Кіріспе

Альфред Хичкоктың 1964 жылғы фильмі – американдық психологиялық триллер. Фильмді Альфред Хичкок, Жей Прессон Алленнің сценарийі негізінде, Уинстон Грэмнің 1961 жылғы осы аттас романы бойынша түсірген. Басты рөлдерде Типпи Хедрен мен Шон Коннери ойнайды. «Марни» бірнеше себеппен маңызды туындыға айналды. Бұл Хичкок фильміндегі «хичкок әйелінің» соңғы басты рөлі болды. Сонымен қатар, бұл Хичкоктың 1968 жылы қайтыс болған оператор Роберт Беркспен, «Марни» фильмінен кейін көп ұзамай қайтыс болған монтажшы Джордж Томасинимен, ал Хичкок пен Universal студиясы фильмге поп және джаз музыкасын қосуды қалағандықтан, Хичкоктың келесі фильмі «Жыртылған перде» (1966) түсірілімі кезінде жұмыстан босатылған композитор Бернард Херманмен ынтымақтастығының аяқталуын білдірді.

Сюжет

Марион Холланд өзінің жұмыс берушісі Сидни Струтттің компаниялық сейфінен ұрлаған 10 000 долларды алып қашады, ол салықтық кеңес беру компаниясының басшысы, оны анықтамасыз жұмысқа алуға шарм еткен. Филадельфияда баспа компаниясының иесі, бай жесір Марк Ратланд Струтпен жұмыс істеуге кездеседі. Ол ұрлық туралы біледі және Марниді бұрынғы сапардан еске алады. Өзін-өзі өзгертіп, шынайы аты Маргарет "Марни" Эдгар Вирджинияға барып, Форио атты атты тұраққа қояды. Содан кейін ол Балтимордағы мүгедек анасы Берниске барады. Марни қайта-қайта болатын қасіретке ұшырайды және қызыл түске қатты қарсылық білдіреді, бұл оның истериясын тудырады. Бірнеше айдан кейін Марни Мэри Тейлор болып танылып, Марктың компаниясына жұмысқа орналасады. Марк оны танығаннан кейін оны жұмысқа алады, ол неге анықтамасыз өтініш берушіді қабылдап жатқанын сұраған кадрлар менеджеріне "мүдделі көрермен" екенін айтады. Марни Маркпен бірге демалыс күндері жұмыс істеп жүргенде, дауыл кезінде үрейленіп қалады. Марк жұбатып, оны сүйеді. Олар кездесе бастайды. Көп ұзамай Марни Марктың компаниясынан ақша ұрлап, қайтадан қашады. Марк оны Форионы ұстап тұрған қораға дейін іздеді. Ол оны өзіне үйленуге шантаж жасайды, бұл Марктың қайтыс болған әйелі Эстелдің қарындасы Лилдің қатты көңілін қалдырады, ол оны жақсы көреді. Лил Марниге үйленгеннен бері Марктың айтарлықтай ақша жұмсап жатқанын білгенде күдікті болады. Бал мейрамында Марни Марктың жыныстық қатынасқа деген ықыласына қарсылық білдіріп, жыныстық қатынасты қорқынышты деп санайтынын айтады. Марк бастапқыда оның қалауын құрметтейді және оған құмарлық танытуға тырысады, бірақ бірнеше түннен кейін олар Марнидің оқшаулануы туралы дау-дамай жасайды, ал ол оны экраннан тыс зорлап, келісімсіз қатып қалады. Келесі күні таңертең ол кеме бассейніне суға батып өлтіруге тырысады, бірақ Марк оны құтқарады. Марнидің телефон арқылы сөйлесіп жатқанын естіген Лил Марнидің анасы Марнидің айтқанындай өлген жоқ деп Маркқа айтады. Марк тергеу үшін жеке детективті жалдайды. Осы арада Лил Марниге Марттың "Страттты төлегенін" айтады. Лил Стратт пен оның әйеліне Ратланд сарайындағы тойға шақырады. Стратт Марниді таниды, бірақ Марк оған ештеңе істемеуге қысым жасайды. Марни кейінірек басқа да тонауларды мойындаған кезде, Марк айыппұлды алып тастау үшін құрбандарына өтемақы төлеуге тырысады. Марк Марниді қуантып, Форионы үйлеріне әкеледі. Түлкі аулау кезінде бір аңшы киген қызыл ат шапаны Марнидің тағы бір сезімталдыққа ұшырауы мен Форионың бұрандасын қозғайды, секіруден қалады, аяғын жарақаттайды және жерде жылап, ауырсынудан айқайлайды. Марни жақында тұрған үйге жүгіріп барып, қару алып, атын атып өлтіреді. Марни қайғыдан үйіне барады, ол Марктің кеңсесінің кілтін табады. Ол кеңсеге барып, сейфті ашады, бірақ Марк келіп, оны ұрлық жасауға деген жаңа ұмтылысын сынауға "ұмтылысын" алғаннан кейін де, ақшаны ала алмайтынын байқайды. Марк Марниді Балтиморға апарып, анасымен бетпе-бет келіп, Марнидің өткені туралы шындықты ашуға тырысады. Олар дауылмен келеді. Бернистің жезөкше болғаны белгілі болған кезде, Марнидің ұзақ уақыт бойы басылған естеліктері қайта пайда болады: ол кішкентай бала кезінде Бернистің клиенттерінің бірі найзағай кезінде қорқып қалған Марниді тыныштандыруға тырысты. Бернис оның Марниге қол тигізгенін көріп, оны қорлауды ойлап, оған шабуыл жасайды. Ол қызды ұстап қалуға тырысқанда, қыз құлап, аяғын жарақаттап, мүгедек болып қалды. Марни қорқып, анасын қорғауға тырысып, күйеуінің басын шатырдың тұғырымен ұрып өлтіреді. Оның қанын көргенде қызыл түске қарсылық білдіреді, түнгі найзағайдан қорқады, ал өлімге әкелген түннің жыныстық қатынасқа байланысты болуы оның дене қатынасына қарсылық білдіреді. Кейін Бернис полицияға оны өлтіргенін айтып, Марни оны ұмытып кетсін деп дұға етті. Марни өзінің мінез-құлқының себебін түсінген соң, Марктан көмек сұрайды. Олар бір-бірін құшақтап, бір-бірін құшақтап кетеді.

