның мойындауы
Мұса Джеймс шығанағы крилерінің Біріккен Ұлттар Ұйымында консультативтік мәртебесі бар үкіметтік емес ұйым ретінде ресми мойын алуға зор үлес қосты. Қазіргі уақытта ол БҰҰ-да Кеңестің елшісі қызметін атқарады.
Moses was instrumental in obtaining formal recognition for the James Bay Crees as a Non Governmental Organization in consultative status to the United Nations. He currently serves as the Ambassador of the Council at the UN.
Батырлардың бейбітшілігі
Тағы бір маңызды жетістік – "Paix des Braves" ("Батырлардың бейбітшілігі" деп аударылатын француз тіліндегі) келісімінің қол қойылды. Мұса және Кеңес премьер-министр Бернард Ландримен (тәуелсіздікші Квебек партиясы, немесе PQ) және Квебек үкіметімен бірлесіп осы келісімді жасады. Бұл экономикалық мәміледен гөрі, Кри көшбасшылары мен Квебек үкіметі арасындағы ұзақ, ащы құқықтық даулардан кейін Кри және Квебек халықтары арасындағы "халықтан халыққа" бейбітшілік декларациясы болды. Квебек үкіметінің төлемдері 1975 жылғы Джеймс Бэй және Солтүстік Квебек келісімінде қамтылған Квебек міндеттемелерін өтейді. Бұл міндеттемелер Квебек үкіметінен Кри үкіметіне ауыстырылды. Кри үкіметі басымдықтарды анықтайды. "Paix des Braves" көптеген дау-дамайға себеп болды, бірақ Кри халқына көптеген экономикалық және әлеуметтік пайда әкелді. Кри қауымдастықтары "Paix des Braves" келісімін қабылдау үшін қауымдық референдумдарда дауыс берді. Дауыс беруге қатысу деңгейі 65%-дан асып, көпшілік мақұлдады. "Paix des Braves" қазір Квебек үкіметінен Кри қауымдастықтарына жылына 77 миллион доллар көмектеседі. Кридің дәстүрлі аумағынан электр энергиясы, минералдар және орман өнімдері сатудан индекстелген бұл төлемдер тағы 45 жылға созылады. Квебек үкіметінен түсетін бұл төлемдер Кри үкіметі құрған Кри мұра қорынан түсетін төлемдермен алмастырылады, оған Квебек үкіметінен түсетін қазіргі төлемдердің 15%-ы инвестицияланады. Бұл әрбір халықтың ұлттық мәртебесін және өзін-өзі анықтау құқығын өзара құрметпен танудың символдық іс-әрекеті ретінде кеңінен қарастырылды және қазір де солай қарастырылады. Бұл нақты іске асырылды, өйткені Тед Мозес 2003 жылғы Квебек сайлауында Ландридің Квебек партиясын қолдап, көптеген адамдарды таң қалдырды, бұл Кри халқының Квебек тәуелсіздігіне қарсы ұстанымынан кейін болды. Ол былай деді: "Мен досым және баурым Бернард Ландриді қолдаймын және халқыма Унгава округінен парламент депутаты Мишель Летурноны қолдауға кеңес беремін". (Унгава – Квебек Крилерінің сайлау округі.) Мозес пен PQ жетекшісі шын мәнінде жақын болды: Ландри 2004 жылдың 26 маусымында Мозесті өз үйлену тойына шақырды. 2004 жылғы федералды сайлау кампаниясы кезінде Мозес Канада саясатының федералды деңгейіндегі PQ-ның бауырлас партиясы – Квебек блогының аборигендер құқығын қорғауға сенедінін мәлімдеді. Мозес БК-ны ресми түрде қолдамады, өйткені олардың сауалнамалардағы айқын артықшылығына байланысты "оларға мұның қажеті жоқ" деді. Сонымен қатар, ол Еуропадағы сөйлеген сөзінде Квебек пен "Paix des Braves" аборигендермен қарым-қатынас мәселесінде әлем үшін үлгі екенін мәлімдеді.
Another important achievement is the signing of the "Paix des Braves" (French for "Peace of the Brave"). Along with Premier Bernard Landry (of the independentist Parti Québécois, or PQ) and the government of Quebec, Moses and the Council developed this agreement. Far more than an economic deal, it was a "nation to nation" (the Cree and Quebec nations) declaration of peace after long, bitter legal disputes between Cree leaders and the Government of Quebec. The payments from the Quebec Government pays for Quebec obligations contained in the 1975 James Bay and Northern Quebec Agreement. These obligations were transferred from the Quebec Government to the Cree Government. The Cree Government decides what the priorities are. The Paix des Braves brought great controversy, but also many economic and social benefits to the Crees. The Cree communities voted in community referendums to accept the Paix des Braves. The approval was over 65%, with a majority voter turnout. The Paix des Braves now provides 77 million dollars per year to the Cree Communities from the Quebec Government. These payments indexed by electricity, mineral, and forestry sales from the Cree traditional territory will last for another 45 years. These payments from the Quebec Government will be replaced with payments from a Cree Heritage fund set up by the Cree by investing 15% of the present payments from the Quebec Government. This was and still is widely seen as a symbolic show of mutual respect and recognition of the national status and right to self determination of each people. It was put into concrete action when Ted Moses surprised many by supporting the re election of Landry's Parti Québécois in the 2003 Quebec election after years of oppositional attitudes of the Cree people towards Quebec sovereignty. He declared:
"I support Bernard Landry my friend and my brother and I will recommend to my people to support the actual Member of Parliament of Ungava, Michel Létourneau." (Ungava is the electoral riding of the Cree of Quebec.) Moses and the PQ leader have indeed become close: Landry invited Moses to his wedding on 26 June 2004. During the campaign for the 2004 federal election, Moses also stated that he was counting on the Bloc Québécois, the PQ's brother party in at the federal level of Canadian politics, to defend aboriginal rights at the federal level. Moses did not formally support the BQ, saying that it "did not need it" because of its considerable lead in polls. Furthermore, he declared in a speech in Europe that Quebec and the Paix des Braves were examples to follow for the world regarding relations with aboriginal peoples.
Ла-Пайстан кейін
2005 жылы Мұса Ейу Иштхи Крийлерінің бас басшысы болуға ұсынылған сайлауда үлкен қатысушылықпен жеңіліске ұшырады, ол дауыстардың 31,9 пайызын алды. Ол екінші турда да жеңіліске ұшырады, бұл жолы дауыстардың 43,3 пайызын алды.
In 2005, Moses was defeated in his bid for Grand Chief of the Crees of Eeyou Istchee by a wide margin, taking 31.9% of the vote He was again defeated in the second round of voting, this time taking 43.3% of the vote .