Кіріспе
Кейбір елдердің әкімшілік бөлімшелерінің үкімет басшыларының атағы – Бас министр. Көп жағдайда бұл ұлттық емес деңгейдегі, мысалы әкімшілік бөлімше немесе федералды құрамдас бөліктердің сайланған немесе тағайындалған үкімет басшысы. Мысалдарға Үндістандағы штат (кейде одақтық аумақ), Австралияның аумағы, Шри-Ланка немесе Пәкістан провинциясы, Непалдағы федералды провинция, Филиппиннің автономиялық аймағы, сондай-ақ өзін-өзі басқару құқығына ие болған Ұлыбританияның теңіз арты аумақтары жатады. Бұл атау монархиясы жоқ Малайзия штаттарының үкімет басшыларына берілетін атақтың ағылшын тіліндегі нұсқасы ретінде де қолданылады. Сондай-ақ, бұл атау Ман аралының тәуелді территорияларында (1986 жылдан бері), Гернсиде (2004 жылдан бері) және Джерсиде (2005 жылдан бері) қолданылады. 2018 жылы президенттік республика болып табылатын Сьерра-Леонеде жартылай президенттік жүйедегі премьер-министрге ұқсас, тағайындалатын бас министр лауазымы құрылды. Бұрын 1954-1958 жылдар аралығында Милтон Маргай ғана осы лауазымды атқарған.
A chief minister is an elected or appointed head of government of – in most instances – a sub national entity, for instance an administrative subdivision or federal constituent entity. Examples include a state (and sometimes a union territory) in India; a territory of Australia; a province of Sri Lanka or Pakistan; a federal province in Nepal; an autonomous region of Philippines; or a British Overseas Territory that has attained self governance. It is also used as the English version of the title given to the heads of governments of the Malay states without a monarchy. The title is also used in the Crown Dependencies of the Isle of Man (since 1986), in Guernsey (since 2004), and in Jersey (since 2005). In 2018 Sierra Leone, a presidential republic, created the role of an appointed chief minister, which is similar to a prime minister in a semi presidential system. Before that, only Milton Margai had the same position between 1954 and 1958.
Мағынасы мен рөлі
Атауының құрылымы мен рөлі бірінші министр немесе министр-президент сияқты, бірақ әдетте төмен дәрежеде. Бұл лауазым Вестминстер үкімет жүйесіндегі контексте қарастырылады, онда конституциялық мемлекет басшысына (әдетте ұлттық емес деңгейде) атқарушы үкімет департаменттеріне (министрліктерге) жетекшілік ететін министрлер кеңес береді. Бас министр "біріншілердің ішінде бірі" ретінде түсініледі. Олар өз мемлекетінің номиналды басшысының бас кеңесшісі, кабинет төрағасы және заң шығарушы органдағы басқарушы саяси партияның жетекшісі болады.