Жазу және әзірлеу

Альфред Хичкок 1961 жылы Уинстон Грэмнің «Марни» романын киноға бейімдеуді бастады. Ол сценарийді жазуға Хичкоктің жақында ғана шыққан «Психо» фильмінің сценарисін жазған Джозеф Стефаноны шақырды. Стефано көптеген жазбалар жасап, 161 беттік жоба дайындады. Режиссердің басты рөлге алғашқы таңдауы – Грейс Келли, сол кезде Монаконың Грейс ханшайымы, Монако азаматтары оның фильмде, әсіресе, сексуалдық бұзылыстары бар ұры ретінде түсуіне қарсылық білдірген соң жобадан бас тартты. Сонымен қатар, Келли 1956 жылы Принц Реньерге үйленгенде MGM компаниясымен жасасқан келісімшартын толық орындамаған, бұл оның басқа студияда жұмыс істеуіне кедергі келтіруі мүмкін еді. Келлинің фильмнен кетуіне байланысты Хичкок оны «Құстар» (1963) фильміне жұмыс істеуге қалдырды. «Құстар» фильмінің сценарийін жазған Эван Хантер Хичкокпен бірге «Марни» жобасын дамытып, бірнеше нұсқа жазды. Хантер алғашқы романдағы зорлау көрінісіне наразы болды, себебі ол көрермендердің басты жігітке деген симпатиясын жоғалтатынын сезді. Алайда режиссер бұл көрініске өте қуанды және Хантерге оны қалай түсіргісі келетінін айтты: Хитч режиссерлер түсірілім кезінде қолдарын көтереді. Ладоньдары сыртқа қарай, саусақтары біріккен, бас бармақтары созылып, төртбұрыш құрайды. Ол қолын менің бетіме қарай жылжытып, жақыннан түсірілген камера сияқты: «Эван, ол оған тигенде, мен камераны оның бетіне бағыттағым келеді». Хантер зорлау көрінісін қамтитын нұсқа жазды, сонымен қатар басқа, ауыстыру нұсқасын да жазды және Хичкоктан оны пайдалануын өтінді. Хантер 1963 жылдың 1 мамырында жобадан босатылды. Оның орнына келген Джей Прессон Аллен кейіннен оған: «Саған фильмді түсіруге себеп болған сахна ғана қиындық тудырды. Сен Нью-Йоркке қайта оралу үшін билет алдың» деді. Хантер Стефаноның «Марни» бойынша бұрынғы жұмысынан хабарсыз болғандай, Прессон Алленге ол бейімделу бойынша жұмыс істейтін үшінші автор екенін ескертпеді.

