Көне Грек спортының төрт фестивалі

Кіріспе

Төрт түрлі ежелгі грек спорттық фестивальдері
Пангелендік ойындар – ежелгі Грецияда өткізілген төрт жеке спорттық фестивальдің жалпы атауы. Бұл төрт ойын:

Ойындар Құдайлар Құрметтелген жері Сыйлық Жиілігі Олимпиада ойындары Зевс Олимпия, Элис Зәйтүн гүлшоғыры (Котинос) Әр 4 жыл сайын (Олимпиаданың 1-жылды бастауын белгілейді) Пифия ойындары Аполлон Дельфи лавр гүлшоғыры Әр 4 жыл сайын (Олимпиада ойындарынан 2 жыл кейін; Олимпиаданың 3-жылы) Немей ойындары Зевс, Геракл Немей, Коринф Жабайы сельдерей Әр 2 жыл сайын (Олимпиада ойындарынан бір жыл бұрын және кейін; Олимпиаданың 2- және 4-жылдары) Истмия ойындары Посейдон Истмия, Сицион Қарағай бұтасы Әр 2 жыл сайын (Немей ойындарымен бірдей жыл, бірақ жылдың басқа мезгілінде)

Сипаттама

Олимпиада – ежелгі гректер уақытты өлшеудің бір жолы болды. Олимпиада ойындары циклдің бірінші жылы бастау нүктесі ретінде пайдаланылды; Немей және Истмия ойындары екінші жылы (әр түрлі айларда), содан кейін Пифия ойындары үшінші жылы, ал төртінші жылы қайтадан Немей және Истмия ойындары өткізілді. Олимпиада ойындары да осы циклді қайталап тұрды. Бұл құрылым әрбір спортшының барлық ойындарға қатысуына мүмкіндік беру үшін жасалған. (Антикитера механизмындағы циферблатқа сәйкес, Немей және Истмия ойындары бір жылда өткізілмеген.) Бұл ойындарға Грекияның түкпір-түкпірінен, соның ішінде Кіші Азиядан Иберияға дейінгі грек колонияларынан қатысушылар келіп қатысты. Дегенмен, қатысушылардың жаттығу, көлік, тұру және басқа да шығындарды төлеу үшін белгілі бір дәрежеде бай болуы керек болды. Әйелдерге де, грек еместерге де қатысуға рұқсат берілмеді, тек кейбір ерекше жағдайларда, мысалы, Рим императоры Нерон сияқты тұлғаларға қатысуға мүмкіндік берілді. Ойындардың негізгі түрлері: көлікке тізілген аттармен жарысу, күрес, бокс, панкратион, стадион және түрлі жеңіл атлетика жарыстары, сондай-ақ пентатлон (күрес, стадион, қашықтыққа секіру, найза тастау және дискіні лақтырудан тұрады) болды. Көлікке тізілген аттармен жарысудан басқа барлық жарыстар жалаңаш күйде өтті. Олимпиада ойындары төрт ойынның ең көнесі саналады, олардың б.з.д. 776 жылы басталғаны айтылады. Бірақ, олар б.з.д. 7 ғасырдың соңында немесе 6 ғасырының басында құрылған болуы мүмкін. Олар Рим императоры Феодосий христиан дінін қабылдағаннан кейін, б.з. 393 жылы тоқтатылды. Пифия, Немей және Истмия ойындары б.з.д. 6 ғасырдың бірінші немесе екінші тоқсанында басталған болуы мүмкін. Истмия ойындары Коринф тасбұғауындағы Посейдон храмында өткізілді. Ойындар «стефаниттік ойындар» деп те аталады (стефанос – ежелгі грек тілінде «тәж» деген мағынаны білдіретін сөз), өйткені жеңімпаздар жеңіске жеткені үшін тек гүл шоғын ғана алды. Жеңімпаздарға басқа ежелгі грек спорттық немесе өнер жарыстарында берілгендей, ақшалай немесе материалдық сыйлықтар берілмеді, мысалы, Панафиналық ойындарда жеңімпаздарға жоғары сапалы афиналық зәйтүн майымен толтырылған амфоралар табысталды. Олимпиада ойындарында – зәйтүн жапырақтарынан, Пифия ойындарында – лавр жапырақтарынан, Немей ойындарында – жабайы сельдерейден, ал Истмия ойындарында – архаикалық дәуірде қарағай жапырақтарынан, классикалық және эллинистік дәуірде кептірілген сельдерейден, содан кейін қайтадан қарағайдан жасалған гүл шоғы тапсырылды. Жеңімпаздар ойындарда материалдық сыйлық алмаса да, өз қалаларына оралғанда оларға көбінесе сыйлықтар мен құрмет көрсетілді.

The Olympiad was one of the ways the Ancient Greeks measured time. The Olympic Games were used as a starting point, year one of the cycle; the Nemean and Isthmian Games were both held (in different months) in year two, followed by the Pythian Games in year three, and then the Nemean and Isthmian Games again in year four. The cycle then repeated itself with the Olympic Games. They were structured this way so that individual athletes could participate in all of the games. (Note that the dial on the Antikythera mechanism seems to show that the Nemean and Isthmian Games did not occur in the same years.) Participants could come from all over the Greek world, including the various Greek colonies from Asia Minor to Iberia. However, participants probably had to be fairly wealthy in order to pay for training, transportation, lodging, and other expenses. Neither women nor non Greeks were allowed to participate, except for very occasional later exceptions, such as the Roman emperor Nero. The main events at each of the games were chariot racing, wrestling, boxing, pankration, stadion and various other foot races, and the pentathlon (made up of wrestling, stadion, long jump, javelin throw, and discus throw). Except for the chariot race, all the events were performed nude. The Olympic Games were the oldest of the four, said to have begun in 776 BC. It is more likely though that they were founded sometime in the late 7th century BC. They lasted until the Roman Emperor Theodosius, a Christian, abolished them as heathen in AD 393. The Pythian, Nemean, and Isthmian games most likely began sometime in the first or second quarter of the 6th century BC. The Isthmian games were held at the temple to Poseidon on the Isthmus of Corinth. The games are also known as the stephanitic games (derived from stephanos the Attic Greek word for crown), because winners received only a garland for victory. No financial or material prizes were awarded, unlike at other ancient Greek athletic or artistic contests, such as the Panathenaic Games, at which winners were awarded many amphorae of first class Athenian olive oil. The Olympic games awarded a garland of olive leaves; the Pythian games, a garland of laurel leaves; the Nemean games, a crown of wild celery, and the Isthmian games, a garland of pine leaves in the archaic period, one of dried celery in the Classical and Hellenistic periods, and again one of pine from then on. Though victors received no material awards at the games, they were often showered with gifts and honours on returning to their polis.