Кастинг

Корольдік өмірбаяншы Крейг Браунның айтуынша, Хичкок Грейс ханшайымына 1962 жылдың наурыз айында басты рөлді ұсынды, ол оны қабылдады; бірақ Монакода бұл жаңалыққа реакция толығымен теріс болды. Ол былай деп жазды: "Монаколықтар ханшайымның басқа еркекпен сүйіскенін түсіру идеясын қабылдамады. Олар Хичкок оны зорлауды жоспарлап отырғанын білмеді". Фильм Франция мен Монако арасындағы қарым-қатынастың шиеленіскен кезеңінде дамыды, онда Франция Монаконың ерекше мәртебесін жоюмен қорқытты, ал биліктегі Гримальди әулеті елдің беделін сақтауға мүкіндік іздеді. Келлидің қолжетімсіздігі туралы хабардан кейін Мэрилин Монро Марни рөлін іздеді. Variety журналына берген сұхбатында, Арми Арчерд сұрағанда Хичкок бұл "қызықты идея" екенін айтты. Тони Ли Мораль өзінің "Хичкок және Марнидің жасалуы" кітабында Paramount Pictures студиясының өкілі актриса Ли Ремикті Хичкокке басты рөлге ұсынғанын мәлімдеді. Хичкок Хедрен сияқты оның жеке келісімшартында болған Вера Майлс пен режиссер/актер Сидней Поллактың әйелі Клэр Грисуолдты да қарастырды. Хичкоктың "Солтүстік-батысқа қарай" (1959) фильмінде ойнаған Ева Мари Сент және Сьюзан Хэмпшир да рөлге үміттене білмеді. Ақырында Хичкок 1961 жылы диеталық сусынның жарнамасында көрген Типпи Хедренге тоқтады, одан кейін ол "Құстар" фильмінде сәтті ойнады. Хедреннің айтуынша, ол оған "Құстар" фильмін түсіру кезінде Марни рөлін ұсынған. Хедрен жазушы Моральға Хичкоктың өзіне "өмір бойында бір рет болатын мүмкіндік" деп атаған "тамаша рөлді" ұсынғанына "таң қалғанын" айтты. 2005 жылы, фильм шыққаннан кейін 40 жылдан астам уақыт өткен соң, Хедрен сұхбатында Марнидің Хичкокпен бірге түсірген екі фильмінен ең сүйіктісі екенін мәлімдеді, себебі ол ойнаған кейіпкер қызықты, күрделі және қиын болды. Басты рөлді сомдаған Шон Коннери Eon Productions компаниясымен Джеймс Бонд және Бонд емес фильмдерге келісімшарт жасаса, мансабы шектеледі деп алаңдады және Eon ұсынған Бонд емес фильмдердің барлығынан бас тартты. Не істегісі келетінін сұрағанда Коннери Альфред Хичкокпен жұмыс істегісі келетінін айтты, ал Eon олардың байланыстары арқылы бұны ұйымдастырды. Коннери сол кезде көптеген адамдарды сценарийді көруді сұрап таң қалдырды, өйткені ол шпион ретінде стереотипке түсуден қорқып, Хичкок режиссерлік еткен және Кэри Грант ойнаған "Солтүстік-батысқа қарай" немесе "Жасырын" сияқты шпиондық фильмдердің нұсқасын жасағысы келмеді. Хичкоктың агенті Грант тіпті бір сценарийді де көруді сұрамағанын айтқанда Коннери: "Мен Кэри Грант емеспін", - деп жауап берді. Хичкок пен Коннери түсірілім кезінде жақсы қарым-қатынаста болды. Коннери фильмге "кейбір шарттармен" риза екенін айтты. Хедрен "Құстар" фильмін түсіру кезінде Хичкок оған жыныстық қысым көрсеткенін және "Марни" фильмін түсіру кезінде "оны одан да ашық, қарапайым және қатыгездікпен қысымға алғанын" мәлімдеді. Хедрен оның ұсыныстарын қабылдамады. Ол келісімшарттан босатуды өтінді, бірақ ол бас тартты.

Түсірілім

DVD-дискіге арналған деректі фильм түсірілімінде бөлім басшысы Хилтон А. Грин мынадай түсіндірді: түсірілім 1963 жылдың 25 қарашасында Калифорниядағы Универсал Сити студиясында басталмақ болған, бірақ үш күн бұрын қаза тапқан Джон Ф. Кеннедиге байланысты еліміздің аза тұтуына орай кейінге шегерілді. Түсірілім 1964 жылдың 14 наурызында аяқталды.

Музыка

Хичкок Херманның "Таңертеңгі қуаныш" және "Марни" фильмдеріне жазған музыкасының өте ұқсас екенін байқады және Херман өзін-өзі қайталап жатыр деп ойлады. Херманның "Марни" үшін жазған музыкасының үзінділері оның Decca Records үшін шығарған арнайы альбомына енді. Херманның осы тақырыбына Нат Кинг Коул орындауына арналған әндер жазылды. Херманның кейіннен Труффоның "Күйеуші қара киінді" (1968) фильміне жазған музыкасы да "Марни" фильміндегі басты тақырыпты қайталайды, бірақ гармониясы сәл өзгертілген.